Η πρώτη συγγραφέας της μελέτης που παρουσιάζεται στο Molecular Psychiatry Sarah Sniffen, στην πραγματικότητα περιγράφει πως προκαλούν οι οσμές κάποιο είδος συναισθηματικής φόρτισης. Με πολλούς τρόπους οι οσμές επηρεάζουν τα συναισθήματα, από τα αρώματα μέχρι το μαγείρεμα.
«Οι οσμές είναι ισχυρές στην πρόκληση συναισθημάτων και εδώ και καιρό θεωρείται ότι η αίσθηση της όσφρησης είναι εξίσου ισχυρή, αν όχι πιο ισχυρή, στην πρόκληση μιας συναισθηματικής αντίδρασης από μια εικόνα, ένα τραγούδι ή οποιοδήποτε άλλο αισθητηριακό ερέθισμα», δήλωσε ο ανώτερος συγγραφέας Dan Wesson, Ph.D., καθηγητής φαρμακολογίας στο UF College of Medicine και προσωρινός διευθυντής του Florida Chemical Senses Institute.
Μέχρι τώρα, όμως, οι ερευνητές αναρωτιόντουσαν ποιο κύκλωμα διασυνδέει τα μέρη του εγκεφάλου που είναι ζωτικής σημασίας για τη δημιουργία μιας συναισθηματικής απόκρισης με εκείνα που είναι υπεύθυνα για την αντίληψη της όσφρησης.
Για να το διερευνήσει, η ομάδα ξεκίνησε από την αμυγδαλή, μια περιοχή του εγκεφάλου που είναι ευαίσθητη σε ερεθίσματα με συναισθηματική χροιά. Αν και όλες οι αισθήσεις μας (ακοή, όραση, γεύση, αφή και όσφρηση) αλληλεπιδρούν με αυτό το μικρό μέρος του εγκεφάλου, το οσφρητικό σύστημα ακολουθεί μια πιο άμεση διαδρομή προς αυτό.
«Αυτό εννοούμε, εν μέρει, όταν λέμε ότι η αίσθηση της όσφρησης είναι η πιο συναισθηματική αίσθηση», λέει η Sniffen. «Ναι, οι μυρωδιές προκαλούν έντονες, συναισθηματικές αναμνήσεις και τα κέντρα όσφρησης του εγκεφάλου συνδέονται στενότερα με συναισθηματικά κέντρα όπως η αμυγδαλή».
Στη μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν ποντίκια με παρόμοιες νευροχημικές ομοιότητες με τους ανθρώπους, από τα οποία μπορούν να μάθουν για τις οσμές και να τις κατηγοριοποιήσουν ως καλές ή κακές. Αφού παρατήρησαν τη συμπεριφορά τους και ανέλυσαν την εγκεφαλική τους δραστηριότητα, η ομάδα βρήκε δύο γενετικά μοναδικούς τύπους εγκεφαλικών κυττάρων που επιτρέπουν στις οσμές να κατατάσσονται ανάλογα με το αν προκαλούν θετικά ή αρνητικά συναισθήματα.
Αρχικά, η ομάδα ανέμενε ότι ένας τύπος κυττάρου θα δημιουργούσε ένα θετικό συναίσθημα εξαιτίας μιας οσμής και ένας άλλος θα δημιουργούσε ένα αρνητικό. Αντ' αυτού, η κυτταρική οργάνωση του εγκεφάλου δίνει στα κύτταρα την ικανότητα να κάνουν και τα δύο.
«Μπορεί να κάνει μια οσμή θετική ή αρνητική για τον καθένα», είπε ο Wesson. «Και όλα εξαρτώνται από το πού προβάλλεται αυτός ο τύπος κυττάρου στον κάθε εγκέφαλο και πώς αλληλεπιδρά με άλλες εγκεφαλικές δομές».
Αλλά γιατί είναι σημαντικό να γνωρίζουμε περισσότερα για το πώς κατηγοριοποιούνται οι μυρωδιές; Οι μυρωδιές, και οι αντιδράσεις μας σε αυτές, είναι μέρος της ζωής και μερικές φορές μπορεί να είναι υπερβολικές ή συσχετίζονται αρνητικά με ισχυρό τρόπο που διαταράσσει τον τρόπο που ζούμε.
«Εισπνέουμε και εκπνέουμε συνεχώς και αυτό σημαίνει ότι λαμβάνουμε συνεχώς οσφρητικά ερεθίσματα», είπε η Sniffen. «Για μερικούς ανθρώπους αυτό είναι εντάξει και δεν επηρεάζει την καθημερινή τους ζωή. Μπορεί ακόμη μπορεί και να σκεφτούν πως οι οσμές δεν έχουν και τόση σημασία. Αλλά για άτομα που έχουν αυξημένη αντίδραση σε αισθητηριακά ερεθίσματα, όπως άτομα με διαταραχή μετατραυματικού στρες ή άγχος ή αυτισμό, είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας στην καθημερινή τους ζωή».
Στο μέλλον, η έρευνα θα μπορούσε να βοηθήσει τους κλινικούς γιατρούς να αντιμετωπίσουν την αυξημένη αισθητηριακή αντίδραση που δυσκολεύει κάποιους ανθρώπους στην καθημερινότητά τους, πρόσθεσε ο Wesson, όπως για παράδειγμα έναν ασθενή που συνδέει τη μυρωδιά μιας κλινικής με μεταγγίσεις που τον προκάλεσαν ναυτία.
Βασιζόμενοι στα συστήματα υποδοχέων σε αυτές τις συγκεκριμένες εγκεφαλικές οδούς, οι ερευνητές της ομάδας πιστεύουν ότι θα μπορέσουν να αλλάξουν αυτές τις συσχετίσεις. Δυνητικά, κάποια φάρμακα θα μπορούσαν να καταστείλουν τη δραστηριότητα ορισμένων από αυτές τις οδούς για να επιτρέψουν σε κάποιο άτομο να ξεπεράσει τις αγχωτικές και τις συναισθηματικές αντιδράσεις αποστροφής.
Αντίστροφα, αυτές οι οδοί θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν για να αποκαταστήσουν την απόλαυση σε οσμές για τις οποίες οι άνθρωποι μπορεί να έχουν γίνει αδιάφοροι - όπως σε εκείνους που χάνουν την όρεξή τους εξαιτίας μιας ασθένειας.
«Τα συναισθήματα καθορίζουν εν μέρει την ποιότητα ζωής μας και μαθαίνουμε περισσότερα για το πώς προκύπτουν στον εγκέφαλό μας», είπε ο Wesson. «Η καλύτερη κατανόηση του πώς το περιβάλλον μας μπορεί να επηρεάσει τα συναισθήματά μας μπορεί να μας βοηθήσει να γίνουμε πιο ευτυχισμένοι και πιο υγιείς άνθρωποι».
