Τα Παιχνίδια Εξουσίας αναδημοσιεύουν χωρίς κανένα σχόλιο από τον Ριζοσπάστη του Σαββατοκύριακου ένα πολύ ενδιαφέρον ρεπορτάζ (αρχικά ρεπόρτερ Ε.Μ.) για τις διαστάσεις και την έκταση που λαμβάνουν οι πολεμικές συγκρούσεις στον κόσμο μας. Το πιστεύετε δεν το πιστεύετε το 2025 καταγράφηκαν 65 (!) ενεργές συγκρούσεις σε 35 χώρες με πάνω από 245.000 θανάτους! Αναδημοσιεύουμε:
Σήμερα δεν μιλάμε για ένα πολεμικό μέτωπο ή για μία ιμπεριαλιστική επέμβαση σε κάποιο μέρος της υδρογείου. Ζούμε σε έναν κόσμο που φλέγεται από δεκάδες ιμπεριαλιστικές συγκρούσεις, που επεκτείνονται σε όλο τον πλανήτη και έρχεται πιο κοντά η γενίκευσή τους, ο κίνδυνος ακόμα και για παγκόσμιο πόλεμο.
Αυτή η νέα φάση του παγκόσμιου ανταγωνισμού μεταξύ μονοπωλιακών ομίλων για μοίρασμα αγορών, πρώτων υλών, διαδρομών Ενέργειας και εμπορευμάτων, θέτει και νέα καθήκοντα στους λαούς. Να οργανωθούν και να παλέψουν με όλα τα μέσα για ένα σοσιαλιστικό μέλλον, μια κοινωνία απαλλαγμένη από την εκμετάλλευση, το καπιταλιστικό κέρδος, τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο.
Το 2025 ήταν η πιο ματωμένη χρονιά εδώ και 80 χρόνια. Καταγράφηκαν 65 ενεργές συγκρούσεις στις οποίες εμπλεκόταν τουλάχιστον ένα κράτος, σε 35 χώρες, και πάνω από 245.000 θάνατοι. Πρόκειται τον μεγαλύτερο αριθμό συγκρούσεων στις οποίες συμμετείχαν κράτη μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως επισημαίνεται στην ετήσια έκθεση «Conflict Trends» του Ινστιτούτου Ερευνών του Οσλο για την Ειρήνη (PRIO).
Η έρευνα καταγράφει όχι μόνο αύξηση αλλά και μονιμοποίηση πολεμικών συρράξεων σε παγκόσμια κλίμακα, επιβεβαιώνοντας ότι είναι σε εξέλιξη νέο μοίρασμα του κόσμου.
«Φέτος τα νούμερα είναι σοκαριστικά»
«Συνήθως καταφέρνω να βρω κάτι θετικό, αλλά φέτος τα νούμερα είναι σοκαριστικά», σχολίασε η Σίρι Αας Ρούσταντ, ερευνήτρια του PRIO και συγγραφέας της έκθεσης.
Το 2025 καταγράφηκαν σε όλο τον κόσμο 65 συγκρούσεις στις οποίες εμπλεκόταν τουλάχιστον ένα κράτος, ο μεγαλύτερος αριθμός από το 1946. Ο αριθμός των διακρατικών συγκρούσεων επίσης διπλασιάστηκε μέσα σε έναν χρόνο για να φτάσει τις 8, επίσης ρεκόρ 80 ετών.
Σε αυτές τις συγκρούσεις περιλαμβάνονται οι εντάσεις μεταξύ Ινδίας - Πακιστάν, Αφγανιστάν - Πακιστάν και Καμπότζης - Ταϊλάνδης, ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση στη Συρία γύρω από τα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν, μετά την ανατροπή του καθεστώτος του Μπασάρ Ασαντ, και αρκετές συγκρούσεις που συνδέονται με περιφερειακές εντάσεις στη Μέση Ανατολή.
Η Αφρική παραμένει η ήπειρος όπου καταγράφονται οι περισσότερες συγκρούσεις στις οποίες συμμετέχει τουλάχιστον ένα κράτος (29) και ακολουθούν η Ασία, η Μέση Ανατολή, η Βόρεια, η Κεντρική και η Λατινική Αμερική, και τέλος η Ευρώπη.
Το 2025 ήταν επίσης η τρίτη πιο φονική χρονιά μετά το 1990, με περίπου 245.000 νεκρούς να συνδέονται άμεσα με συγκρούσεις ή «πολιτική βία», εκ των οποίων οι 76.500 σκοτώθηκαν σε επιθέσεις που είχαν στόχο αμάχους, έναντι 14.200 το 2024.
Ο μεγάλος αριθμός θανάτων οφείλεται κυρίως σε τρεις συγκρούσεις: Τον πόλεμο ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ και Ρωσίας στην Ουκρανία, τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς της Γάζας, με τη γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού, και τα υψηλά επίπεδα ένοπλης βίας στον εμφύλιο στο Σουδάν, ιδίως στη σφαγή στο Ελ Φασέρ με τον θάνατο περίπου 60.000 ανθρώπων.
Κάθε χρονιά από το 2013 είναι και πιο βίαιη
Η έκθεση καταγράφει μια τάση που εδραιώνεται τα τελευταία 13 χρόνια, με σταδιακή όξυνση του γεωπολιτικού ανταγωνισμού μεταξύ διαφόρων ιμπεριαλιστικών «παικτών» - παραδοσιακών και αναδυόμενων - σε όλο τον πλανήτη.
Την τελευταία δεκαετία «βιώνουμε επίμονα υψηλά επίπεδα βίας». «Κάθε χρονιά από το 2013 είναι πιο βίαιη από σχεδόν κάθε έτος» μετά το 1990 και την παλινόρθωση του καπιταλισμού στην ΕΣΣΔ και στα άλλα σοσιαλιστικά κράτη της Ευρώπης.
«Αυτό που συμβαίνει τα τελευταία 5 - 6 χρόνια είναι ότι έχουμε πολλές μεγάλες συγκρούσεις που μαίνονται ταυτόχρονα και οι οποίες μοιάζει να διαδέχονται η μία την άλλη. Δεν υπάρχει ανάπαυλα», υπογράμμισε η Ρούσταντ.
«Και αυτή είναι η διαφορά σε σχέση με το παρελθόν: Αυτό το υψηλό και συνεχές επίπεδο έντασης των συγκρούσεων σε παγκόσμια κλίμακα», συνέχισε, υπενθυμίζοντας ότι ο κόσμος είχε βιώσει αρκετά χρόνια χωρίς καμία σύγκρουση μεταξύ κρατών κατά τη δεκαετία του 2000.
Σύμφωνα με την ίδια, «η επιστροφή των συγκρούσεων μεταξύ των κρατών σε αυτήν την κλίμακα είναι βαθιά ανησυχητική». «Για δεκαετίες οι εμφύλιοι πόλεμοι κυριαρχούσαν στις παγκόσμιες συγκρούσεις. Τώρα γινόμαστε μάρτυρες μιας επικίνδυνης αναζωπύρωσης των άμεσων αντιπαραθέσεων μεταξύ κρατών, που οφείλεται στον γεωπολιτικό ανταγωνισμό, στις συνοριακές διαφορές και στην περιφερειακή κλιμάκωση, ιδίως στη Μέση Ανατολή».
Ολο και πιο αλληλένδετες οι συγκρούσεις
Η έκθεση επισημαίνει ακόμα «αυξανόμενη συγκέντρωση βίας σε μικρότερο αριθμό χωρών». Ενώ δηλαδή καταγράφηκαν 65 συγκρούσεις παγκοσμίως, αφορούσαν μόλις 35 χώρες, με πολλές να εμπλέκονται ταυτόχρονα σε αρκετούς πολέμους.
Το Ισραήλ για παράδειγμα ενεπλάκη ταυτόχρονα σε πολλαπλές διαφορετικές συγκρούσεις - στη Γάζα, στη Συρία, στον Λίβανο, στο Ιράν και εναντίον των Χούθι στην Υεμένη.
Ετσι, η Μιανμάρ και το Ισραήλ βίωσαν πέντε ξεχωριστές συγκρούσεις το 2025, ενώ στο Αφγανιστάν, στο Καμερούν, στο Μάλι, στη Νιγηρία και στο Πακιστάν επίσης καταγράφηκαν πολλαπλές συγκρούσεις.
Αυτή η αυξανόμενη πολυπλοκότητα καθρεφτίζει μεταξύ άλλων τις αντιθέσεις μεταξύ αντίπαλων στρατοπέδων, αλλά και αντικρουόμενα συμφέροντα μέσα στα ίδια ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα και «συμμαχίες».
Οι ΗΠΑ, ως η κυρίαρχη ιμπεριαλιστική δύναμη, που κινδυνεύει να χάσει την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία, «είναι σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνες» για τις «σαφώς περισσότερες εντάσεις στον κόσμο». «Δεν επιτίθενται μόνο και αυξάνουν τη βία», αλλά πρωτοστατούν και στον «εμπορικό πόλεμο».
«Οι συγκρούσεις σήμερα είναι όλο και πιο αλληλένδετες», σημειώνει η συγγραφέας της έκθεσης. «Αφορούν περισσότερους παράγοντες, επικαλυπτόμενα μέτωπα και μεγαλύτερη περιφερειακή διάχυση. Αυτό τις καθιστά πολύ πιο δύσκολο να επιλυθούν και αυξάνει σημαντικά τους κινδύνους ευρύτερων περιφερειακών πολέμων».
Πυρηνικός όλεθρος για τα κέρδη τους;
Αυτός ο ανταγωνισμός για κέρδη, αγορές και γεωπολιτική επιρροή είναι τόσο ζωτικός για το κεφάλαιο, που ακόμα και ένας πυρηνικός όλεθρος είναι στην ατζέντα... Και αυτός είναι ένας σοβαρός λόγος οι λαοί να ορθώσουν ανάστημα, να μη δεχτούν να θυσιαστούν για τα καπιταλιστικά κέρδη και η αντιιμπεριαλιστική πάλη τους να δυναμώσει τον αγώνα για την ανατροπή της εξουσίας του κεφαλαίου, την πάλη για τη νέα σοσιαλιστική κοινωνία.
Είναι πολύ ανησυχητικά και αποκαλυπτικά τα στοιχεία της μελέτης που εκπόνησε η Διεθνής Εκστρατεία για την Κατάργηση των Πυρηνικών Οπλων (ICAN).
Οι 9 χώρες που διαθέτουν πυρηνικά όπλα αύξησαν τις δαπάνες για τα πυρηνικά τους οπλοστάσια σε επίπεδο - ρεκόρ, σχεδόν 119 δισ. δολάρια το 2025 ή κατά 19%, τάση που είναι ξεκάθαρο ότι θα συνεχιστεί, προειδοποιεί η μελέτη. ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Βρετανία, Γαλλία, Ινδία, Ισραήλ, Πακιστάν και Βόρεια Κορέα δαπάνησαν για τα πυρηνικά τους οπλοστάσια 17 δισ. δολάρια περισσότερα απ' ό,τι το 2024.
Με φόντο τις εντεινόμενες γεωπολιτικές εντάσεις αναγγέλλεται «νέα κούρσα εξοπλισμών», που αναμένεται να διαρκέσει «δεκαετίες». Οι θεαματικές αυξήσεις των δαπανών, που συνοδεύονται από ανησυχίες πως η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να επιταχύνει τη λήψη απόφασης για τη χρήση πυρηνικών όπλων, είναι εξαιρετικά ανησυχητικές, σύμφωνα με την ICAN.
Τα στοιχεία δείχνουν πως όλα τα κράτη με πυρηνικά οπλοστάσια αύξησαν τις δαπάνες τους γι' αυτά πέρυσι.
Οι ΗΠΑ δαπάνησαν τα περισσότερα από όλες τις άλλες χώρες μαζί, 69,2 δισ. δολάρια, 12,4 δισ. περισσότερα απ' ό,τι το 2024. Ακολούθησαν η Κίνα, οι δαπάνες της οποίας εκτιμάται ότι ανήλθαν σε 13,5 δισ. δολάρια, η Βρετανία (12,6 δισ.) και η Ρωσία (9,5 δισ.).
Σύμφωνα με την ICAN, τα τελευταία 5 χρόνια οι 9 χώρες δαπάνησαν πάνω από 470 δισ. δολάρια για τα πυρηνικά τους οπλοστάσια.
Εξετάζοντας προβλέψεις για τις μακροπρόθεσμες δαπάνες, η ICAN υπογραμμίζει σχέδια της Βρετανίας, της Γαλλίας και των ΗΠΑ να ξοδέψουν δισ. δολάρια για την ανάπτυξη και τη συντήρηση αυτών των οπλικών συστημάτων έως το τέλος του αιώνα.
Σύμφωνα με την οργάνωση, και οι άλλες χώρες προβλέπουν να αποκτήσουν νέα οπλικά συστήματα με μακρά διάρκεια ζωής.
Το κείμενο τονίζει πως οι μελλοντικοί διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι (ICBMs) Sentinel, τους οποίους σχεδιάζουν να αποκτήσουν οι ΗΠΑ, θα παραμείνουν επιχειρησιακοί πέραν του 2100, ενώ η αύξηση της αμερικανικής παραγωγής ατομικών πυρήνων πλουτωνίου σημαίνει ότι θα υπάρχουν πυρηνικές κεφαλές τουλάχιστον μέχρι το 2120.
Οι ΗΠΑ αναμένεται να δαπανήσουν σχεδόν ένα τρισεκατομμύριο δολάρια για το πυρηνικό τους οπλοστάσιο μόνο τη δεκαετία 2025 - 2034, σύμφωνα με την έκθεση.
Αυτός ο τεράστιος παραγόμενος πλούτος, αντί να αξιοποιείται για να καλύπτει ανάγκες σε στέγη, τροφή, υγεία, μόρφωση, πολιτισμό, ψυχαγωγία, αναψυχή, για προστασία του περιβάλλοντος και για να ζούμε καλύτερα, χρηματοδοτεί ποικιλοτρόπως τον ανταγωνισμό των μονοπωλιακών ομίλων, μέχρι το σημείο της εξόντωσης της ανθρωπότητας. Σε αυτόν τον «παραλογισμό» - που είναι η λογική του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής - καλούμαστε σήμερα να απαντήσουμε, παλεύοντας για σοσιαλιστική οργάνωση της οικονομίας και της κοινωνίας.
