Στο Ετήσιο Συνέδριο του Πανελλήνιου Συνδέσμου Αγροτικών Θεμάτων και του Πανελλήνιου Συνδέσμου Αγροτικών Φωτοβολταϊκών πραγματοποιήσε ομιλία ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής.
«Το 2025 σε ολόκληρη την Ευρώπη, και στη χώρα μας, σημειώθηκε ραγδαία όξυνση προβλημάτων που αθροιζόμενα έπληξαν με δριμύτητα τον αγροτικό κόσμο», ανέφερε αρχικά.
Ολόκληρη η ομιλία:
«Κυρίες και Κύριοι,
Με ιδιαίτερη χαρά, εκ μέρους του Ομίλου της ΣΕΚΕ, σας καλωσορίζω στην ακριτική Ξάνθη. Την πόλη που δικαίως θεωρείται η κοιτίδα του συνεργατισμού.
Γιατί από εδώ ξεκίνησε την πλούσια δράση του ο κορυφαίος ίσως συνεταιριστής στην Ελλάδα, ο δημιουργός ενός εκτεταμένου δικτύου συνεταιρισμών και συνεταιριστικών επιχειρήσεων, ο ιδρυτής της ΠΑΣΕΓΕΣ Αλέξανδρος Μπαλτατζής.
Είμαι βέβαιος ότι και το φετινό Συνέδριό σας θα παράξει χρήσιμα συμπεράσματα, θα αναδείξει ιδέες και προτάσεις που η δρομολόγησή τους μπορεί να διασφαλίσει βιωσιμότητα για τον Πρωτογενή Τομέα και προοπτική στον αγροτικό κόσμο.
Φίλες και φίλοι,
Το 2025 σε ολόκληρη την Ευρώπη, και στη χώρα μας, σημειώθηκε ραγδαία όξυνση προβλημάτων που αθροιζόμενα έπληξαν με δριμύτητα τον αγροτικό κόσμο:
- Εκτόξευση του ενεργειακού κόστους. Ειδικά μάλιστα τώρα που εξελίσσεται ο πόλεμος στο Ιράν είναι απρόβλεπτη η προοπτική, πέραν των γεωπολιτικών και στο ενεργειακό τοπίο, αναφορικά και με τη διακίνηση αλλά και, πρωτίστως, με το κόστος.
- Διακυμάνσεις στις αγορές λιπασμάτων και ζωοτροφών.
- Υπέρογκη οικονομική επιβάρυνση από τις εσπευσμένες και πρόχειρες αποφάσεις της ΕΕ για την πράσινη μετάβαση.
- Έντονη ανασφάλεια και κίνδυνος νόθευσης του ανταγωνισμού σε βάρος των ευρωπαϊκών προϊόντων από τις προβλέψεις της συμφωνίας ΕΕ- MERCOSUR.
Στην χώρα μας σε όλα αυτά προστέθηκαν:
- Εκτίναξη του κόστους παραγωγής.
- Υποχώρηση των τιμών παραγωγού και η αναπόφευκτη μείωση του αγροτικού εισοδήματος.
- Εκτεταμένες ζημιές από θεομηνίες.
- Απώλειες των κτηνοτρόφων από τις ζωονόσους. Να σημειώσω ότι εδώ στην Ξάνθη επλήγη το μεγαλύτερο ποσοστό του ζωικού κεφαλαίου. Να προσθέσουμε στα προβλήματα που πιέζουν τον αγροτικό κόσμο τις καθυστερήσεις στην καταβολή αποζημιώσεων και ενισχύσεων. Και μάλιστα σε περιβάλλον σκανδαλώδους αδιαφάνειας.
Προβλήματα υπαρκτά και διογκούμενα που -ας μην γελιόμαστε - από μόνα τους αρκούν να πυροδοτούν την διαμαρτυρία των αγροτών, χωρίς έξωθεν υποκίνηση.
Να συνομολογήσουμε ότι οι κινητοποιήσεις των αγροτών δεν είναι ένα ετησίως επαναλαμβανόμενο «δρώμενο» από επαναστάτες χωρίς αιτία. Είναι φυσική συνέπεια χρόνιων παραγωγικών δυσλειτουργιών και δομικών αδυναμιών που οι κυβερνήσεις δεν αποφασίζουν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά. Όσο η αγροτική πολιτική εξαντλείται σε υπό πίεση διαπραγματεύσεις, σε εξαγγελίες αποσπασματικών μέτρων και παροχές προσωρινών διευκολύνσεων η κρίση - γιατί για κρίση πρόκειται - θα ανακυκλώνεται.
Τώρα, χωρίς άλλες αναβολές είναι η ώρα για ανασύνταξη και τολμηρές δράσεις.
Το μέλλον του πρωτογενούς τομέα θα καθορίσει την προοπτική της ελληνικής περιφέρειας, την αναπτυξιακή δυναμική ολόκληρης της χώρας. Σε πνεύμα συνεννόησης, με διάθεση συναίνεσης, με αίσθημα εθνικής ευθύνης οφείλουμε να εκπονήσουμε και να εφαρμόσουμε ένα συνολικό σχέδιο άμεσης ανασύνταξης, σταθερής ανάταξης και βιώσιμης ανάπτυξης του πρωτογενούς τομέα.
Φίλες και φίλοι,
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές δομικές αδυναμίες της ελληνικής γεωργίας - συμφωνούμε όλοι σε αυτό - είναι ο μικρός και κατακερματισμένος κλήρος. Την ίδια ώρα οι κατευθύνσεις και οι προτεραιότητες της νέας ΚΑΠ δείχνουν μια σαφή εύνοια προς εκείνες τις εκμεταλλεύσεις που διαθέτουν μέγεθος, κεφάλαιο, τεχνογνωσία και διοικητική επάρκεια. Εξ άλλου η σύνδεση των ενισχύσεων με δείκτες απόδοσης λειτουργούν ευκολότερα για μεγάλες και οργανωμένες μονάδες, παρά για μικρούς, απομονωμένους, ηλικιωμένους και χωρίς δεξιότητες παραγωγούς.
Συνεπώς είναι μονόδρομος η ενθάρρυνση και πολυεπίπεδη ενίσχυση συλλογικών σχημάτων νέου τύπου. Σύγχρονων δηλαδή συνεταιρισμών που λειτουργούν ως επιχειρηματικές οντότητες. Που επενδύουν στην έρευνα και την καινοτομία. Στην τυποποίηση και την ποιότητα. Στην ανταγωνιστικότητα και την εξωστρέφεια. Στην συστηματική προβολή και προώθηση των προϊόντων τους στην εγχώρια και τις διεθνείς αγορές. Συνεταιρισμοί με επαγγελματικές διοικήσεις και υιοθέτηση βιομηχανικών προτύπων παραγωγής, που διαπραγματεύονται και συνάπτουν απευθείας συμβάσεις με κέντρα λιανικής. Με δύο λόγια, σύγχρονες πρακτικές που διασφαλίζουν υψηλές τιμές παραγωγού και αξιοπρεπές εισόδημα.
Ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα του νέου αυτού υποδείγματος συλλογικής οργάνωσης παραγωγών και συνεταιριστικής επιχείρησης που πετυχαίνει εντυπωσιακά αποτελέσματα - ακριβώς γιατί υιοθετεί και εδώ και χρόνια εφαρμόζει στην πράξη τις παραπάνω καλές πρακτικές- είναι και η ΣΕΚΕ. Τα αποτελέσματα αυτά κάθε άλλο παρά αυτονόητα είναι σε μια παγκόσμια αγορά που πέραν του ανταγωνισμού και του κλίματος αβεβαιότητας επηρεάζεται από αυθαίρετές παρεμβάσεις και λανθασμένες αποφάσεις.
Μια τέτοια λάθος απόφαση κυοφορείται με την ενδεχόμενη υιοθέτηση της πρότασης του αρμόδιου επιτρόπου της ΕΕ για υπέρμετρη αύξηση της φορολογίας στα προϊόντα καπνού, με επίκληση την προστασίας της δημόσιας υγείας.
Αμφισβητώ εντόνως την αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας ρύθμισης. Η εμπειρία από χώρες που δοκίμασαν να περιορίσουν την κατανάλωση καπνού με την υπερφορολογήσή του δείχνει ότι εκείνο που τελικά συνέβη ήταν η μείωση του μεριδίου των νόμιμων προϊόντων προς όφελος των λαθραίων η κατανάλωση των οποίων εκτινάχθηκε. Αποτέλεσμα; Τεράστια απώλεια κρατικών εσόδων και πριμοδότηση των παράνομων δικτύων παραγωγής και εμπορίας λαθραίων τσιγάρων. Δίκτυα που ο τζίρος τους εκτοξεύτηκε, ενώ τα «μαύρα» κέρδη τους διοχετεύονται στη χρηματοδότηση του οργανωμένου εγκλήματος.
Κυρίες και Κύριοι,
Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα ο πρωτογενής τομέας και η ελληνική περιφέρεια είναι η γήρανση και η μη βιώσιμη ανανέωση του αγροτικού πληθυσμού. Είναι η αποστασιοποίηση των νέων ανθρώπων από το αγροτικό επάγγελμα. Η αποξένωσή τους από δραστηριότητες σχετικές με τον πρωτογενή τομέα. Η τάση φυγής τους από την γη και τον τόπο τους. Αν αφήσουμε αυτή την τάση να εξελιχθεί, χωρίς έγκαιρες και εύστοχες παρεμβάσεις, θα οδηγηθούμε αργά η γρήγορα στη εγκατάλειψη της Περιφέρειας, στην ερημοποίηση της υπαίθρου. Μια τέτοια εξέλιξη συνιστά μείζονα εθνική απειλή.
Οφείλουμε να δράσουμε τώρα. Να χτίσουμε σε αξιόπιστες βάσεις ένα πιο φιλικό, πιο βιώσιμο, πιο ασφαλές περιβάλλον μέσα στο οποίο να ζουν, να εργάζονται και να παράγουν με αξιοπρέπεια, ασφάλεια και προοπτική οι νέες και οι νέοι της Περιφέρειας. Εκπαίδευση, επιμόρφωση και διαρκή επιστημονική στήριξη των νέων αγροτών. Επανένταξη στην παραγωγική διαδικασία των σχολαζουσών εκτάσεων, που αγγίζουν τα 6 εκατομμύρια στρέμματα, κατά προτεραιότητα σε νέους αγρότες. Γρήγορη, διαφανή και δίκαιη καταβολή των ενισχύσεων και των αποζημιώσεων. Έγκαιρη προκήρυξη των προγραμμάτων ενίσχυσης του αγροτικού εισοδήματος, χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια. Δημιουργία σύγχρονων και ανθεκτικών υποδομών στην Περιφέρεια. Και βεβαίως με χαμηλότοκα δάνεια προς νέους αγρότες χωρίς αυστηρές εγγυήσεις.
Και μια απαραίτητη επισήμανση, που αφορά στα κόκκινα δάνεια αγροτών και συνεταιρισμών. Ο διακανονισμός τους είναι απαραίτητος όρος για την ανάταξη του αγροτικού τομέα. Να συμφωνήσουμε ότι οι σχετικές διαδικασίες έχουν καθυστερήσει αδικαιολόγητα, με αποτέλεσμα την υπέρμετρη αύξηση των οφειλών. Είναι τώρα επιτατική ανάγκη, η επιτάχυνση των διαδικασιών που προβλέπει ο νόμος και οι σχετικές αποφάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος. Και τονίζω ότι σε κάθε διακανονισμό δανείου πρέπει να εφαρμοστεί κατά γράμμα το άρθρο 39 του Ν. 3259/2004 για τα πανωτόκια.
Οι μείζονες αυτές προκλήσεις ξεπερνούν το σήμερα. Μας αφορούν όλες και όλους. Το επισημαίνω σε κάθε ευκαιρία που μου δίνεται. Στην Περιφέρεια χτυπά η καρδιά της Ελλάδας. Ισχυρή Ελλάδα δεν είναι δυνατό να υπάρξει χωρίς παραγωγικά ακμαία, οικονομικά εύρωστη και σφύζουσα από ζωή Περιφέρεια.
Με τις σκέψεις αυτές εύχομαι καλή επιτυχία στις εργασίες του Συνεδρίου. Και στους επικεφαλής καθώς και στα μέλη του Συνδέσμου καλή δύναμη και καλή συνέχεια στο σημαντικό έργο που επιτελείτε».
