Οι ραγδαίες γεωπολιτικές, τεχνολογικές, κλιματικές, οικονομικές και κοινωνικές μεταβολές έχουν δημιουργήσει ήδη έναν καινούργιο κόσμο.
Η αβεβαιότητα, η ανασφάλεια, ο φόβος αλλά και η αξιακή κρίση της περιόδου οδηγούν τις κοινωνίες σε συντηρητική στροφή, που βασίζεται εν πολλοίς και στην απουσία εναλλακτικής πρότασης για μια άλλης μορφής οργάνωση της κοινωνίας, από την παγκόσμια Αριστερά.
Ο πόλεμος, η όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, η αμφισβήτηση των κεκτημένων του κινήματος(υποβάθμιση της εργασίας, αμφισβήτηση του διεθνούς δικαίου, περιστολή ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων κλπ.), είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα μιας γενικευμένης κρίσης, που επιδρά κατά τρόπο άμεσο στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η Ευρώπη αδυνατεί να υπερασπιστεί όσα με θυσίες κερδήθηκαν τον προηγούμενο αιώνα υποβαθμιζόμενη συνεχώς στον παγκόσμιο καταμερισμό. Πότε ουρά της Δύσης, πότε χωρίς σχέδιο ουσιαστικής ολοκλήρωσης βολοδέρνει ...χαμένη στη μετάφραση.
Η «Αριστερά» εμφανίζεται αμήχανη και μάλλον ξεπερασμένη από τις εξελίξεις. Η πλειοψηφία των πολιτών χάνει την εμπιστοσύνη της, όχι μόνο στα κόμματα του αριστερού και προοδευτικού χώρου, αλλά πια, ακόμα και στις ιδέες της κοινωνικής δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης, της ισότητας και της δημοκρατίας.
Η παγκόσμια κοινωνία πηγαίνει ολοταχώς προς τα πίσω.
Έτσι δεν είναι πια παράξενο, ούτε ο πόλεμος να γίνεται απροσχημάτιστα κατά παράβαση των κανόνων του διεθνούς δικαίου, ούτε οι κολοσσιαίας εταιρίες να αποκτούν ρόλο άμεσης πολιτικής διακυβέρνησης(κυβέρνηση Τραμπ), ούτε η ανθρωπότητα να αδιαφορεί για τη σφαγή στη Γάζα ή για τα εκατομμύρια των ανθρώπων που ξεριζώνονται εξαιτίας του πολέμου, της φτώχειας και της κλιματικής αλλαγής.
Στη χώρα μας η ελληνική (ευρύτερη) Αριστερά πορεύεται σε συνθήκες κατακερματισμού και προϊούσας απαξίωσης. Κανένα κόμμα του ευρύτερου χώρου δεν ακούγεται δυνατά πια στην ελληνική κοινωνία, είτε για λόγους που αφορούν το παρελθόν, είτε γιατί τα κόμματα του χώρου δεν πείθουν, ότι έχουν όραμα και σχέδιο για το μέλλον.
Συνεπώς, βρισκόμαστε σε μια συνθήκη που πρέπει να επαναπροσδιοριστούμε μέσα από το στόχο.
Αν ο στόχος είναι, να αλλάξουν οι εφαρμοζόμενες πολιτικές σε προοδευτική κατεύθυνση και όχι απλά να προκύψει εναλλαγή προσώπων, η πολιτική υπέρβαση είναι το μεγάλο ζητούμενο.
Χρειαζόμαστε όραμα όχι για την Ελλάδα των επόμενων 5 ετών, αλλά για την Ελλάδα των επόμενων 15 ετών. Μέσα σε μια 5ετία άλλωστε, δεν μπορούν να αλλάξουν και πολλά πράγματα.
Αν όμως ένα όραμα περιλαμβάνει ζητήματα στρατηγικής και προοπτικής της ύπαρξης της χώρας, τότε ένα πολιτικό σχέδιο οφείλει να αποτυπώσει σε επίπεδο αρχών και αξιών την Ελλάδα του 2040, ώστε να μπορεί να επανασυσπειρώσει γύρω από τον προφανή στόχο την μεγάλή κοινωνική πλειοψηφία.
Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.
Πως καταρτίζεις ένα τέτοιο σχέδιο;
Μια λύση είναι να επιδιώξει κανείς την σύνθεση και να παλέψει για αυτήν. Το δοκιμάσαμε και δεν πέτυχε. Τα κόμματα του χώρου δεν φαίνεται να ανταποκρίνονται ή δεν αντιλαμβάνονται την ευθύνη ή ακόμα χειρότερα προτάσσουν τις δικές τους σκοπιμότητες και επιδιώξεις, έναντι του λαϊκού συμφέροντος.
Η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί, αλλά αν τα κόμματα και μετέπειτα η κοινωνία δεν συνηγορούν, τότε χρειάζεται τόλμη και «φυγή προς τα εμπρός».
Χρειαζόμαστε ένα πολιτικό σχέδιο αρχών και αξιών που θα δημιουργεί μια νέα σχέση με το λαό καλώντας τον, να αναλάβει ευθύνες δια της συμμετοχής του.
Τι είναι εκείνο που μπορεί να εμπνεύσει και να παρακινήσει σε συμμετοχή;
Ένα πρόσωπο;
Ένα πολιτικό σχέδιο;
Μήπως και τα δύο μαζί;
Μήπως τελικά, αντί να παρακολουθούμε αμέτοχοί και πολιτικά ακίνητοι, να συμβεί κάποιο θαύμα πρέπει, να αναλάβουμε πρωτοβουλίες, για να γίνει η αρχή;
Είναι βέβαιο, ότι το παλιό πολιτικό σύστημα βρίσκεται σε πλήρη απαξίωση. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό στο σημείο που αντιλαμβανόμαστε, ότι πρέπει να ξεκινήσει ο διάλογος για τις πολιτικές που θα αντικαταστήσουν το «σχέδιο Πισσαρίδη» που εφαρμόζει η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Θυμίζουμε ότι το «σχέδιο Πισσαρίδη» είναι ένα πολύ αναλυτικό κείμενο 244 σελίδων που εστιάζει κυρίως στην οικονομία εφαρμόζοντας μια πλήρως νεοφιλελεύθερη λογική.
Προτάσσει την υποτίμηση της εργασίας για λόγους ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, το κλείσιμο των πολλών ΜμΕ, την δήθεν δημοσιονομική σταθερότητα δια της λιτότητας κλπ.
Είναι ένα δεξιό, νεοφιλελεύθερο σχέδιο που η κυβέρνηση της ΝΔ εφαρμόζει με συστηματική συνέπεια.
Τι χρειαζόμαστε λοιπόν από την πλευρά μας;
Χρειαζόμαστε ένα αριστερό-προοδευτικό «σχέδιο Πισσαρίδη», που θα αφορά πολλά περισσότερα από την οικονομία και θα συνδυάζει το ρεαλισμό με τον ριζοσπαστισμό, μέσα από συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής και μετρήσιμους στόχους, με σαφές όμως χρονοδιάγραμμα.
Δεν μιλάμε για κυβερνητικό πρόγραμμα, αλλά για μια ιδεολογικοπολιτική διακήρυξη μέσα από μια επιστημονική αλλά και ταυτόχρονα πολιτική προσέγγιση.
Χρειαζόμαστε η αριστερή και προοδευτική διανόηση, αλλά και τα κόμματα, οι κοινωνικοί φορείς, οι συλλογικότητες «της σωστής πλευράς της ιστορίας» να συμπράξουν και να καταγράψουν με τρόπο επιστημονικό αλλά και πολιτικό τα οικονομικά μεγέθη, τις δεσμεύσεις της χώρας, τον τρόπο που έχει αλλάξει η διαστρωμάτωση της ελληνικής κοινωνίας, τις μεταβαλλόμενες γεωπολιτικές συνθήκες, το επιθυμητό παραγωγικό μοντέλο ανάπτυξης και να καταλήξουμε μέσω διαλόγου (και τεκμηρίωσης) σε ένα πολιτικό κείμενο αρχών και αξιών, που θα συνοδεύεται (π.χ. σαν παράρτημα) από ένα προοδευτικό «σχέδιο Πισσαρίδη» που θα αφορά την οικονομία, το κράτος, την κοινωνία, τους θεσμούς και την εξωτερική πολιτική.
Χρειαζόμαστε ένα «manual» ή έναν τεχνοπολιτικό «οδικό χάρτη» που θα κατορθώνει να μεταφράζει τις πάντα επίκαιρες αρχές της Αριστεράς (κοινωνική δικαιοσύνη-ισότητα-αλληλεγγύη-δημοκρατία) σε σύγχρονες προτάσεις εφαρμοσμένης πολιτικής.
Χρειαζόμαστε να «παίξουμε» δηλαδή όχι μόνο άμυνα, αλλά και επίθεση μαζί!
Έχουμε χρόνο;
Όχι δεν έχουμε. Για αυτό πρέπει να κινηθούμε γρήγορα, για να είμαστε έτοιμοι.
Να κάνουμε, ότι δεν έκανε η «Αριστερά» πριν το 2015 και να συμβάλουμε όλοι, για να προκύψει πολιτικό αποτέλεσμα.
Να μάθουμε από την «εμπειρία ΣΥΡΙΖΑ» αλλά και από τις αποτυχίες της παρηκμασμένης σοσιαλδημοκρατίας, για να μην επαναλάβουμε τα ίδια λάθη.
Το θέλουμε;
Το μπορούμε;
Όσοι απαντάμε καταφατικά, ας παραμερίσουμε τους μικροκομματικούς εγωισμούς, που δεν οδηγούν πουθενά και ας εργαστούμε προς την κατεύθυνση αυτή, χωρίς να περιμένουμε άλλους, να βγάλουν τα κάστανα από τη φωτιά.
Έχουμε ιστορική ευθύνη να μην επιτρέψουμε την ανανέωση της λαϊκής εντολής για τη Δεξιά για άλλη μια τετραετία.
Έχουμε ευθύνη να παρουσιάσουμε ένα άλλο πολιτικό σχέδιο που θα λύνει προβλήματα και θα δίνει ένα προοδευτικό όραμα για το μέλλον.
Έχουμε ευθύνη να μιλήσουμε ξανά για τα μεγάλα και τα σημαντικά αλλά και για τα απλά και τα καθημερινά.
Έχουμε ευθύνη να εμπνεύσουμε και να ανακτήσουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών.
(Ο Διονύσης Τεμπονέρας είναι Δικηγόρος - Εργατολόγος)
