«Ξέρετε, δεν είναι η πρώτη φορά που συναντάμε κυματισμούς. Θα τους ξεπεράσουμε, όμως, και πάλι, έχοντας οδηγό την αλήθεια και τη δράση». Αυτή και μόνο η αποστροφή της εισαγωγικής ομιλίας του πρωθυπουργού στο Υπουργικό Συμβούλιο αρκεί για να καταδείξει σε πόσο δύσκολη θέση έχει περιέλθει η κυβέρνηση μετά τις τεράστιες λαϊκές συγκεντρώσεις για τα Τέμπη.
Για πρώτη φορά στα 5,5 χρόνια της διακυβέρνησης της ΝΔ, το στρατόπεδο Μητσοτάκη δεν εκπέμπει δύναμη και αυτοπεποίθηση αλλά αδυναμία και ανασφάλεια. Είναι η πρώτη φορά που έχει χαθεί η σιγουριά ότι το κυβερνών κόμμα θα ξεπεράσει τον κάβο, η πρώτη φορά που η προσωπική τηλεοπτική παρέμβαση του πρωθυπουργού δεν «έπιασε», αλλά έκανε τα πράγματα χειρότερα.
Αντιλαμβανόμενος το βαρύ κλίμα, ο Μητσοτάκης επιχείρησε να ανεβάσει το ηθικό του νεοδημοκρατικού «στρατεύματος», διαβεβαιώνοντας ότι και αυτή τη φορά το καράβι θα διασχίσει σώο τη φουρτούνα. Και μόνο όμως που είναι αναγκαία μια διαβεβαίωση η οποία δεν έχει γίνει σε καμιά άλλη περίπτωση, δείχνει ότι αυτή τη φορά τα πράγματα είναι αλλιώς.
Οι λόγοι
Κι είναι αλλιώς για 7 λόγους:
1. Η πολιτική κρίση των Τεμπών βρίσκει την κυβέρνηση στην πιο αδύναμη στιγμή της. Μετά το στραπάτσο των ευρωεκλογών, όλες οι δημοσκοπήσεις δείχνουν την ΝΔ να μην ανακάμπτει. Παράλληλα, είναι φανερές τόσο η πολιτική «κόπωση» μετά από 5,5 χρόνια διακυβέρνησης όσο και η έλλειψη στρατηγικού αφηγήματος της κυβέρνησης.
2. Το έγκλημα των Τεμπών αγγίζει τις πιο ευαίσθητες χορδές της ελληνικής κοινωνίας. Οι πολίτες ταυτίζονται με τα αδικοχαμένα παιδιά και τις οικογένειες τους. Το σύνθημα «αυτά τα παιδιά είναι όλων μας» δείχνει ότι τα Τέμπη δεν συνιστούν γενικά ένα «μεγάλο πολιτικό ζήτημα», αλλά ένα Τραύμα για μια ολόκληρη κοινωνία. Μια εμπειρία που βιώνεται συναισθηματικά δεν μπορεί να γίνει αντικείμενο επικοινωνιακής διαχείρισης, όπως επιχειρεί η κυβέρνηση. Χρειάζεται αλήθεια, ενσυναίσθηση και κινήσεις ουσίας
3. Είναι πλέον γενικευμένη η πεποίθηση ότι η κυβέρνηση επιχειρεί τη συγκάλυψη του εγκλήματος. Πέρα από την παγιωμένη εμπειρία των πολιτών ότι οι ισχυροί του χρήματος και της εξουσίας πάντοτε βγαίνουν «λάδι», η προσπάθεια συγκάλυψης αποτελεί τη μόνη λογική εξήγηση των ενεργειών του κυβερνητικού μηχανισμού. Πώς αλλιώς να εξηγηθεί το μπάζωμα, το παραποιημένο ηχητικό, τα χαμένα βίντεο, τα πορίσματα που στη συνέχεια διαψεύδονται, οι «παραλείψεις» στην έρευνα, οι ψευδείς διαβεβαιώσεις των κυβερνητικών αξιωματούχων, συμπεριλαμβανημένου του ίδιου του πρωθυπουργού; Όταν κάποιος πιστεύει ότι επιχειρείς να τον εξαπατήσεις, δύσκολα μπορεί να σε πιστέψει, ό,τι και αν του πεις
4. Τα Τέμπη έχουν πυροδοτήσει κρίση αξιοπιστίας του ίδιου του πρωθυπουργού. Ακόμα και αν πιστέψουμε απόλυτα τη συνέντευξη Μητσοτάκη στον Alpha (πράγμα πολύ δύσκολο), αυτά και μόνο που ανέφερε, διαρρηγνύουν το αφήγημα μιας χρηστής διακυβέρνησης που στηρίζεται στην ειλικρίνεια και το σεβασμό στους θεσμούς. Ο πρωθυπουργός παραδέχτηκε ότι δεν είπε την αλήθεια για το ενεχόμενο της μεταφοράς του λαθραίου καύσιμου γιατί είχε λανθασμένη ενημέρωση από τις υπηρεσίες του. Επίσης, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο το τρένο όντως να μετέφερε το λαθραίο καύσιμο. Αν όμως ο ίδιος ο πρωθυπουργός παραδέχεται ότι δεν είπε τότε την αλήθεια (έστω και από λανθασμένη ενημέρωση), γιατί να τον πιστέψουμε ότι λέει την αλήθεια τώρα; Έγινε κάτι και βελτιώθηκε η ενημέρωση του; Επιπλέον, τι είδους κυβέρνηση και τι είδους κράτος είναι αυτό που δεν διασφαλίζουν ότι δίνεται στον πρωθυπουργό ορθή ενημέρωση και δεν μπορούν να διαβεβαιώσουν ότι δεν γίνεται λαθρεμπόριο επικίνδυνων ουσιών μέσω των τρένων; Αν πάρουμε τοις μετρητοίς όσα είπε ο Μητσοτάκης, η εικόνα της Ελλάδας μοιάζει περισσότερο με failed state παρά με μια σύγχρονη Πολιτεία που λειτουργεί εύρυθμα.
5. Στα Τέμπη η κυβέρνηση έχει απέναντι της τις οικογένειες των θυμάτων που ζητούν δικαιοσύνη. Κατά συνέπεια, το επικοινωνιακό επιτελείο του Μαξίμου δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τα προπαγανδιστικά στρατηγήματα που τόσο αποδοτικά αποδείχτηκαν στο παρελθόν. Απέναντι στους γονείς που έχασαν τα παιδιά τους, ο κυβερνητικός μηχανισμός δεν μπορεί να εξαπολύσει τις κατηγορίες της αναξιοπιστίας και της κομματικής σκοπιμότητας ή να επισείσει το φάντασμα των κλειστών τραπεζών. Ακόμα και η αναφορά Μητσοτάκη σε «κομματική εργαλειοποίηση» του θέματος δεν αφορά τους ίδιους τους συγγενείς των θυμάτων που οργανώνουν τις κινητοποιήσεις και σηκώνουν το βάρος του αγώνα. Η απαίτηση για δικαιοσύνη των τραγικών γονιών μπορεί να ικανοποιηθεί με ένα και μόνο τρόπο: την απονομή δικαιοσύνης.
6. Τα αδειάσματα Μητσοτάκη λειτουργούν αποσυσπειρωτικά για το κυβερνητικό στρατόπεδο. Στη συνέντευξή του στον Alpha ο πρωθυπουργός όχι μόνο δεν κάλυψε τα κυβερνητικά και κομματικά στελέχη που πήραν πάνω τους την υπόθεση των Τεμπών, αλλά έδειξε και έτοιμος να προχωρήσει σε «ανθρωποθυσίες», προκειμένου να αποσείσει από τον εαυτό του την κατηγορία της συγκάλυψης. Οι «ανθρωποθυσίες» είναι αποτελεσματικές όταν γίνονται γρήγορα και αποφασιστικά -ο ίδιος ο Μητσοτάκης το έχει αποδείξει. Το να θυσιαστούν πολιτικά στελέχη με δύο χρόνια καθυστέρηση μόνο και μόνο γιατί εκτέλεσαν σε προηγούμενη φάση το σχέδιο του Μαξίμου, προκαλεί πικρίες και διαψεύσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε κρίση εμπιστοσύνης των κομματικών στελεχών προς τον πρωθυπουργό. Δεν θα είναι απλό να βρεθούν πρόθυμοι αποδιοπομπαίοι τράγοι. Πόσο μάλλον που σε αυτήν την υπόθεση υπάρχουν σοβαρές ποινικές ευθύνες.
7. Δύο χρόνια μετά, ο σιδηρόδρομος δεν έχει βελτιωθεί στο ελάχιστο. Ακόμα και με όσα έχει κάνει η κυβέρνηση στα Τέμπη, το κλίμα θα ήταν πιο ευνοϊκό για αυτήν αν είχαν γίνει κινήσεις αυτά τα δύο χρόνια για την ασφάλεια και την εξυπηρέτηση των επιβατών. Τα συχνά ατυχήματα όμως και η διαρκής ταλαιπωρία των επιβατών των τρένων δείχνουν ότι η τραγωδία των Τεμπών δεν έχει διδάξει και πολλά πράγματα τους «υπεύθυνους».
Αυτή τη φορά είναι αλλιώς λοιπόν, και πιο δύσκολα από ποτέ για την κυβέρνηση.
