Οι καύσωνες δεν είναι πλέον μια εποχική εξαίρεση αλλά μια νέα αστική πραγματικότητα. Και όσο οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν, τόσο μεγαλύτερο ρόλο αποκτούν τα ψηφιακά εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν τόσο τους πολίτες όσο και τις πόλεις να προσαρμοστούν.
Με αυτή τη λογική, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών επενδύει σε τεχνολογίες που μετατρέπουν δορυφορικά δεδομένα, μετεωρολογικές προβλέψεις και αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης σε υπηρεσίες με άμεση πρακτική αξία.
EXTREMA Global: Ο προσωπικός οδηγός για τις ημέρες ακραίας ζέστης
Ένα απτό παράδειγμα αποτελεί το EXTREMA Global, η δωρεάν εφαρμογή που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων και λειτουργεί ως ένας προσωπικός «ψηφιακός σύμβουλος» για τις ημέρες ακραίας ζέστης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Μέσα από το app, οι χρήστες μπορούν να ενημερώνονται για το επίπεδο θερμικού κινδύνου στην περιοχή όπου βρίσκονται, να εντοπίζουν πάρκα, δροσερά σημεία και κλιματιζόμενους χώρους, να σχεδιάζουν διαδρομές πεζής μετακίνησης με μικρότερη έκθεση στις υψηλές θερμοκρασίες και να παρακολουθούν την ποιότητα του αέρα μαζί με χρήσιμες οδηγίες προστασίας.
Η εφαρμογή διατίθεται δωρεάν για κινητές συσκευές. Όσοι πολίτες την είχαν εγκαταστήσει πριν από το 2026 καλό είναι να την επανεγκαταστήσουν, ώστε να αποκτήσουν τη νεότερη έκδοσή της.
Πίσω από το EXTREMA Global βρίσκεται μια ευρύτερη ερευνητική προσπάθεια του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, που αξιοποιεί δεδομένα παρατήρησης της Γης και προηγμένα μοντέλα ανάλυσης για να μετατρέψει την επιστημονική γνώση σε εργαλεία καθημερινής χρήσης.
Η ίδια φιλοσοφία βρίσκεται και πίσω από το DT-HEAT+ (Digital Twin for Heat), ένα ψηφιακό δίδυμο σχεδιασμένο για δήμους, περιφέρειες και φορείς πολιτικής προστασίας.
DT-HEAT+: Το ψηφιακό δίδυμο που βοηθά τις πόλεις να προετοιμαστούν
Το DT-HEAT+ συγκεντρώνει δορυφορικά δεδομένα, μετεωρολογικές προβλέψεις και πληροφορίες σχετικά με την ευαλωτότητα διαφορετικών περιοχών, δημιουργώντας ένα δυναμικό μοντέλο που εκτιμά πώς ένα επεισόδιο ακραίας ζέστης μπορεί να επηρεάσει την υγεία των πολιτών και τη λειτουργία μιας πόλης.
Με αυτόν τον τρόπο, οι αρμόδιοι φορείς αποκτούν ένα εργαλείο που υποστηρίζει τον σχεδιασμό παρεμβάσεων και τη λήψη αποφάσεων πριν και κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα.
Από την έρευνα στην πολιτική προστασία
Η υπηρεσία είναι ήδη διαθέσιμη για τις μητροπολιτικές περιοχές της Αθήνας, της Πράγας και του Βουκουρεστίου, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Destination Earth (DestinE), της πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης που φιλοδοξεί να δημιουργήσει ψηφιακά δίδυμα του πλανήτη για την καλύτερη πρόβλεψη και διαχείριση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
«Η ακραία ζέστη αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κλιματικούς κινδύνους για τις σύγχρονες πόλεις. Στόχος μας είναι να μετατρέπουμε τα δεδομένα της δορυφορικής παρατήρησης της Γης σε υπηρεσίες που βοηθούν τόσο τους πολίτες όσο και τους φορείς λήψης αποφάσεων να προετοιμάζονται καλύτερα και να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στα επεισόδια ακραίας ζέστης», σημειώνει η Δρ. Ιφιγένεια Κεραμιτσόγλου, Διευθύντρια Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας SENSE-NOA.
Η ανάπτυξη του DT-HEAT+ χρηματοδοτείται από το έργο CARMINE και υλοποιείται σε συνεργασία με την Ακαδημία Αθηνών, τη Νέα Μητροπολιτική Αττική, το Ερευνητικό Κέντρο Αθηνά και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ενώ διασυνδέεται και με την Εθνική Βάση Δεδομένων Φυσικών Καταστροφών του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.
