Την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να «σπάσει τις αλυσίδες της αδράνειας» και να αξιοποιήσει τον αδρανή κοινωφελή πλούτο της χώρας τόνισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, παρουσιάζοντας στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής το νέο νομοσχέδιο για τις κοινωφελείς περιουσίες, τα ιδρύματα, τις σχολάζουσες κληρονομιές και τις δωρεές προς το Δημόσιο. Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα «δεν έχει πλέον την πολυτέλεια του συμβιβασμού με ό,τι δεν λειτουργεί», επισημαίνοντας πως η μεταρρύθμιση στοχεύει στην αποκατάσταση της αποτελεσματικότητας του κράτους και στην τόνωση της εμπιστοσύνης των πολιτών.
Ο κ. Πιερρακάκης χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση τομή απέναντι σε ένα πλαίσιο που επί δεκαετίες παρήγαγε ακινησία, λόγω πολλαπλών μητρώων, έλλειψης ελέγχων και χρονοβόρων διαδικασιών που συχνά οδηγούσαν στην πλήρη αδράνεια κοινωφελών περιουσιών. Κεντρικό εργαλείο της νέας εποχής αποτελεί το ενιαίο Ηλεκτρονικό Μητρώο Κοινωφελών Περιουσιών, μέσω του οποίου επιβάλλεται πλήρης ψηφιακή ιχνηλασιμότητα και διαφάνεια, καθώς καμία διοικητική πράξη δεν θα έχει ισχύ αν δεν αναρτηθεί στο σύστημα. Παράλληλα, η νέα πλατφόρμα e-diadoxi απλοποιεί και επιταχύνει τη διαδικασία καταγραφής των σχολαζουσών κληρονομιών, καταργώντας την ανάγκη δικαστικής απόφασης όταν αυτές περιέρχονται στο Δημόσιο.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη σύσταση του Ιδρύματος Διαχείρισης και Εκκαθάρισης Κληρονομιών και Αδρανών Περιουσιών, ενός νέου φορέα που θα παρεμβαίνει όταν ένα ίδρυμα μένει χωρίς λειτουργική διοίκηση ή αδυνατεί να εκπληρώσει τον κοινωφελή του σκοπό. Για πρώτη φορά ορίζονται αντικειμενικά κριτήρια αδράνειας, ενώ προβλέπεται τρίμηνη προθεσμία για σχέδιο επαναδραστηριοποίησης, με την ανάληψη προσωρινής διοίκησης από τον νέο φορέα όταν αυτό δεν υποβάλλεται ή κρίνεται ανεπαρκές. Το νομοσχέδιο εισάγει επίσης υποχρεωτικό διαχειριστικό έλεγχο ανά τριετία, Μητρώο Πιστοποιημένων Ελεγκτών και πλήρη ψηφιοποίηση των δωρεών προς το Δημόσιο μέσω της πλατφόρμας e-Δωρεές, πλαισιωμένα από φορολογικά κίνητρα για την ενίσχυση των ενεργών ιδρυμάτων.
Κομβικό τμήμα της μεταρρύθμισης αποτελεί η ριζική αναδιοργάνωση του φορέα διαχείρισης του Ζαππείου, που μετατρέπεται σε Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου με πενταμελές διοικητικό συμβούλιο και ενισχυμένες αρμοδιότητες προέδρου και γενικού διευθυντή. Στόχος είναι η πλήρης ενεργειακή και τεχνική αναβάθμιση του ιστορικού Μεγάρου ενόψει και της ευρωπαϊκής προεδρίας του 2027. Το Δημόσιο θα καλύψει σημαντικό μέρος της χρηματοδότησης, ενώ θα αξιοποιηθούν και πρόσθετες δωρεές για την ολοκλήρωση του μετασχηματισμού.
Ο υπουργός τόνισε ότι οι παρεμβάσεις αυτές δεν περιορίζονται σε τεχνικό επίπεδο, αλλά συνθέτουν ένα νέο κλίμα δραστηριότητας και δημιουργικότητας. Όπως είπε, η ενεργοποίηση ανενεργών κληρονομιών και κληροδοτημάτων θα ενισχύσει την τοπική οικονομία, θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας και θα συμβάλει στη διαμόρφωση μιας «νοοτροπίας πίστης ότι η δράση έχει αποτέλεσμα», θέτοντας «τη χώρα σε κίνηση».
Σημαντικό κοινωνικό αποτύπωμα έχουν και οι παράλληλες διατάξεις του νομοσχεδίου. Μεταξύ άλλων, θεσπίζεται για πρώτη φορά μηχανισμός εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών για αποζημιώσεις πολιτών από το Δημόσιο, δημιουργείται Ειδικό Τμήμα Ταχείας Αντίδρασης στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους για επείγουσες υποθέσεις, ενώ δίνεται η δυνατότητα παύσης άσκοπων δικών όταν ο πολίτης έχει δικαιωθεί αμετάκλητα. Επιπλέον, τα ποσά που έχουν επιδικαστεί για τις οικογένειες του Ματιού και της Μάνδρας, καθώς και οι ενισχύσεις σε επιχειρήσεις που επλήγησαν από τις κακοκαιρίες «Daniel» και «Elias», καθίστανται αφορολόγητα και ακατάσχετα.
Ιδιαίτερη μέριμνα δίδεται σε όσους βρίσκονται σε οικονομική ασφυξία, καθώς η ποινική δίωξη για οφειλές προς το Δημόσιο αναστέλλεται κατά τη διάρκεια της πτώχευσης και εξαλείφεται με την απαλλαγή του οφειλέτη, ενώ εισάγεται νέο δίχτυ προστασίας μέσω vouchers οικονομικής και ψυχολογικής συμβουλευτικής για όσους κινδυνεύουν από αφερεγγυότητα. «Το νομοσχέδιο είναι βαθιά κοινωνικό», τόνισε ο υπουργός, σημειώνοντας ότι στόχος του είναι η ουσιαστική προστασία του πολίτη και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στη λειτουργία της Πολιτείας.
Ολοκληρώνοντας, ο κ. Πιερρακάκης επανέλαβε ότι η χώρα δεν μπορεί να πορευθεί στο μέλλον «με τα εργαλεία του χθες» και πως το νέο πλαίσιο έρχεται να κλείσει εκκρεμότητες δεκαετιών, μετατρέποντας έναν χώρο «που κατοικείται από φαντάσματα» σε πεδίο ανάπτυξης και κοινωνικής προσφοράς. «Αξιοποιούμε την κοινωφελή περιουσία και θέτουμε τη χώρα σε κίνηση», κατέληξε.
