Οι επιστήμονες μελετούν διάφορους παράγοντες για να καταλάβουν πώς αντιδρά το γυναικείο σώμα στα αυτοάνοσα νοσήματα. Προσπαθώντας να ρίξουν φως σε αυτή τη διαδικασία, στο πλαίσιο μιας νέας έρευνας κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ένα συγκεκριμένο σύνολο μορίων που δρουν στο επιπλέον χρωμόσωμα Χ που φέρουν οι γυναίκες μπορεί μερικές φορές να προκαλέσει σύγχυση στο ανοσοποιητικό σύστημα.
Ωστόσο, ανεξάρτητοι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα μόρια είναι απίθανο να είναι ο μόνος λόγος που μία αυτοάνοση ασθένεια εμφανίζεται στις γυναίκες. Αλλά εάν τα αποτελέσματα επιμείνουν σε περαιτέρω πειράματα, ίσως είναι δυνατό να βασιστούν σε αυτά τα μόρια νέες θεραπείες, αντί στα τρέχοντα φάρμακα που αμβλύνουν ολόκληρο το ανοσοποιητικό σύστημα.
Τα αρσενικά και θηλυκά έμβρυα φέρουν 22 πανομοιότυπα ζεύγη χρωμοσωμάτων. Το 23ο ζεύγος είναι διαφορετικό: Τα θηλυκά φέρουν δύο Χ, ενώ τα αρσενικά φέρουν ένα Χ και ένα Υ, που οδηγούν στην ανάπτυξη των ανδρικών γεννητικών οργάνων, όπως αναφέρει το healthstat.gr.
Κάθε χρωμόσωμα περιέχει γονίδια που, όταν «ενεργοποιούνται», παράγουν πρωτεΐνες για να δουλέψουν μέσα στα κύτταρα. Θα μπορούσατε να περιμένετε ότι οι γυναίκες, με δύο αντίγραφα του Χ, θα παράγουν διπλάσιες πρωτεΐνες Χ από τους άνδρες. Αντίθετα, παράγουν περίπου το ίδιο επίπεδο. Αυτό συμβαίνει επειδή ένα από τα δύο χρωμοσώματα Χ «σιωπά».
Ένα μόριο που ονομάζεται Xist προσκολλάται στο δεύτερο χρωμόσωμα Χ «όπως το Velcro», λέει ο Δρ Δρ Howard Chang, γενετιστής και δερματολόγος στο Stanford, που ηγήθηκε της έρευνας. Καθώς εκατοντάδες μόρια Xist τυλίγονται γύρω από το χρωμόσωμα Χ, το «απενεργοποιούν» εντελώς.
Η «σιωπή» του ενός X είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία των γυναικών. Εάν ένα γονίδιο στο δεύτερο χρωμόσωμα Χ ξεφύγει από τον έλεγχο του Xist, θα οδηγήσει σε υπερβολική παροχή πρωτεϊνών, μερικές από τις οποίες θα μπορούσαν να είναι τοξικές.
Η νέα μελέτη προέκυψε από χρόνια έρευνας εστιάζοντας στο γεγονός ότι τα μόρια Xist θα μπορούσαν να προκαλέσουν αυτοάνοση νόσο. Ο Δρ Chang και οι συνεργάτες του μελέτησαν ένα στέλεχος ποντικών στα οποία τα θηλυκά διατρέχουν υψηλό κίνδυνο της αυτοάνοσης νόσου του λύκου, ενώ τα αρσενικά δεν αναπτύσσουν ποτέ σοβαρά περιστατικά.
Οι ερευνητές κατασκεύασαν γενετικά τα αρσενικά ποντίκια έτσι ώστε, όπως και τα θηλυκά, να μπορούν να παράγουν το Xist. «Μόλις τα αρσενικά ποντίκια εκφράσουν το Xist, παρουσιάζουν πολύ χειρότερα επίπεδα ανοσολογικής νόσου», είπε ο Δρ Chang.
Πώς εμφανίζονται τα αυτοάνοσα στις γυναίκες
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι τα άτομα με λύκο ή δύο άλλες αυτοάνοσες διαταραχές είχαν υψηλά επίπεδα αντισωμάτων στις πρωτεΐνες που σχετίζονται με το Xist στο αίμα τους. Ο Δρ Chang υποπτεύεται ότι τα αυτοάνοσα νοσήματα μπορεί να εμφανιστούν κατά τη διάρκεια της φυσιολογικής διαδικασίας θανάτου των κυττάρων στο σώμα μιας γυναίκας.
Τα κύτταρα διαρρέουν ανοιχτά, ρίχνοντας τα μόριά τους στην κυκλοφορία του αίματος. Στις γυναίκες, αυτά τα υπολείμματα περιλαμβάνουν πολλά μόρια Xist και τις πρωτεΐνες που συνδέονται με αυτά.
Όταν ένα κύτταρο του ανοσοποιητικού συστήματος συναντά ένα μόριο Xist, βρίσκει επίσης έναν τεράστιο αριθμό πρωτεϊνών κολλημένο σε αυτό. Αυτή η ασυνήθιστη εμπειρία μπορεί να προκαλέσει σύγχυση στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, τα οποία στη συνέχεια αρχίζουν κατά λάθος να παράγουν αντισώματα στις πρωτεΐνες Xist.
Μόλις το ανοσοποιητικό σύστημα αρχίσει να αντιμετωπίζει τις πρωτεΐνες Xist ως εχθρό, μπορεί να αρχίσει να επιτίθεται και σε άλλα μέρη του σώματος. Αυτό συμβαίνει επειδή κάθε κύτταρο κολλά θραύσματα των πρωτεϊνών του στην επιφάνειά του, όπου τα κύτταρα του ανοσοποιητικού μπορούν να τα επιθεωρήσουν.
Εάν ένα κύτταρο του ανοσοποιητικού συστήματος συναντήσει ένα θραύσμα πρωτεΐνης Xist, προτείνει ο Δρ Chang, θα σκοτώσει το κύτταρο που το παρουσιάζει.
