Για τα δεδομένα του Βερολίνου, ο καιρός ήταν καλός την Κυριακή στη γερμανική πρωτεύουσα. Το μεσημέρι η θερμοκρασία έπιασε τους 20 βαθμούς και το μεγαλύτερο διάστημα της μέρας επικράτησε ηλιοφάνεια με αραιές νεφώσεις. Ιδεώδεις συνθήκες για τους Βερολινέζους ψηφοφόρους. Αρκετοί πήγαν στις κάλπες με τα κοντομάνικα. Αν ήσουν Βερολινέζος, θα μπορούσες να το πεις και ζέστη. Ωστόσο, παρότι μέχρι το βράδυ το θερμόμετρο έδειξε κάτω από τους 10 βαθμούς, η άλλη «θερμοκρασία», η πολιτική, ανέβηκε αντιστρόφως ανάλογα.
Τα αποτελέσματα των εκλογών στο Βερολίνο δεν εξέπληξαν κανένα, οι δημοσκοπήσεις είχαν πέσει πολύ κοντά στο τελικό αποτέλεσμα. Το 14,2% που απέσπασε το ξενοφοβικό AfD το εδραιώνει ως καταλύτη στο γερμανικό πολιτικό προσκήνιο. Στη διακυβέρνηση της κοσμοπολίτικης και πολυπολιτισμικής μητρόπολης πιθανότατα θα επαναληφθεί το πείραμα της Θουριγγίας, με συνασπισμό Σοσιαλδημοκρατών, Αριστεράς και Πρασίνων. Αυτό που, ωστόσο, θα καθορίσει τις εξελίξεις κατά τη μακρά προεκλογική περίοδο μέχρι το φθινόπωρο του 2017, είναι ότι η Μέρκελ και η ηγεσία του CDU θα επικεντρώσουν την προσπάθειά τους στην ανάκτηση των απωλειών τους σχεδόν αποκλειστικά από τα δεξιά τους. Δηλαδή, από την «απειλή» AfD. Επομένως, θα προσαρμοστούν όσο το δυνατό καλύτερα στην ξενοφοβική ρητορική του.
Επιλεκτική ερμηνεία της ήττας
Ήδη, ο τρόπος που ανέλαβε η καγκελάριος την ευθύνη της εκλογικής ήττας του κόμματός της προϊδεάζει για σκλήρυνση της πολιτικής στο προσφυγικό: «Αν η επιθυμία του γερμανικού λαού είναι να μη βουλιάξει η χώρα από την ανεξέλεγκτη μετανάστευση, γι’ αυτό ακριβώς μάχομαι», είπε η Μέρκελ. Και, για να είμαστε ακριβείς, έχει ήδη δρομολογήσει τη στροφή όχι μόνο σε γερμανικό, αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χωρίς να περιμένει τα αποτελέσματα στο Βερολίνο. Γιατί στην περίπτωση ειδικά της γερμανικής πρωτεύουσας, μάλλον της ανεκτικότερης, αν όχι και φιλικότερης απέναντι στους πρόσφυγες γερμανικής περιοχής, η καγκελάριος επέλεξε να υπερερμηνεύσει την επίδραση του προσφυγικού στις επιλογές των ψηφοφόρων, αγνοώντας επιδεικτικά άλλα προβλήματα, όπως το διπλάσιο του γερμανικού μέσου όρου ποσοστού ανεργίας (10,7%). Κάνοντας αυτή την «προληπτική» και επιλεκτική ερμηνεία της εκλογικής της ήττας, η Μέρκελ στην άτυπη σύνοδο της Μπρατισλάβα συνέπλευσε πλήρως με τον οδικό χάρτη διάσωσης της Ε.Ε. που συνέταξε ο Τουσκ, συνδιαλεγόμενος κυρίως με τις χώρες του Βίζενγκραντ, που προτάσσει ως προτεραιότητες την τρομοκρατία και τη μετανάστευση. Δηλαδή, μια αφήγηση έξωθεν απειλών και ανασφάλειας, για μια Ευρώπη του φόβου και του αποκλεισμού.
Η υλοποίηση αυτού του οδικού χάρτη- και μάλιστα μέχρι τον προσεχή Μάρτιο-, που περιλαμβάνει περισσότερη αστυνόμευση και στρατιωτική επιτήρηση στα εξωτερικά και εσωτερικά σύνορα της Ε.Ε., αλλά τίποτα ρητό για τη μετεγκατάσταση προσφύγων, είναι βέβαιο ότι θα μεταφέρει όλη την ασφυκτική πίεση πρωτίστως στην Ελλάδα και στην Ιταλία. Τα μηνύματα από το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες τρέχουν ταχύτατα και φτάνουν μεγεθυμένα ή διαστρεβλωμένα στους ευαίσθητους πληθυσμούς των εγκλωβισμένων προσφύγων, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στους καταυλισμούς των εκατομμυρίων στην Τουρκία. Τα ίδια μηνύματα, διαφορετικά φιλτραρισμένα, γίνονται ένα επιπλέον πλεονέκτημα για το τουρκικό καθεστώς, που μπορεί να εκβιάζει με την εύθραυστη ευρω-τουρκική συμφωνία. Αν η ηγεσία του CDU αποφασίσει να τη «θυσιάσει» κι αυτή στον βωμό της εκλογικής της επιβίωσης, η εύθραυστη ηρεμία προσφυγικών ροών μπορεί να αλλάξει δραματικά.
Ο πειρασμός του πειράματος Pegida και AfD
Και το χειρότερο: τα ίδια μηνύματα από Βρυξέλλες, Μπρατισλάβα και Βερολίνο βρίσκουν πρόθυμους αποδέκτες θυλάκους ρατσιστικών, ξενοφοβικών και ακροδεξιών δυνάμεων που θέλουν να επαναλάβουν το πείραμα του γερμανικού «κινήματος» Pegida και, πολύ περισσότερο, τον πολιτικό θρίαμβο του AfD, που προφανώς απορρόφησε πολιτικά τον απόηχο του αντι-ισλαμικού, ρατσιστικού «κινήματος». Εξ ου και η αντίστιξη του τίτλου: η πολιτική «υπερθέρμανση» στο Βερολίνο, στη Μόρια της Λέσβου και αλλού στην Ελλάδα ανάβει αληθινές φλόγες. Ενώ η κυβέρνηση αναλώνεται σε μια επιχείρηση εξωραϊσμού της στάσης της δίγλωσσης Κομισιόν, ή των αποφάσεων των 27 στη Μπρατισλάβα, μια πανσπερμία τοπικών παραγόντων και πολιτευτών, και όχι αποκλειστικά ακροδεξιών, πιέζουν το πολιτικό σύστημα να εγκαταλείψει τον «καθωσπρεπισμό» της επίσημης ευρωπαϊκής ρητορικής για το προσφυγικό και να περάσει σε μια ανοικτά ρατσιστική, προσφυγο-διωκτική στάση. Ήδη, η εδραίωση της «παράτυπης μετανάστευσης» ως πρωταρχικού στόχου της μεταναστευτικής πολιτικής της Ε.Ε. αναβίωσε τον όρο «λαθρομετανάστες», που για πολύ καιρό είχε σχεδόν εξαφανιστεί. Αν η διαφαινόμενη στροφή της Μέρκελ και του CDU στο προσφυγικό αποκρυσταλλωθεί και σε ουσιαστικό κλείσιμο των γερμανικών συνόρων, είναι βέβαιο ότι αυτή θα «εξαχθεί» σε όλα τα συντηρητικά κόμματα της Ε.Ε.- εύκολα και στη ΝΔ- και η πίεση στην Ελλάδα θα γίνει πολλαπλή και αφόρητη. Απευχόμεθα…
