Ο Αλέξης Τσίπρας μέσα από την «Ιθάκη» επιχειρεί να «κλείσει» λογαριασμούς με το παρελθόν, αλλά μοιραία, ανοίγει λογαριασμούς με το μέλλον.
Άλλωστε, η καταγραφή και η ανάλυση της περιόδου 2008-2023 περιλαμβάνει έναν ολόκληρο «κοινωνικοπολιτικό κύκλο» που δεν αφορά μόνο τον συγγραφέα, τον ΣΥΡΙΖΑ ή τον αριστερό και προοδευτικό χώρο, αλλά το παρόν και κυρίως το μέλλον της πατρίδας.
Θα περίμενε κανείς, με την ανάγνωση του βιβλίου, στη χώρα να εκκινήσει ένας εκτενής διάλογος για τα σημερινά αδιέξοδα του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, για την Ευρώπη των ανισοτήτων, για την αδυναμία αλλά και την ευθύνη «μιας άλλης Αριστεράς» να συγκροτήσει εναλλακτική ιδεολογικοπολιτική πλατφόρμα εξουσίας, για τα αίτια της χρεοκοπίας της χώρας, για την κρίση του κομματικού φαινομένου και την κρίση θεσμών και δημοκρατίας, για τους κινδύνους του ακροδεξιού «ριζοσπαστισμού», για τα όρια του εφικτού και πως μπορούμε να τα διευρύνουμε στην «αυγή» ενός νέου κόσμου…
Δυστυχώς, η συζήτηση αυτή για την ώρα γίνεται με όρους πολιτικής σκοπιμότητας και όχι με όρους εθνικού συμφέροντος.
Και αν ιστορική καταγραφή ανήκει στο μακρινό μέλλον, η ανάλυση της κοινωνικής διεργασίας της περιόδου, ως χρήσιμο εργαλείο διεξόδου δεν μπορεί παρά να ανήκει στο σήμερα.
Σε μια περίοδο οικονομικής, κοινωνικής μα κυρίως αξιακής κρίσης δεν επιτρέπεται στον προοδευτικό χώρο το πολιτικό «κρυφτό», αν θέλει κανείς πραγματικά, να είναι μέρος της λύσης.
Και ο Αλέξης Τσίπρας ευτυχώς, δεν κρύβεται.
Την ώρα που ο δημόσιος λόγος απαξιώνει κόμματα και ιδεολογίες…
Την ώρα που ορισμένοι επιχειρούν να μας πείσουν και πάλι (μετά από 35 χρόνια) ότι «τελείωσε η Ιστορία» προσπερνώντας τον άξονα Αριστερά - Δεξιά…
Την ώρα που η ΤΙΝΑ(There Is No Alternative) κυριαρχεί…
Την ώρα που τα κόμματα, με τα όποια προβλήματά τους, αντιμετωπίζονται ως ξεπερασμένοι θεσμοί(για να αντικατασταθούν με τι άραγε;)…
..η «Ιθάκη» του Αλέξη Τσίπρα δίνει απαντήσεις για το χθες όμως, θέτει και ερωτήματα για το αύριο.
Ερωτήματα που ξεπηδούν μέσα από την πρόσφατη περιπέτεια της πατρίδας.
Μια περιπέτεια, που αν δεν αναληφθούν πρωτοβουλίες υπέρβασης, κινδυνεύει να επαναληφθεί σύντομα, με οδυνηρά αποτελέσματα.
Κατά τη συγγραφή του βιβλίου και ενθυμούμενος τις δύσκολες στιγμές του 2015 είμαι βέβαιος, ότι ο Αλέξης Τσίπρας συνεχώς αναρωτιέται την ώρα που καλείται να πάρει κρίσιμες αποφάσεις:
«Ποιοι είμαστε»;
«Ποιους εκπροσωπούμε»;
«Σε ποιο προσανατολισμό κατευθυνόμαστε»;
«Με ποιο πολιτικό σχέδιο προχωράμε»;
Κάθε φορά η παραμικρή κίνηση δημιουργεί αμφισβήτηση και καλείται να επιβεβαιώσει αξίες και αρχές με συμβιβασμούς και υποχωρήσεις, αλλά με το βλέμμα σε ένα εθνικό καθήκον.
Ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Αλέξης Τσίπρας εκλήθη να διαχειριστεί μια χρεοκοπία που κληρονόμησε και αποφάσισε να συμβάλλει και να αναλάβει ευθύνες, ώστε η χώρα να σταθεί στα πόδια της.
Το καταφέρνει με επιτυχία;
Αυτό θα κριθεί ψύχραιμα και δίκαια από τον ιστορικό του μέλλοντος και όχι από τους παραχαράκτες της Ιστορίας.
Η όποια απάντηση όμως, δεν μπορεί παρά να είναι συνάρτηση και ενός επόμενου, αναγκαίου βήματος.
Η γνώση και η εμπειρία, τα σκληρά μαθήματα της «εμπειρίας ΣΥΡΙΖΑ» είναι πολύτιμος πλούτος για όλη την Αριστερά, της οποίας ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Αλέξης Τσίπρας είναι αναπόσπαστο μέρος.
Αν λοιπόν η γνώση και το εγχείρημα για μια εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης τερματίσει εδώ και ο πλούτος αυτός χαθεί, τότε θα πρόκειται για μια ήττα ακόμα πιο οδυνηρή.
Η «Υπόθεση» όμως αυτή, όχι του ΣΥΡΙΖΑ αλλά ενός άλλου δρόμου, κόντρα σε όλους και σε όλα παραμένει ακόμα και σήμερα ανοιχτή.
Που αλλού άραγε, ο δημοκρατικός χώρος που «γέννησε» τον Αλέξη Τσίπρα διεκδικεί με αξιώσεις κάτι περισσότερο από την …διαμαρτυρία;
Έχουμε ως αριστεροί και δημοκράτες πολίτες χρέος, να ανοίξουμε μια μεγάλη, δύσκολη συζήτηση που δεν μπορεί να μένει στις διαπιστώσεις, αλλά οφείλει να βάζει το πολιτικό στίγμα της επομένης μέρας.
Ένα πολιτικό στίγμα, που αντλεί από το χθες αλλά κοιτάει στο αύριο.
Και εδώ η «Ιθάκη» είναι απολύτως χρήσιμη γιατί περιγράφει όρους ανασύνθεσης και επανίδρυσης όλου του προοδευτικού χώρου. Περιγράφει μια άλλη Αριστερά που δεν εγκλωβίζεται στον ταξισμό και στον οικονομισμό αλλά μιλάει για τις νέες διαιρετικές τομές:
Α)Με τα ματωμένα κέρδη του πολέμου ή η ευημερία και την ασφάλεια της ειρήνης;
Β)Με την ολιγαρχία και την κλεπτοκρατία ή με τον κόσμο της εργασίας, της δημιουργίας και της επισφάλειας;
Γ)Με την πολιτεία και τους θεσμούς στην υπηρεσία του πολίτη ή με το ρουσφέτι και το πελατειακό κράτος;
Τι μαθαίνουμε λοιπόν μέσα από τον «συμβιβασμό» του 2015 προβάλλοντας τα μαθήματα εκείνης της περιόδου, στο σήμερα;
1ον: Σε κρίσιμες περιόδους η «λύση» έρχεται από την Αριστερά με βάση τις αξίες της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ισότητας, της αλληλεγγύης, της δημοκρατίας, αλλά και της αστείρευτης αγάπης για την πατρίδα. Η Πολιτική έχει πρόσημο όπως και οι επιλογές που μας αυτοπροσδιορίζουν.
2ον:Η Αριστερά έχει δικαίωμα και μπορεί να κυβερνήσει. Μπορεί να πετύχει μικρές και μεγαλύτερες νίκες, να δημιουργήσει προϋποθέσεις θεσμικές, οικονομικές, κοινωνικές μα κυρίως αξιακές με την κυβέρνηση ως μέσο και όχι ως σκοπό, ώστε ο αγώνας για τον οραματικό στόχο, να εκκινεί από καλύτερη αφετηρία. Η Αριστερά και ο προοδευτικός χώρος δεν παράγουν περσόνες και ήρωες. Παράγουν αξίες και κοινωνικά υποδείγματα.
3ον:Καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να σταθεί αν δεν συναρτήσει το «εθνικό» με το «κοινωνικό» ζήτημα και αν δεν προετοιμάσει το λαό για αυτό με τις κατάλληλες κοινωνικές συμμαχίες.
Πριν τις συγκεντρώσεις για το έγκλημα των Τεμπών, η τελευταία στιγμή που ο αγώνας για την εθνική ανεξαρτησία της χώρας «παντρεύτηκε» με το αγώνα για μια ζωή με αξιοπρέπεια ήταν το δημοψήφισμα του 2015. Όσοι νομίζουν ότι η υπόθεση αυτή έκλεισε ή διαψεύστηκε, είναι βαθιά γελασμένοι.
4ον:Η συνάρθρωση των αιτημάτων απαιτεί πολιτικό «όχημα» και υποκείμενο. Χρήσιμα και απαραίτητα είναι τα κινήματα, αλλά συνήθως είναι μονοθεματικά. Αν δεν προκύψει φορέας με τον οποίο θα συμπορευτεί και θα συμπράξει η κοινωνία, η πολιτική αλλαγή ή η ανατροπή δεν μπορεί να ευδοκιμήσει .
5ον:Μια «άλλη Αριστερά» πέρα από συνθήματα και τα οράματα οφείλει να έχει σχέδιο για την βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών. Πέρα από το άμεσο κυβερνητικό σχέδιο, χρειαζόμαστε ένα αριστερό, μεσοπρόθεσμο «Σχέδιο Πισσαρίδη» και έναν οδικό χάρτη που θα περιγράφει την Ελλάδα της επομένης μέρας. Μια άλλη Αριστερά δεν πρέπει να αρκείται στο τι δεν θέλει. Οφείλει να πει «πως», «πότε», «με ποιους», «σε ποια κατεύθυνση». Ρεαλισμός και ριζοσπαστισμός πάνε μαζί και διευρύνουν καθημερινά τα όρια του εφικτού.
6ον: Ο δρόμος της σύνθεσης και της υπέρβασης των αντιθέσεων του χθες δημιουργεί τις βάσεις για μια αναγκαία τομή με το παρελθόν, ώστε να δημιουργηθούν οι απαραίτητες συνθήκες πολιτικής συμπόρευσης και να προκύψει πολλαπλασιαστικό προοδευτικό πολιτικό αποτέλεσμα. Η σύνθεση δεν αφορά την κορυφή, αλλά κυρίως τη βάση της κοινωνίας, τον μαζικό χώρο στον οποίο πρέπει να δοθεί ο πρώτος λόγος.
Στην μακρά διαδρομή του Αλέξη Τσίπρα οφείλουμε πολλά.
Ο Αλέξης Τσίπρας μέσα από την «Ιθάκη» μας βοηθά να θυμηθούμε και να κατανοήσουμε τα προβλήματα της μετάβασης από τη θεωρία στη πράξη, από τις αξίες στις εφαρμοσμένες πολιτικές και από την αντιπολίτευση στη διακυβέρνηση της χώρας.
Ο Αλέξης Τσίπρας μας δείχνει ένα δρόμο. Μας δείχνει τα επόμενα βήματα.
Το πρώτο βήμα για την έξοδο από την σημερινή «πολυκρίση» είναι να βγουν κρίσιμα συμπεράσματα για την τελευταία 15ετία, για τα όρια του ριζοσπαστισμού και του ρεαλισμού, για τα παθήματα και τα μαθήματα από θέσεις εξουσίας και ευθύνης, για τα «θέλω και μπορώ», για την πολυπλοκότητα των συνθηκών και την κατάλληλη προετοιμασία. Και με βάση αυτή τη γνώση οφείλουμε να χαράξουμε μια τομή με το παρελθόν, που θα οδηγεί σε ένα πιο ελπιδοφόρο τουλάχιστον μέλλον.
Αν ένας ιστορικό κύκλος έκλεισε το 2023, ήδη ένας καινούργιος κύκλος για τον προοδευτικό χώρο είναι βέβαιο, ότι ετοιμάζεται να ανοίξει.
Δεν πρόκειται για επιθυμία και βολονταρισμό.
Πρόκειται για ανάγκη που γίνεται ιστορία…
Πρόκειται για όνειρα που ζητούν εκδίκηση…
Πρόκειται για μια «Υπόθεση» ανοιχτή, για τη δική μας «Ιθάκη», που μας καλεί να ταξιδέψουμε και πάλι…
(Ο Διονύσης Τεμπονέρας είναι δικηγόρος- Το κείμενο αποτελεί την ομιλία του στην παρουσίαση του βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα "Ιθάκη" στη Θεσσαλονίκη)
