Η κυβερνητική κρίση που προκάλεσε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, απέδειξε ότι σε μια περίοδο πολιτικής αστάθειας οποιαδήποτε πρόβλεψη είναι παρακινδυνευμένη.
Μέχρι πριν λίγες μέρες οι πολιτικές αναλύσεις εστίαζαν στη σχετική ανάκαμψη της κυβέρνησης μετά την υποχώρηση των λαϊκών κινητοποιήσεων για τα Τέμπη. Κανείς και καμιά δεν είχε προβλέψει ότι «από το πουθενά» θα ξεσπούσε πολιτική θύελλα η οποία θα προκαλούσε κλυδωνισμούς στην κυβέρνηση και θα οδηγούσε στην παραίτηση/απομάκρυνση τεσσάρων υπουργών, μεταξύ των οποίων του Μάκη Βορίδη, ενός από τα πιο ισχυρά πρόσωπα του συστήματος εξουσίας.
Ανέκοψε την ανάκαμψη
Το πρώτο πλήγμα λοιπόν στην κυβέρνηση είναι το προφανές: Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ ανέκοψε την πορεία ανάκαμψης της Νέας Δημοκρατίας. Είναι αλήθεια ότι αυτή η «ανάκαμψη» ήταν περιορισμένη, αλλά αναμφίβολα αποτέλεσε επιτυχία της κυβέρνησης το ότι σταμάτησε μια δημοσκοπική πτώση που διήρκησε 4 μήνες και κάλυψε μέρος του χαμένου εδάφους. Δεδομένου ότι τα σκάνδαλα διαφθοράς αποτελούν διαχρονικά τον εφιάλτη κάθε κυβέρνησης, ακούγεται λογική η εκτίμηση πολύπειρου πολιτικού αναλυτή ότι το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ μπορεί να προκαλέσει τόσο μεγάλη ζημιά ώστε να ακυρωθεί πολιτικά ακόμα και η ομιλία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ, στην οποία προτίθεται να προχωρήσει στο καθιερωμένο προεκλογικό μοίρασμα χρημάτων.
Πλήγμα στο αφήγημα
Το δεύτερο πλήγμα για την κυβέρνηση έχει στρατηγικό χαρακτήρα: Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ ακυρώνει όλο το αφήγημα Μητσοτάκη. Όσα ακούμε στις συνομιλίες, και έχει σημασία ότι τα ακούμε από τους ίδιους τους κυβερνητικούς, δεν αφήνουν καμιά αμφιβολία για την ύπαρξη ενός καθεστώτος γενικευμένης διαφθοράς και ρουσφετιού. Αυτό το καθεστώς συνιστά την έμπρακτη διάψευση της ρητορείας Μητσοτάκη περί αριστείας και αναμέτρησης με τον παλαιοκομματισμό.
Το πρόβλημα για το Μαξίμου γίνεται ακόμα μεγαλύτερο από δύο παράγοντες. Ο πρώτος είναι ότι το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά άλλων σκανδάλων της κυβέρνησης. Σήμερα η Εφημερίδα των Συντακτών απαριθμεί 30 παραιτήσεις υπουργών βουλευτών και στελεχών της ΝΔ για σκάνδαλα μέσα στην εξαετία Μητσοτάκη.
Επιπλέον, είναι τόσο ευρεία η έκταση του σκανδάλου (φαίνεται ότι έχουν υπεξαιρεθεί εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ) και τόσος μεγάλος ο αριθμός των στελεχών της ΝΔ τα οποία έχουν καταγραφεί στις συνομιλίες, που δεν γίνεται να αποδώσει κανείς αυτή την τεράστια ρεμούλα απλώς στα «κακώς κείμενα του πολιτικού συστήματος».
Δυσκολία πολιτικής διαχείρισης
Το τρίτο πλήγμα για την κυβέρνηση αφορά το μέλλον: Καθίσταται ακόμα πιο δύσκολη για τον πρωθυπουργό η πολιτική διαχείριση του κυβερνητικού στρατοπέδου. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η αντιμετώπιση της αγανάκτησης των πολιτών για το σύστημα της ρεμούλας. Δεν είναι επίσης απλό για τον Μητσοτάκη να διαχειριστεί το ζήτημα της Προανακριτικής για τον Βορίδη, αφού αν τον παραπέμψει αυτός θα αποχωρήσει από τη ΝΔ, ενώ αν τον απαλλάξει, θα δημιουργήσει εκ νέου την αίσθηση της συγκάλυψης για ένα ακόμα σκάνδαλο.
Το δυσκολότερο όμως για τον πρωθυπουργό είναι τι θα κάνει με τους βουλευτές του. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αριθμός των γαλάζιων βουλευτών που ζητάνε ρουσφέτι από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, είναι μεγαλύτερος από αυτόν που έχει έρθει μέχρι τώρα στη δημοσιότητα. Πώς θα διαχειριστεί λοιπόν ο Μητσοτάκης τόσους βουλευτές που φέρονται να εμπλέκονται στις δυσώδεις πρακτικές του ΟΠΕΚΕΠΕ, αφού αν τους αποπέμψει θα χάσει την πλειοψηφία στη Βουλή, ενώ αν τους αφήσει ανενόχλητους θα παγιώσει την αίσθηση ότι η ΝΔ είναι «κόμμα Γκρούεζα»;
Στο Υπουργικό Συμβούλιο
Στο σημερινό Υπουργικό Συμβούλιο ο Μητσοτάκης επιχείρησε να διαχειριστεί το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ με τρία επικοινωνιακά στρατηγήματα τα οποία έχει χρησιμοποιήσει σε όλα τα σκάνδαλα της κυβέρνησή του. Συγκεκριμένα:
1. Επιχείρησε να διαχύσει τις δικές του ευθύνες σε όλο το πολιτικό σύστημα. Ως γνωστό, όταν φταίνε όλοι, δεν φταίει κανείς, και ειδικά δεν φταίει η κυβέρνηση. Το αξιοσημείωτο είναι ότι έκανε τη διάχυση ευθυνών την ίδια ώρα που δήλωνε κατηγορηματικά ότι… ότι δεν θα κάνει την διάχυση των ευθυνών.
Στην αρχή της τοποθέτησής του ο Μητσοτάκης ανέφερε ότι «δεν πρέπει να υιοθετήσουμε τη λογική του συμψηφισμού, ούτε αρκεί να λέμε ότι αυτές οι ψηφοθηρικές πρακτικές ήταν διαχρονικές, γίνονταν από άλλες παρατάξεις. Το έγραψα και χθες: οι πολίτες μάς ψήφισαν για να αλλάξουμε τα κακώς κείμενα, όχι για να τα διαιωνίσουμε». Ολοκληρώνοντας, δήλωσε: «Δεν διστάζω, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, να αναλάβω το βάρος της ευθύνης και στο όνομα όσων κυβέρνησαν και δεν άλλαξαν ένα κράτος που έπρεπε να αλλάξει». Η ευθύνη, δηλαδή, βαρύνει όλους όσοι κυβέρνησαν. Πρόκειται για τον ορισμό της διάχυσης ευθυνών
2. Ο Μητσοτάκης επανέλαβε το γνωστό μοτίβο ότι το «λάθος» της κυβέρνησής του είναι ότι δεν μπόρεσε να διορθώσει τα κακώς κείμενα του κράτους. «Είναι αρκετά προφανής η ανεπάρκεια του κράτους, αλλά είναι μία ανεπάρκεια την οποία προσπαθήσαμε να διορθώσουμε, αλλά η αλήθεια είναι ότι μέχρι σήμερα δεν έχουμε μπορέσει να την ανατάξουμε», σημείωσε. Πέρα από το ότι μετά από 6 χρόνια διακυβέρνησης δεν μπορείς να λες συνέχεια «δυστυχώς, δεν μπορέσαμε» γιατί εύλογα οι πολίτες σκέφτονται «να βρούμε κανέναν άλλο που να μπορεί», εγείρεται μια ακόμα πιο σοβαρή αιτίαση για τον πρωθυπουργικό ισχυρισμό: Στους διαλόγους δεν ακούμε γενικώς «κρατικά στελέχη», αλλά στελέχη της Νέας Δημοκρατίας -και μάλιστα υψηλόβαθμα. Ο μηχανισμός της διαφθοράς και του ρουσφετιού έχει χρώμα γαλάζιο.
3. Τέλος, ο πρωθυπουργός επιχείρησε φυγή προς τα μπρος. Όπως για το σιδηρόδρομο μάς είχε πει ότι η γραμμή Αθήνας Θεσσαλονίκης θα είναι ασφαλής το 2027, έτσι και με τις επιδοτήσεις μάς είπε ότι τις αναλαμβάνει η ΑΑΔΕ, ενώ τις fake επιδοτήσεις θα κληθούν να τις επιστρέψουν όσοι τις πήραν. Κι επειδή κάθε φυγή προς τα μπρος πρέπει να έχει και… τυράκι, ο Μητσοτάκης υποσχέθηκε ότι η κυβέρνηση θα μοιράσει άλλα 8 δισ. από τρία ευρωπαϊκά ταμεία. Εύλογα διερωτάται κανείς γιατί θα τα κάνει αυτά τώρα, ενώ δεν τα έκανε έξι χρόνια.
Ακόμα και τα καλύτερα επικοινωνιακά στρατηγήματα όταν χρησιμοποιούνται συνέχεια, σταματάνε να πείθουν.
