Η σχέση των Ελλήνων με την Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελέσε το κεντρικό θέμα της νέας δημοσκοπικής έρευνας της διαΝΕΟσις που χαρτογραφεί τις στάσεις, τις αντιλήψεις και τις προσδοκίες των Ελλήνων πολιτών απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη και την επίδρασή της σε διάφορους τομείς της ζωής τους.
Πόσο εξοικειωμένοι είναι οι Έλληνες με την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ); Τι συναισθήματα τους προκαλεί, πώς τη χρησιμοποιούν και πόσο την εμπιστεύονται; Γιατί κάποιοι αρνούνται να τη χρησιμοποιήσουν έστω και περιστασιακά; Πρόκειται για μια σημαντική έρευνα που καταγράφει τις αντιλήψεις και τις στάσεις των Ελλήνων γύρω από ένα αχαρτογράφητο ακόμη τεχνολογικό «κύμα», που εξελίσσεται με μεγάλη ταχύτητα. Διεξήχθη από τη Metron Analysis σε δείγμα 1.111 ατόμων ηλικίας 17 ετών και άνω, με μικτή μεθοδολογία τηλεφωνικής και online έρευνας, την περίοδο 8-13 Ιανουαρίου 2026.
Από το ενδιαφέρον στην καχυποψία: Το αμφίσημο βλέμμα των Ελλήνων απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη
Σύμφωνα με τα ευρήματα σχεδόν όλοι οι ερωτώμενοι (95%) γνωρίζουν ή έχουν ακουστά την ΑΙ, ενώ το 65% δηλώνει ότι την έχει χρησιμοποιήσει. Ωστόσο, το 12% των ατόμων άνω των 65 ετών δηλώνουν ότι δεν γνωρίζουν τι είναι η ΑΙ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Όσον αφορά τα συναισθήματα των Ελλήνων απέναντι στην ΑΙ, κυριαρχούν το ενδιαφέρον (55%) και η επιφυλακτικότητα/καχυποψία (46%). Οι χρήστες ΑΙ εμφανίζονται πιο ενθουσιώδεις (68% ενδιαφέρον) και λιγότερο επιφυλακτικοί (37%), ενώ οι μη χρήστες δείχνουν το αντίθετο (26% ενδιαφέρον, 65% επιφυλακτικότητα). Οι γυναίκες είναι πιο επιφυλακτικές σε σχέση με τους άνδρες: μόνο το 11% εκφράζει αισιοδοξία για την ΑΙ, έναντι 19% των ανδρών, και 48% ενδιαφέρον, έναντι 62% των ανδρών.
Η χρήση ΑΙ συνδέεται με ηλικία, εκπαίδευση και εισόδημα: οι πιο νέοι (87% των 17-24 ετών), οι πιο μορφωμένοι (71% πτυχιούχοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και 89% κατόχοι μεταπτυχιακού/διδακτορικού) και όσοι έχουν μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα άνω των 2.000 ευρώ χρησιμοποιούν ΑΙ σε μεγαλύτερο ποσοστό.
Οι Έλληνες θεωρούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα ωφελήσει κυρίως τις επιστήμες (85%), τις επιχειρήσεις (81%), την εκπαίδευση (65%), την προστασία του περιβάλλοντος (64%) και την άμυνα/ασφάλεια (57%). Αντίθετα, ανησυχούν για την προστασία προσωπικών δεδομένων (72%), τη δημοκρατία (58%) και τη Δικαιοσύνη (47%). Το 72% πιστεύει ότι η ΑΙ θα δυσκολέψει την εύρεση ερωτικού συντρόφου.
Η πληροφόρηση για την τεχνητή νοημοσύνη θεωρείται αξιόπιστη κυρίως από πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα (74%), ακολουθούν οικογένεια και φίλοι (55%) και εταιρείες τεχνολογίας (49%). Εννέα στους δέκα υποστηρίζουν περιορισμούς στη χρήση της, ενώ το 87% προτιμά να συνομιλεί με άνθρωπο για θέματα υπηρεσιών. Οι χρήστες ΑΙ βλέπουν την τεχνολογία κυρίως ως βοηθό (58%), συνομιλητή (37%) ή σύμβουλο/δάσκαλο (30%). Το 70% εμπιστεύεται τα αποτελέσματα της ΑΙ, ενώ 3 στους 10 τα εμπιστεύονται ελάχιστα ή καθόλου. Η αξιοπιστία της θεωρείται υψηλή σε εκπαιδευτικές εργασίες, αξιολόγηση βιογραφικών και οικονομικά, λιγότερο σε νομικά θέματα και ιατρική διάγνωση, και πολύ χαμηλή στην επιλογή συντρόφου.
Οι περισσότεροι χρήστες διασταυρώνουν τα αποτελέσματα της ΑΙ με άλλες πηγές. Να σημειωθεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη θεωρείται αμερόληπτη και αντικειμενική από το 70% των χρηστών, ενώ το 40% πιστεύει ότι διαθέτει ανώτερη λογική από τον άνθρωπο. Οι μισοί μη χρήστες αποφεύγουν την ΑΙ για λόγους ανθρωπινότητας, ενώ άλλοι δηλώνουν έλλειψη τεχνολογικών γνώσεων ή φόβο εξάρτησης (25% και 9% αντίστοιχα). Συνολικά, η έρευνα καταδεικνύει ότι η ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει την τεχνητή νοημοσύνη με συνδυασμό ενδιαφέροντος και επιφυλακτικότητας, αναγνωρίζοντας τα οφέλη αλλά και τους κινδύνους για την προσωπική ζωή, την ασφάλεια και τη δημοκρατία.
Δείτε όλη την έρευνα εδώ
Η ανάλυση των ευρημάτων από την Metron Analysis
Οι Έλληνες για την Τεχνητή Νοημοσύνη: Ελπίδα και ανησυχία για ένα αβέβαιο μέλλον
Σε μια πρώτη αποτίμηση για τα δεδομένα της έρευνας ο Ηρακλής Βογιατζής σημειώνει ότι το ελληνικό παράδειγμα προσφέρει ενδιαφέρουσες ενδείξεις για το πώς η τεχνητή νοημοσύνη εισχωρεί στην καθημερινότητα, ενώ ταυτόχρονα προκαλεί φόβους και ανησυχίες που συνδέονται με κοινωνικούς, πολιτισμικούς και οικονομικούς παράγοντες.
Η μελέτη ξεκινά από την παραδοχή ότι η ΤΝ έχει ήδη αποκτήσει υψηλή ορατότητα στην ελληνική κοινωνία. Σύμφωνα με τα ευρήματα, περίπου το 80% των πολιτών γνωρίζει τι είναι η τεχνητή νοημοσύνη και πάνω από 60% έχει αλληλεπιδράσει με εφαρμογές της. Παρά τη διάδοση αυτή, η στάση των πολιτών χαρακτηρίζεται από έντονη αμφιθυμία: ενώ υπάρχει ενδιαφέρον και αισιοδοξία, παρατηρείται ταυτόχρονα καχυποψία, φόβος και αβεβαιότητα. Το φαινόμενο αυτό συνάδει με διεθνείς τάσεις, όπως διαπιστώνεται σε έρευνες των Pew Research Center και ITIF στις ΗΠΑ, αλλά και σε ευρωπαϊκές μελέτες όπως το Ευρωβαρόμετρο και η Eurostat. Η αμφιθυμία των πολιτών συνδέεται τόσο με την εμπειρία χρήσης της τεχνολογίας όσο και με τις κοινωνικές αναπαραστάσεις γύρω από τη λειτουργία της. Οι πολίτες εμφανίζουν εμπιστοσύνη στις απαντήσεις που δίνει η ΤΝ, αλλά απορρίπτουν την ιδέα ότι η λογική της υπερβαίνει αυτήν των ανθρώπων. Η εμπιστοσύνη αυτή δεν προέρχεται από έναν μύθο «υπερφυσικής ικανότητας» των μηχανών, αλλά από την καθημερινή εμπειρία αλληλεπίδρασης με αυτά τα συστήματα, όπως η χρήση του ChatGPT ή η αλληλεπίδραση με εργαλεία reCAPTCHA, που αναδεικνύουν τη συμμετοχή των χρηστών στη βελτίωση των αλγορίθμων.
Σημαντική διάσταση της μελέτης αφορά τις κοινωνικές ανισότητες και τον τρόπο που η ΤΝ τις αναπαράγει ή τις ενισχύει. Οι γυναίκες εμφανίζουν μεγαλύτερο φόβο απέναντι στην ΤΝ, χαμηλότερη αισιοδοξία και λιγότερη συμμετοχή στη χρήση των συστημάτων, συγκριτικά με τους άνδρες. Αυτό συνδέεται με την αλγοριθμική μεροληψία (bias) των συστημάτων, την ανθρωπομορφική απεικόνιση της ΤΝ, όπως συμβαίνει με τη φωνή και μορφή της Alexa, και τη δυνατότητα δημιουργίας επικίνδυνου περιεχομένου όπως τα deepfakes. Αντίστοιχα, οι νεότερες ηλικίες (18-34) δείχνουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον και χρήση των εργαλείων ΤΝ, παρά την ανησυχία τους για τις κοινωνικές συνέπειες. Αντίθετα, οι μεγαλύτερες ηλικίες, οι άνεργοι και οι συνταξιούχοι εμφανίζουν μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα, ενδεικτική μιας ευρύτερης αίσθησης ευάλωτης θέσης στην κοινωνία.
Η μελέτη αναδεικνύει επίσης οικονομικές και μορφωτικές διαφορές. Τα θετικά συναισθήματα για την ΤΝ και η εμπιστοσύνη στη χρήση της είναι υψηλότερα σε άτομα με μεγαλύτερο εισόδημα και ανώτερη μόρφωση, ενώ η καχυποψία και ο φόβος κυριαρχούν σε χαμηλότερες κοινωνικές τάξεις. Η χρήση των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης συνδέεται άμεσα με την οικονομική δυνατότητα, με τα άτομα με εισόδημα κάτω από 1.000 ευρώ να χρησιμοποιούν τέτοια συστήματα σε ποσοστό 55,2%, ενώ όσοι έχουν εισόδημα πάνω από 3.000 ευρώ φτάνουν το 85,1%. Επιπλέον, δεν θεωρείται απλώς τεχνολογικό εργαλείο, αλλά «κοινωνική τεχνολογία». Η μηχανική μάθηση, τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και η επεξεργασία μεγάλων δεδομένων απαιτούν ανθρώπινη εργασία, ενεργειακούς πόρους και κοινωνικές υποδομές, δημιουργώντας ένα πλέγμα αλληλεξαρτήσεων ανάμεσα στην τεχνολογία και την κοινωνία. Οι πολίτες συμμετέχουν ενεργά σε αυτήν την αλληλεπίδραση μέσω απλών καθημερινών δραστηριοτήτων, όπως η αξιολόγηση απαντήσεων από συστήματα ΤΝ, η δημιουργία δεδομένων και η χρήση ψηφιακών εργαλείων.
Συνολικά, η μελέτη υπογραμμίζει ότι η ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει την τεχνητή νοημοσύνη με συνδυασμό ενδιαφέροντος, εμπιστοσύνης αλλά και ανησυχίας. Η θετική στάση συνοδεύεται από την αναγνώριση των δυνατοτήτων της ΤΝ για αύξηση παραγωγικότητας, βελτίωση της επιστημονικής έρευνας και διευκόλυνση της καθημερινής ζωής. Παράλληλα, η ανησυχία εστιάζει στις κοινωνικές ανισότητες, την προστασία προσωπικών δεδομένων και τον κίνδυνο για την εργασία. Το 90% των Ελλήνων υποστηρίζει την ανάγκη νομικού πλαισίου και περιορισμών, προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφαλής και ηθική χρήση της.
Τέλος, η έρευνα τονίζει τη σημασία των κοινωνικοτεχνικών φαντασιακών: οι πεποιθήσεις, οι προσδοκίες και οι φόβοι που διαμορφώνουν τη σχέση των πολιτών με την ΤΝ δεν αποτελούν απλώς ατομικές απόψεις, αλλά εκφράζουν κοινωνικές διεργασίες, ιστορικά πρότυπα και πολιτισμικά σχήματα. Η τεχνητή νοημοσύνη εμφανίζεται ως ένας νέος «μοντέρνος Προμηθέας», που μπορεί να φέρει όφελος αλλά και αβεβαιότητα, απαιτώντας κατανόηση, διακυβέρνηση και ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας.
Δείτε αναλυτικά τον σχολιασμό των ευρημάτων εδώ
