Την 9η και 10η Νοεμβρίου 2023, ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, συμπροέδρευσαν της 1ης Διακυβερνητικής Συνόδου μεταξύ των δύο χωρών, στη βάση της σχετικής απόφασης που ελήφθη κατά προηγηθείσες φετινές συναντήσεις των δύο Ηγετών.
Στην 1η Διακυβερνητική Σύνοδο συμμετείχαν οι εκατέρωθεν Υπουργοί και Υφυπουργοί των δύο κρατών αρμόδιοι για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Άμυνας, Παιδείας, Υγείας, Ενέργειας, Προστασίας του Πολίτη, Πολιτισμού, Μετανάστευσης και Ασύλου, Ναυτιλίας Πολιτικής Προστασίας και συντονισμού του κυβερνητικού έργου.
Ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας κ. Μητσοτάκης και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Χριστοδουλίδης επιβεβαίωσαν ότι η θεσμοθέτηση των Διακυβερνητικών Συνόδων, ενδεικτική του άρρηκτου δεσμού των δύο χωρών, συμβάλλει στη διασφάλιση της σταθερότητας και ευημερίας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Περαιτέρω, αποτελεί το κατάλληλο πλαίσιο για την περαιτέρω ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου.
Τις εργασίες της Διακυβερνητικής Συνόδου απασχόλησαν, κατά προτεραιότητα, οι τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό. Οι δύο ηγέτες επαναβεβαίωσαν ότι δεν νοείται λύση του Κυπριακού χωρίς πλήρη αποχώρηση των τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων από την Κύπρο. Τόνισαν δε ότι η λύση πρέπει να στηρίζεται στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Στο πλαίσιο αυτό, εξέφρασαν την προσδοκία τους για διορισμό νέου Απεσταλμένου του ΓΓ/ΗΕ για το Κυπριακό, προκειμένου να διερευνήσει τις προοπτικές επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, στο πλαίσιο πάντα που ορίζουν οι σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΕ. Επανέλαβαν, συναφώς, την ανάγκη ανάληψης πρωτοβουλιών για την υλοποίηση των Συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 30ης Ιουνίου 2023, με στόχο την ανάληψη ενεργού ρόλου της ΕΕ σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. Συμφώνησαν δε για την ανάγκη να γίνουν σημαντικά βήματα και να επιδειχθεί καλή θέληση από τουρκικής πλευράς στο πλαίσιο του Κυπριακού, προκειμένου να καταστεί δυνατή η όποια πρόοδος στα ευρωτουρκικά.
Σε τομεακά θέματα και ειδικότερα στον τομέα της ενέργειας, επαναβεβαιώθηκε η στρατηγικής σημασίας συνεργασία Ελλάδας και Κύπρου, με στόχο την ενεργειακή επάρκεια και διαφοροποίηση σε περιφερειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και τη διασύνδεση της Ευρώπης με τη Μέση Ανατολή και την Ασία, μέσω της Ανατολικής Μεσογείου. Δόθηκε έμφαση, μεταξύ άλλων, στην υλοποίηση του εμβληματικού έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης EuroAsia Interconnector, την οποία ανέλαβε ο ΑΔΜΗΕ ως Φορέας Υλοποίησης, στην υποστήριξη του έργου αγωγού φυσικού αερίου EastMed Pipeline καθώς και η επικείμενη ανάληψη από την Ελλάδα της Προεδρίας στον East Mediterranean Gas Forum στις αρχές του 2024.
Στον τομέα της παιδείας, αποφασίστηκε η έτι περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας των δύο χωρών σε θέματα σχολικής και ανώτερης εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο αυτό θα υπογραφεί πριν από το τέλος του χρόνου αναθεωρημένο πρόγραμμα συνεργασίας στον τομέα της παιδείας. Οι δυο χώρες θα ενθαρρύνουν επίσης την ανάπτυξη της συνεργασίας με στόχο την ενίσχυση του διαθρησκειακού διαλόγου και του αλληλοσεβασμού και της καταπολέμησης της μισαλλοδοξίας και των προκαταλήψεων.
Στα θέματα που αφορούν τον τομέα της υγείας, συζητήθηκε το περιεχόμενο συμφωνιών οι οποίες αφορούν τις μεταμοσχεύσεις νεφρού και την παραχώρηση οργάνων στην Ελλάδα για τη διενέργεια μεταμοσχεύσεων Κυπρίων στην Ελλάδα, με σκοπό την υπογραφή τους σε μεταγενέστερο στάδιο. Αποφασίστηκε επίσης η ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα των φαρμάκων, στην εκπαίδευση ειδικευόμενων γιατρών και η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και εμπειρογνωμοσύνης σε θέματα ψυχικής υγείας.
Σε σχέση με το άσυλο και μετανάστευση, συμφωνήθηκε η συνεργασία για τη διασφάλιση της υλοποίησης του πρόσφατου σχεδίου δράσης για την Ανατολική Μεσόγειο που εκπονήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς επίσης και η ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα των επιστροφών με στόχο τη μεγιστοποίηση του οφέλους των σχετικών προγραμμάτων επιστροφής για τις δύο χώρες.
Στον τομέα της πολιτικής προστασίας και στο πλαίσιο των υφιστάμενων συμβατικών κειμένων, αποφασίστηκε ο σχεδιασμός κοινών δράσεων στον τομέα πρόληψης και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, δεδομένων και των συμβάντων που εκτυλίχθηκαν σε ολόκληρη τη νότια Ευρώπη το περασμένο καλοκαίρι.
Στα θέματα άμυνας, επαναβεβαιώθηκε η προσήλωσή μας στην ενίσχυση της Κοινής Ευρωπαϊκής Άμυνας. Το άριστο επίπεδο συνεργασίας μεταξύ Υπουργείων και Γενικών Επιτελείων θα επεκταθεί περαιτέρω με τη συνεργασία των ακαδημιών άμυνας και ασφάλειας.
Στον τομέα της ναυτιλίας, συμφωνήθηκε η ανάπτυξη κοινών δράσεων και πρωτοβουλιών για προβολή και προώθησης της ναυτικής εκπαίδευσης, η ενίσχυση της συνεργασίας και ανταλλαγής τεχνογνωσίας σε ότι αφορά την ψηφιοποίηση υπηρεσιών των νηολογίων των δύο χωρών, καθώς και η δημιουργία προοπτικών για βιώσιμη λειτουργία της θαλάσσιας επιβατικής σύνδεσης Κύπρου - Ελλάδας.
Τις εργασίες της Διακυβερνητικής Συνόδου απασχόλησαν, επίσης, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Οι δύο χώρες καταδίκασαν απερίφραστα την τρομοκρατία και αναγνώρισαν το δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα, εντός του πλαισίου του διεθνούς δικαίου, ιδίως ως προς την προστασία του άμαχου πληθυσμού. Σημείωσαν ότι η Χαμάς είναι μια τρομοκρατική οργάνωση που δεν αντιπροσωπεύει τον παλαιστινιακό λαό, ο οποίος εκφράζεται θεσμικά μέσα από την Παλαιστινιακή Αρχή. Ελλάδα και Κύπρος επανέλαβαν την ανάγκη για άμεση απελευθέρωση των ομήρων χωρίς όρους και προϋποθέσεις. Εξέφρασαν την έντονη ανησυχία τους για την κατάσταση που επικρατεί στην Γάζα και την ανάγκη άμεσης και έμπρακτης ανταπόκρισης στην ανθρωπιστική κρίση. Χαιρετίσθηκε, επίσης, η κυπριακή πρωτοβουλία, στην οποία η Ελλάδα είναι έτοιμη να συνεισφέρει εμπράκτως, για τη δημιουργία καθορισμένου και απρόσκοπτου θαλάσσιου διαδρόμου ανθρωπιστικής βοήθειας και την προστασία των αμάχων.
Σε άλλα διεθνή θέματα και συγκεκριμένα ως προς την κατάσταση στην Ουκρανία, οι δύο ηγέτες επανέλαβαν την πλήρη στήριξή τους στην ανεξαρτησία, κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα της χώρας. Παράλληλα, υπογράμμισαν την προσήλωση των δύο χωρών στα σχήματα τριμερούς συνεργασίας, ως μέσο για την προώθηση της ασφάλειας, της ειρήνης και της ευημερίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στον τομέα του Πολιτισμού συζητήθηκαν θέματα που αφορούν την επικείμενη υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας ανάμεσα στο Υφυπουργείο Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας και το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού της Ελληνικής Δημοκρατίας, για τα έτη 2024-2028.
Συζητήθηκε επίσης η ανάπτυξη δομημένης συνεργασίας και εμπειρογνωμοσύνης στο πλαίσιο συντονισμού του Κυβερνητικού Έργου.
Τέλος, συμφωνήθηκε όπως η επόμενη Διακυβερνητική Σύνοδος λάβει χώρα στην Κύπρο εντός του 2024, με θεματολογία που θα καθοριστεί από κοινού
