Μελομακάρονα, κουραμπιέδες, γεμιστή γαλοπούλα, ατελείωτα οικογενειακά τραπέζια και ένα ποτήρι κρασί που «ξαναγεμίζει από μόνο του». Για πολλούς, τα Χριστούγεννα είναι συνώνυμα της απόλαυσης και μαζί της ενοχής για τα κιλά που ίσως εμφανιστούν στη ζυγαριά.
Αλλά πόσο πραγματική είναι αυτή η ανησυχία; Παίρνουμε όντως πολλά κιλά τις γιορτές ή πρόκειται για έναν από τους πιο διαδεδομένους μύθους των Χριστουγέννων;
Σύμφωνα με έρευνες, ο μέσος Βρετανός καταναλώνει περίπου 6.000 θερμίδες μόνο ανήμερα των Χριστουγέννων, υπερδιπλάσιες από τις ημερήσιες ανάγκες ενός άνδρα και σχεδόν τριπλάσιες από εκείνες μιας γυναίκας. Δεν είναι περίεργο, λοιπόν, που πολλοί αποφεύγουν τη ζυγαριά μέχρι τον Ιανουάριο.
Κι όμως, η επιστήμη έρχεται να μας καθησυχάσει.
Παρά την ανησυχία για τις εορταστικές υπερβολές στο φαγητό, παραδόξως λίγες μελέτες έχουν εξετάσει πόσο βάρος παίρνουν στην πραγματικότητα οι άνθρωποι κατά τη διάρκεια των Χριστουγέννων και εκείνες που το έχουν κάνει αναφέρουν ανάμεικτα αποτελέσματα.
Οι ειδικοί λένε ότι η γαστριμαργικές απολαύσεις έστω και για λίγες μέρες μπορούν να επιφέρουν προσωρινή αύξηση βάρους, αλλά δεν προκαλούν δραματικές ή μόνιμες αλλαγές στον οργανισμό.
Μεγάλο μέρος της αύξησης του σωματικού βάρους οφείλεται στην κατακράτηση υγρών και στην αποθήκευση επιπλέον υδατανθράκων από το σώμα, καθώς και στο ότι απλώς υπάρχει περισσότερη τροφή στο πεπτικό σύστημα.
Όταν τα διατροφικά πρότυπα και τα επίπεδα δραστηριότητας επιστρέφουν στο φυσιολογικό, αυτό το βάρος συνήθως φεύγει από μόνο του.
Ο Δρ. Duane Mellor, διαιτολόγος με έδρα το Leicestershire, είπε στη daily mail ότι οι πεποιθήσεις σχετικά με την πρόσληψη θερμίδων και την αύξηση βάρους είναι υπερβολικά απλοϊκές.
«Για πολλά χρόνια πιστευόταν ότι η κατανάλωση 3.500 επιπλέον θερμίδων οδηγεί αυτόματα σε αύξηση βάρους περίπου μισού κιλού. Η έρευνα δείχνει τώρα ότι αυτό δεν ισχύει απαραίτητα για όλους».
Ο Δρ. Μέλορ εξήγησε ότι το πόσο εύκολα κάποιος παίρνει βάρος εξαρτάται από μια σειρά παραγόντων όπως το φύλο, το μέγεθος του σώματος, η μυϊκή μάζα, η ηλικία και τα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας.
«Γενικά, οι άνδρες τείνουν να παίρνουν βάρος λιγότερο εύκολα από τις γυναίκες, εν μέρει λόγω διαφορών στη σύνθεση του σώματος και στον τρόπο αποθήκευσης του λίπους. Τα γονίδια και ορισμένες παθήσεις, όπως η υπολειτουργία του θυρεοειδούς, μπορούν επίσης να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο», πρόσθεσε.
Ως αποτέλεσμα, δύο άτομα που καταναλώνουν τον ίδιο αριθμό παραπάνω θερμίδων κατά τη διάρκεια των Χριστουγέννων μπορεί να δουν πολύ διαφορετικές ενδείξεις στη ζυγαριά.
Μια αμερικανική μελέτη του 2009 που παρακολούθησε 195 ενήλικες κατά τη διάρκεια της περιόδου των χειμερινών διακοπών (6 έως 8 εβδομάδες), διαπίστωσε μια μέση αύξηση βάρους μόλις 370 γραμμαρίων.
Μια παρόμοια μελέτη στη Σουηδία ανέφερε αύξηση περίπου 400 γραμμαρίων σε μη παχύσαρκους ενήλικες κατά τη διάρκεια των χριστουγεννιάτικων διακοπών (2 έως 3 εβδομάδες).
Μεταξύ των παχύσαρκων συμμετεχόντων, ωστόσο, οι αλλαγές ήταν πολύ πιο ποικίλες, καθώς κυμαίνονταν από αύξηση βάρους άνω των 6,1 κιλών έως σημαντική απώλεια βάρους κατά την ίδια περίοδο.
Πιο πρόσφατη βρετανική έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο PLOS One το 2020, παρακολούθησε περισσότερα από 3.500 άτομα από τα τέλη Νοεμβρίου έως τα τέλη Ιανουαρίου και διαπίστωσε μια μέση αύξηση βάρους κατά 1,35% που ισοδυναμεί με περίπου 1,2 κιλά.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι το βάρος άρχισε να μειώνεται ξανά μεταξύ Ιανουαρίου και Μαρτίου, γεγονός που υποδηλώνει ότι η αύξησή του λόγω εορτών ήταν προσωρινή.
Άλλες μελέτες έχουν διαπιστώσει μικρή ή καθόλου αλλαγή στο συνολικό σωματικό βάρος, αλλά μικρές αυξήσεις στο σωματικό λίπος, ενώ ορισμένες δεν έχουν αναφέρει καμία μετρήσιμη αλλαγή ούτε στο βάρος ούτε στο λίπος, παρά τις αλλαγές στη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα.
Πάντως τα στοιχεία δείχνουν ότι ακόμη και απλές παρεμβάσεις μπορούν να μας «σώσουν» κατά τη διάρκεια των εορτών.
Σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο British Medical Journal, ερευνητές από τα πανεπιστήμια του Μπέρμιγχαμ και του Λάφμπορο παρακολούθησαν 272 εθελοντές κατά τη διάρκεια δύο χριστουγεννιάτικων περιόδων.
Οι μισοί εθελοντές έλαβαν βασικές συμβουλές να ζυγίζονταν τακτικά, να ακολουθούν βασικές διατροφικές οδηγίες και να συνεχίζουν μια ήπια άσκηση. Στους υπόλοιπους ζητήθηκε να συνεχίσουν κανονικά τις συνήθειες τους.
Όσοι δεν έλαβαν καμία καθοδήγηση πήραν κατά μέσο όρο 370 γραμμάρια, ενώ αντιθέτως, όσοι ακολούθησαν τις συμβουλές έχασαν από 130 γραμμάρια έως μισό κιλό.
Με άλλα λόγια, λίγες μέρες απόλαυσης δεν ακυρώνουν έναν ολόκληρο χρόνο υγιεινών συνηθειών. Το σημαντικό δεν είναι τι τρώμε στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι, αλλά τι κάνουμε τις εβδομάδες που ακολουθούν.
Οπότε, απολαύστε το φαγητό, την παρέα και τη γιορτινή διάθεση και αφήστε τη ζυγαριά για λίγο στην άκρη. Τα Χριστούγεννα έρχονται μία φορά τον χρόνο. Και, όπως δείχνει η επιστήμη, τα κιλά φεύγουν μαζί τους.
