Η πρόοδος στην κβαντική έρευνα σημειώνεται σταθερά, αλλά η μέρα που κάποιος θα μπορεί πραγματικά να «κατακτήσει» την κβαντική μηχανική και να απελευθερώσει τις πραγματικές της δυνατότητες παραμένει ακόμη άγνωστη. Όταν όμως συμβεί αυτό, οι κβαντικοί υπολογιστές, δυνητικά θα είναι σε θέση να λύνουν σε δευτερόλεπτα εξαιρετικά πολύπλοκες εργασίες που επί του παρόντος χρειάζονται μέρες, βδομάδες ή και χρόνια. Τα κακά νέα είναι ότι οι κβαντικοί υπολογιστές θα μπορούν επίσης να αποκρυπτογραφούν τα «παζλ» δεδομένων που προστατεύονται με κρυπτογράφηση.
«Η έλευση των κβαντικών υπολογιστών είναι ένα δίκοπο μαχαίρι, που προσφέρει απαράμιλλη υπολογιστική ισχύ, αναδεικνύοντας παράλληλα προκλήσεις άνευ προηγουμένου στον κυβερνοχώρο. Η μετάβαση στη μετακβαντική κρυπτογραφία (μία από τις λύσεις σε μελλοντικές απειλές, η οποία βασίζεται σε μαθηματικά που είναι δύσκολο ακόμη και για τους κβαντικούς υπολογιστές να λύσουν) μπορεί να φαίνεται δύσκολη, αλλά με τους σωστούς πόρους, τον σωστό στρατηγικό σχεδιασμό και με αξιόπιστες συνεργασίες, οι επιχειρήσεις μπορούν να εξασφαλίσουν την προστασία των ευαίσθητων δεδομένων από μελλοντικές κβαντικές επιθέσεις στον κυβερνοχώρο», λέει η Δρ. Heather West, επικεφαλής ερευνών στο τμήμα Enterprise Infrastructure Practice της International Data Corporation (IDC).
Εν τω μεταξύ, τα Ηνωμένα Έθνη, με τον χαρακτηρισμό του 2025 ως χρονιά της κβαντικής επιστήμης, αναγνωρίζουν ότι η τρέχουσα κατάσταση στο πεδίο απομακρύνεται από την πειραματική φάση και βρίσκει πρακτική εφαρμογή. «Ο κβαντικός υπολογιστής βρίσκεται σε ένα συναρπαστικό στάδιο, όπου η ενεργή συνεργασία μεταξύ ακαδημαϊκού κόσμου και βιομηχανίας οδηγεί σε ταχεία καινοτομία», εξηγεί ο Mohit Pandey, ένας επιστήμονας κβαντικών υπολογιστών που εργάζεται στη βιομηχανία βιοτεχνολογικών εφαρμογών και έχει μεγάλη εμπειρία στην ανακάλυψη φαρμάκων.
«Πριν από τη δεκαετία του 2010, οι κβαντικοί υπολογιστές φάνταζαν ως μια εξωτική ιδέα και περιορίζονταν σε μεμονωμένες ακαδημαϊκές συζητήσεις. Όμως τα τελευταία 10 χρόνια, έχουμε δει έναν επιταχυνόμενο ρυθμό χρήσης της κβαντικής τεχνολογίας σε προβλήματα βελτιστοποίησης επιχειρήσεων, ανακάλυψης φαρμάκων, επικοινωνίας και κρυπτογράφησης», προσθέτει ο Pandey.
Αυτές οι εξελίξεις στη χρήση τους οφείλονται στην εκτεταμένη διαθεσιμότητα κβαντικών υπολογιστών στο κοινό, λέει ο Pandey. Υπάρχουν πλέον στον χώρο πολλές εταιρείες κβαντικού υλικού, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων τεχνολογικών κολοσσών όπως η Google, η Microsoft και η IBM και νεοφυών επιχειρήσεων όπως οι QuEra, IonQ και Kipu Quantum. Επιπλέον, πολλοί οργανισμοί μπορούν πλέον να έχουν πρόσβαση σε κβαντικούς υπολογιστές μέσω πλατφορμών cloud, όπως το Amazon Braket της Amazon Web Services. Αυτή η ευρεία πρόσβαση ανοίγει την ευκαιρία στους οργανισμούς να διερευνήσουν τους τρόπους με τους οποίους ο κβαντικός υπολογισμός μπορεί να λύσει δύσκολα προβλήματα.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η ανακήρυξη του 2025 από τον ΟΗΕ σκοπεύει περισσότερο να κάνει την κβαντική επιστήμη πιο προσιτή και κατανοητή, εξηγώντας τι σημαίνει ο κβαντικός υπολογισμός για την καθημερινή ζωή με απλά λόγια. «Το “Quantum για όλους” μπορεί να λειτουργήσει ως ένα σύνθημα», σημειώνει ο Arthur Tisi, ιδρυτής της Hunova και συν- ιδρυτής του BaseForge, μιας συμβουλευτικής τεχνολογίας επιχειρήσεων που ασχολείται με τους κβαντικούς υπολογιστές, την τεχνητή νοημοσύνη και τις στρατηγικές μηχανικής μάθησης. «Ένα μοτο που θα προωθήσει στο κβαντικό πεδίο μια διεθνή συνεργασία - παρόμοια με αυτή για την κλιματική αλλαγή - δείχνοντας ότι οι ανακαλύψεις στο πεδίο θα μπορούσαν να ωφελήσουν ολόκληρο τον κόσμο, επηρεάζοντας ολόκληρες βιομηχανίες και όχι μόνο μερικά έθνη ή εταιρείες», προσθέτει.
Το μήνυμα του ΟΗΕ πρέπει να είναι ότι η κβαντική τεχνολογία έρχεται με ακόμη περισσότερες προκλήσεις, αλλά μπορεί να είναι και καταλύτης που θα βοηθήσει στην επίλυση προηγουμένως ανυπέρβλητων προβλημάτων, λέει ο Tisi. Οι παγκόσμιες προκλήσεις έρχονται με σκληρή δουλειά και ευθυγράμμιση γύρω από τα πρωτόκολλα του Διαδικτύου, την εθνική ασφάλεια και τους κανονισμούς, ειδικά γύρω από τα ethics. Αλλά θα μπορούσε να έχει τεράστιο αντίκτυπο και σε τομείς όπως η καταπολέμηση και ανακάλυψη ναρκωτικών, παραμερίζοντας τη γραφειοκρατία εντός των κυβερνητικών υπηρεσιών, εκτιμά.
Οι κβαντικοί υπολογιστές θα είναι δυνητικά σε θέση να λύσουν προβλήματα που περιλαμβάνουν τεράστιες βάσεις δεδομένων και πολύπλοκες αλγοριθμικές προκλήσεις και να το κάνουν με αστραπιαία ταχύτητα, λέει ο Thomas Vartanian, εκτελεστικός διευθυντής του Κέντρου Χρηματοοικονομικής Τεχνολογίας & Κυβερνοασφάλειακαι συγγραφέας του βιβλίου με τίτλο: «200 Years of American Financial Panics: Crashes, Recessions, Depressions, and the Technology That Will Change It All». Αυτό που δεν είναι ξεκάθαρο είναι ότι θα μπορούν να λειτουργούν καλύτερα σε πολλούς τομείς που λειτουργούν σήμερα οι υπολογιστές.
Τα κβαντικά οφέλη δεν αφορούν όλους
Ποιο θα είναι όμως το πλήρες όφελος για τους οργανισμούς όταν επιλυθεί η κβαντική πρόκληση; Για μικρότερους οργανισμούς, μάλλον όχι μεγάλο, αλλά για μεγάλους οργανισμούς, πιθανώς πολύ μεγάλο, εκτιμά ο Vartanian. Λαμβάνοντας υπόψη μόνο τον τομέα που παρακολουθεί τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες οι επιπτώσεις θα αλλάξουν το παιχνίδι. «Μια διακυβερνητική ομάδα εμπειρογνωμόνων υπό την προεδρία του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ και της Τράπεζας της Αγγλίας, μόλις δημοσίευσε μια έκθεση που υπογραμμίζει βασικά το καλό, το κακό και το άσχημο του κβαντικού υπολογισμού», λέει ο Vartanian.
«Το καλό είναι ότι θα αλλάξει εκθετικά την ταχύτητα με την οποία τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα μπορούν να κάνουν συναλλαγές στην αγορά, θα διευκολύνει εξαιρετικά εναλλακτικές επενδυτικές στρατηγικές, θα ενισχύσει τη διαχείριση κινδύνου, θα παράσχει μεγαλύτερες δυνατότητες πιο αξιόπιστων προβλέψεων, θα αλλάξει τη διαδικασία πληρωμών σε όλο τον κόσμο με πολύ δυναμικούς τρόπους και θα κάνει τις επικοινωνίες διαφορετικές και πιο ασφαλείς». Αυτά τα πολλά υποσχόμενα οφέλη έχουν οδηγήσει σε μια ‘κούρσα εξοπλισμών’, κατά κάποιο τρόπο, καθώς οι οργανισμοί, ακόμα και τα έθνη, προσπαθούν να σπάσουν πρώτοι το κβαντικό φράγμα.
Προς αυτή την κατεύθυνση ο Vartanian λέει ότι η Κίνα αποκτά τεράστιες ποσότητες κρυπτογραφημένων δεδομένων και ζει για τη στιγμή που θα μπορέσει να τα αποκρυπτογραφήσει όλα και να αποκτήσει σημαντικά οικονομικά, στρατιωτικά και πλεονεκτήματα ασφάλειας παγκοσμίως. Γιατί όμως να ενδιαφέρει τους επαγγελματίες πληροφορικής ο χαρακτηρισμός του ΟΗΕ; Κυρίως γιατί χρησιμεύει ως σήμα αφύπνισης ότι το κβαντικό είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα και ότι μπορεί σύντομα να επηρεάσει οργανισμούς σε διάφορους κλάδους. Ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση στον κβαντικό υπολογισμό που αφορά τόσο την ανάπτυξη της επιστήμης όσο και την αφομοίωσή του από τις επιχειρήσεις, είναι η απουσία ειδικών στον τομέα. Αυτό θα μπορούσε να είναι ένα συναρπαστικό και προσοδοφόρο πεδίο εντός της πληροφορικής.
«Εξετάζουμε την ανάγκη μιας μαζικής επανεκπαίδευσης επαγγελματιών πληροφορικής και τη δημιουργία ειδικών σε έναν τομέα που δεν υπάρχει σήμερα», λέει ο Vartanian. «Θα υπάρξει μια αλλαγή γενεών όσον αφορά την υπολογιστική ισχύ και ικανότητα και θα χρειαστούν πολλές επενδύσεις, ιδιαίτερα από μεγάλες εταιρείες, για να γίνει αυτή η μετάβαση». «Είναι σημαντικό για τους επαγγελματίες πληροφορικής να παρακολουθούν την ταχεία ανάπτυξη των κβαντικών υπολογιστών», σημειώνει ο Pandey. Όπως κάθε αναδυόμενη τεχνολογία, μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνο να απορρίψουμε τις δυνατότητές τους. Για παράδειγμα, πριν από 20 χρόνια, η τεχνητή νοημοσύνη αφορούσε μόνο τους ερευνητές, αλλά τώρα έχει αντίκτυπο στον πραγματικό κόσμο με τη δημοτικότητα εργαλείων AI όπως το ChatGPT.
*Το άρθρο πρωτοεμφανίστηκε στον ιστότοπο CIO
