Σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία του ΟΣΔΕ 2026 καταγγέλλει ο Τομέας Αγροτικής Ανάπτυξης της ΕΛΑΣ, κάνοντας λόγο για ένα σύστημα που, αντί να διορθώσει τις αδυναμίες που αναδείχθηκαν μετά το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, δημιουργεί νέα εμπόδια για παραγωγούς και Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ).
Σε ανακοίνωσή του με τίτλο «ΟΣΔΕ 2026: Από το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ταλαιπωρία του αγρότη», επισημαίνει ότι τα προβλήματα παραμένουν πολλά, θέτοντας αρχικά ζήτημα συνυπευθυνότητας των ΚΥΔ για στοιχεία που προσκομίζουν οι παραγωγοί και τα οποία, όπως υποστηρίζει, δεν μπορούν πάντα να ελέγξουν.
Μεταξύ άλλων, ζητεί να υπάρχει σαφής κατανομή ευθυνών, με τον παραγωγό να είναι υπεύθυνος για την ακρίβεια της δήλωσής του και το ΚΥΔ αποκλειστικά για δικές του πράξεις ή παραλείψεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Παράλληλα, αναδεικνύονται προβλήματα με την απεικόνιση γειτονικών αγροτεμαχίων και πιθανών επικαλύψεων, αλλά και με τα ΚΑΕΚ σε περιπτώσεις όπου δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία στο Κτηματολόγιο. Προτείνεται σε αυτές τις περιπτώσεις να γίνεται προσωρινά δεκτό εναλλακτικό αποδεικτικό δικαιώματος κατοχής ή χρήσης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα ΑΦΜ που παραμένουν δεσμευμένα ακόμη και μετά την ολοκλήρωση ελέγχων, με αποτέλεσμα, σύμφωνα με την ανακοίνωση, παραγωγοί να κινδυνεύουν να χάσουν ενισχύσεις. Ζητείται, επομένως, η αυτόματη αποδέσμευσή τους μόλις ολοκληρώνεται ο έλεγχος.
Για τους κτηνοτρόφους, επισημαίνεται το ζήτημα των ποινών όταν η πραγματική παραγωγή γάλακτος αποκλίνει από την αρχικά δηλωθείσα. Ο Τομέας Αγροτικής Ανάπτυξης ζητεί να προβλέπεται εύλογο περιθώριο απόκλισης και να συνυπολογίζονται έκτακτες περιστάσεις, όπως ασθένειες και ζωονόσοι.
Ερωτήματα τίθενται ακόμη για τις παρακρατήσεις υπέρ ΕΛΓΑ, τον πιθανό συμψηφισμό επιδοτήσεων με οφειλές προς την ΑΑΔΕ και τη λειτουργία του monitoring μέσω Agrisnap.
«Όποιος εξαπάτησε το κράτος να τιμωρηθεί. Όποιος έκλεψε δημόσιο χρήμα να τιμωρηθεί. Όποιος έκανε παράνομες δηλώσεις να τιμωρηθεί», τονίζεται χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, όπως καταλήγει η ανακοίνωση, «ο πραγματικός παραγωγός δεν μπορεί να πληρώνει για τα λάθη του συστήματος», ζητώντας λιγότερη γραφειοκρατία, πραγματικούς ελέγχους, ξεκάθαρες ευθύνες και ένα λειτουργικό σύστημα που θα διασφαλίζει ότι οι αγροτικές ενισχύσεις φτάνουν σε όσους πραγματικά παράγουν.
Ολόκληρη η ανακοίνωση:
«Τελικά ποια είναι η τεράστια μεταρρύθμιση που έγινε με τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ αποκάλυψε σοβαρές αδυναμίες στους ελέγχους και στη διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων.
Σήμερα, όμως, αντί να διορθωθούν οι αδυναμίες, δημιουργείται ένας ΟΣΔΕ που δυσκολεύει τον παραγωγό και τον επαγγελματία που τον εξυπηρετεί.
Τα προβλήματα είναι αμέτρητα για άλλη μια φορά:
- Συνυπευθυνότητα ΚΥΔ – παραγωγού: Το ΚΥΔ κινδυνεύει να θεωρηθεί συνυπεύθυνο για τη δήλωση του παραγωγού, ακόμη και για στοιχεία που δεν μπορεί να γνωρίζει, ή να ελέγξει όπως τα δικαιολογητικά που προσκομίζει ο παραγωγός.
Προτείνουμε ο παραγωγός να έχει την ευθύνη για το περιεχόμενο και την ακρίβεια της δήλωσής του και το ΚΥΔ να ευθύνεται μόνο για δικές του πράξεις, ή παραλείψεις. Ο ευρωπαϊκός Κανονισμός 2022/1173 αναφέρει ρητά ότι ο δικαιούχος παραμένει υπεύθυνος για την αίτηση και την ορθότητα των στοιχείων.
- Δεν υπάρχει εικόνα για τα γειτονικά χωράφια: Πώς θα γνωρίζει το ΚΥΔ αν υπάρχει επικάλυψη όταν δεν έχει πλήρη εικόνα των γειτονικών αγροτεμαχίων;
Προτείνουμε πλήρη και ταυτόχρονη απεικόνιση των γειτονικών δηλωμένων αγροτεμαχίων στο σύστημα, ώστε να μπορεί να εντοπίζεται η επικάλυψη πριν οριστικοποιηθεί η δήλωση.
- Κτηματολόγιο και ΚΑΕΚ: Όταν ένα χωράφι είναι μοιρασμένο στα δύο, ο ένας έχει δηλώσει το τμήμα του στο Κτηματολόγιο και ο άλλος όχι, δημιουργείται πρόβλημα με το ΚΑΕΚ του αγροτεμαχίου (αφού δεν εκδίδεται ΚΑΕΚ λόγω έλλειψης από το κτηματολόγιο) και δεν μπορεί να δηλωθεί.
Προτείνουμε να επιτρέπεται προσωρινά η δήλωση με εναλλακτικό αποδεικτικό δικαιώματος κατοχής, ή χρήσης, μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία του Κτηματολογίου, με μεταγενέστερη διασταύρωση.
- Δεσμευμένο ΑΦΜ μετά την ολοκλήρωση ελέγχου: Αν ένα ΑΦΜ έχει δεσμευτεί για έλεγχο και ο έλεγχος έχει ολοκληρωθεί αυτό δεν φαίνεται να έχει αποδεσμευτεί από το σύστημα, δεν μπορούν να περαστούν στοιχεία, ιδιαίτερα για τις συνδεδεμένες ενισχύσεις. Έτσι χάνονται ενισχύσεις και ο παραγωγός μπορεί να επιβαρύνεται με ποινές για ένα πρόβλημα που δεν δημιούργησε ο ίδιος.
Προτείνουμε αυτόματη αποδέσμευση του ΑΦΜ αμέσως μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου και άμεση δυνατότητα καταχώρισης των στοιχείων.
- Παραγωγή γάλακτος και ποινές: Αν ένας κτηνοτρόφος δηλώσει ότι θα παραδώσει 50 τόνους γάλα και τελικά παραδώσει 49,8 τόνους, επειδή δύο πρόβατα δεν παρήγαγαν το αναμενόμενο, απεβίωσαν, ή για οποιονδήποτε άλλο πραγματικό λόγο, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με ποινή ανάλογη του 20% της επιδότησης.
Προτείνουμε να υπάρχει εύλογο περιθώριο απόκλισης στην παραγωγή και να λαμβάνονται υπόψη έκτακτες συνθήκες, ασθένειες και ζωονόσοι όπως ορίζει άλλωστε και ο κανονισμός. Είναι δυνατόν να ζητάμε από τον κτηνοτρόφο να προβλέψει με απόλυτη ακρίβεια την παραγωγή ενός ζωντανού οργανισμού, όταν η ίδια η κυβέρνηση σήμερα δεν μπορεί να προσδιορίσει με ακρίβεια ούτε πόσα αιγοπρόβατα έχουμε; Και όλα αυτά ενώ οι κτηνοτρόφοι υποχρεώνονται εδώ και δύο χρόνια να κρατούν τα ζώα τους σε εγκλεισμό λόγω ζωονόσων, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η διατροφή και η παραγωγή τους;
- Παρακράτηση υπέρ ΕΛΓΑ: Ο παραγωγός μπορεί να δηλώσει στο σύστημα ότι θέλει να πληρώσει τον ΕΛΓΑ μέσω της επιδότησης, χωρίς όμως να υπάρχει ένα αντίστοιχο σαφές παραστατικό της συγκατάθεσής του.
Προτείνουμε να δημιουργείται και να αποθηκεύεται υποχρεωτικά ηλεκτρονικό αποδεικτικό της επιλογής του παραγωγού, ώστε να γνωρίζει αν και πόσο θα παρακρατηθεί.
- Οφειλές προς ΑΑΔΕ: Κατά την οριστικοποίηση ο παραγωγός καλείται να αποδεχθεί ότι, εάν οφείλει χρήματα στην ΑΑΔΕ, τα χρήματα της επιδότησης μπορεί να κρατηθούν για την εξόφληση των οφειλών του. «Τελικά, οι αγροτικές επιδοτήσεις είναι ακατάσχετες, ή όχι (σύμφωνα με νόμο του 2018 οι επιδοτήσεις του πυλώνα 1 είναι ακατάσχετες); Αν είναι, ποιες; Αν μπορούν να συμψηφιστούν με οφειλές προς την ΑΑΔΕ, ποιες, μέχρι ποιο ποσό και με ποια διαδικασία; Ο αγρότης πρέπει να το γνωρίζει πριν πατήσει το κουμπί της οριστικοποίησης
- Προβλήματα με το monitoring και τους ελέγχους μέσω agrisnap: Είναι δυνατόν εν έτη 2026 που υποτίθεται έχουμε ψηφιοποιήσει τις διαδικασίες, οι παραγωγοί ενώ έχουν στείλει τις φωτογραφίες μέσω του συστήματος agrisnap, να μην τις βλέπουν στα κεντρικά με αποτέλεσμα χιλιάδες αγροτεμάχια σήμερα να φαίνονται ότι δεν καλλιεργούνται και οι αγρότες να μην λαμβάνουν τις επιδοτήσεις τους; Είναι σαφές πλέον ότι σύστημα υπολειτουργεί και όσο το σύστημα υπολειτουργεί οι αγρότες μας χάνουν πόρους και ρευστότητα ενώ σήμερα περισσότερο από ποτέ τα έχουν ιδιαίτερη ανάγκη για την επιβίωση τους. Το monitoring θα έπρεπε να λειτουργεί, να συλλέγει δεδομένα όλο τον χρόνο λαμβάνοντας υπόψιν τις εργασίες και τα καλλιεργητικά στάδια με άμεσο έλεγχο και όχι με μεταγενέστερο έλεγχο.
Χρειαζόμαστε ένα σύστημα που βοηθά τον παραγωγό να κάνει σωστά τη δήλωσή του.
Γι' αυτό προτείνουμε:
- 1. Καθαρή κατανομή ευθύνης: παραγωγός για τη δήλωσή του, ΚΥΔ για τη δική του πράξη, κράτος για τη λειτουργία και τον έλεγχο του συστήματος.
- 2. Πλήρη εικόνα των αγροτεμαχίων: να φαίνονται τα γειτονικά χωράφια και οι πιθανές επικαλύψεις πριν την οριστικοποίηση.
- 3. Λύση για το Κτηματολόγιο: να μην χάνει ο παραγωγός τη δήλωση και την ενίσχυσή του επειδή δεν έχει ολοκληρωθεί μια κρατική διαδικασία.
- 4. Αυτόματη αποδέσμευση ΑΦΜ: όταν ολοκληρώνεται ένας έλεγχος, το σύστημα να ενημερώνεται άμεσα.
- 5. Δίκαιες ποινές: να υπάρχει ανοχή σε εύλογες αποκλίσεις παραγωγής και να λαμβάνονται υπόψη πραγματικές έκτακτες συνθήκες, ιδιαίτερα στις ζωικές εκμεταλλεύσεις.
- 6. Απόδειξη κάθε παρακράτησης: ο παραγωγός να έχει ηλεκτρονικό αποδεικτικό για ΕΛΓΑ και κάθε άλλη παρακράτηση.
- 7. Καθαροί κανόνες για τις οφειλές: πριν ο παραγωγός οριστικοποιήσει, να γνωρίζει ακριβώς τι μπορεί να του κρατηθεί από την επιδότηση.
- 8. Λειτουργικό monitoring όλο τον χρόνο: να γνωρίζει ο αγρότης άμεσα όταν παρουσιάζεται πρόβλημα, ποιο είναι αυτό και πως να το επιλύσει
Όποιος εξαπάτησε το κράτος να τιμωρηθεί.
Όποιος έκλεψε δημόσιο χρήμα να τιμωρηθεί.
Όποιος έκανε παράνομες δηλώσεις να τιμωρηθεί.
Αλλά ο πραγματικός παραγωγός δεν μπορεί να πληρώνει για τα λάθη του συστήματος.
Ούτε ο αγρότης, ούτε το ΚΥΔ μπορούν να είναι τα εξιλαστήρια θύματα ενός συστήματος που το ίδιο το κράτος δεν έχει καταφέρει να λειτουργεί σωστά.
Προτείνουμε λιγότερη γραφειοκρατία, πραγματικούς ελέγχους, καθαρές ευθύνες και δικαιοσύνη για τον παραγωγό.
Γιατί οι επιδοτήσεις δεν είναι χάρη. Είναι χρήματα που προορίζονται για την ελληνική παραγωγή και πρέπει να φτάνουν σε αυτούς που πραγματικά παράγουν.
