Μετά την «ειρήνη Τραμπ» στη Λωρίδα της Γάζας, τα φώτα της δημοσιότητας στράφηκαν σε άλλες περιοχές. Ποια, όμως, είναι η κατάσταση στην περιοχή; Τα «Παιχνίδια Εξουσίας» αναδημοσιεύουν από τον «Ριζοσπάστη» (αρχικά ρεπόρτερ Δ. Ορφ.) ένα ρεπορτάζ με πολλά στοιχεία για το τι συμβαίνει στην περιοχή:
Τη μεγάλη κλιμάκωση της κατοχικής βίας από το ισραηλινό κράτος - δολοφόνο σε βάρος του παλαιστινιακού λαού στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη αποτυπώνει με χαρακτηριστικό τρόπο η τελευταία έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, που δημοσιοποιήθηκε την περασμένη Τετάρτη.
Μέσα από ένα πλήθος τεκμηριωμένων στοιχείων, η έκθεση καταγράφει με αρκετές λεπτομέρειες τις συστηματικές διακρίσεις κατά των Παλαιστινίων, τον διαχωρισμό, την καταπίεση, την επιβολή κυριαρχίας, τη βία των κατοχικών αρχών και των Εβραίων εποίκων και τις απάνθρωπες πράξεις τους σε βάρος του παλαιστινιακού λαού, επιβεβαιώνοντας τη συνεχή σκλήρυνση του άθλιου καθεστώτος απαρτχάιντ που έχει εγκαθιδρύσει το Ισραήλ στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, με την πολύμορφη στήριξη και τις πλάτες των ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η έκθεση επισημαίνει πως η νέα κλιμάκωση της ισραηλινής κατοχικής βίας στη Δυτική Οχθη καταγράφεται ιδιαίτερα από τον Δεκέμβρη του 2022, δηλαδή 10 ολόκληρους μήνες πριν από τις επιθέσεις της Χαμάς τον Οκτώβρη του 2023 στο νότιο Ισραήλ, τις οποίες αξιοποίησε προσχηματικά το ισραηλινό κράτος - δολοφόνος, με τη βοήθεια των ευρωατλαντικών συμμάχων του, για να εξαπολύσει την τεράστια σφαγή και ισοπέδωση στη Λωρίδα της Γάζας.
Μετά τον Οκτώβρη του 2023 –τονίζει η έκθεση– «η κυβέρνηση του Ισραήλ διεύρυνε περαιτέρω την παράνομη χρήση βίας, τις εξωδικαστικές συλλήψεις και κράτηση, τα βασανιστήρια, την καταπίεση ΜΚΟ», τους κατάφωρους περιορισμούς στην ελευθερία των Παλαιστίνιων δημοσιογράφων και των ΜΜΕ, κάνοντας ακόμα χειρότερη κόλαση τη ζωή για τους περίπου 3.300.000 Παλαιστίνιους που ζουν στη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ.
Επισημαίνει, δε, την προώθηση θεσμικών δομικών αλλαγών που αφορούν τη διοίκηση της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης, καθώς μεταξύ άλλων προβλέπεται η μεταφορά διοίκησης των κατεχόμενων εδαφών από τον ισραηλινό στρατό σε Ισραηλινούς κυβερνητικούς αξιωματούχους, στο πλαίσιο των σχεδίων ντε φάκτο προσάρτησης.
Συστηματικές δολοφονίες και τρομοκρατικές κατοχικές επιχειρήσεις
Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν και αναλύθηκαν από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα αφορούν την περίοδο 7/10/2023 μέχρι 30/9/2025.
Η κλιμάκωση της κατοχικής βίας αποτυπώνεται πρώτα απ' όλα στις δολοφονίες Παλαιστινίων και στη συστηματική τρομοκράτηση του ντόπιου πληθυσμού.
Η Ύπατη Αρμοστεία επισημαίνει πως οι δολοφονίες αυτές γίνονται σε πλαίσιο «σχεδόν πλήρους ατιμωρησίας».
Από το 2005 έως τις 30/9/2025 ο ισραηλινός στρατός σκότωσε 2.321 Παλαιστίνιους, εκ των οποίων 496 ήταν παιδιά, ενώ τραυμάτισε χιλιάδες άλλους, προκαλώντας σε αρκετές περιπτώσεις αναπηρίες εφ' όρου ζωής.
Μετά τις 7/10/2023 καταγράφεται «δραματική κλιμάκωση στη χρήση θανάσιμης βίας από τον ισραηλινό στρατό στη Δυτική Οχθη», προκαλώντας ρεκόρ θυμάτων.
Η έκθεση ξεχωρίζει ορισμένες από τις πιο χαρακτηριστικές εγκληματικές - φονικές επιθέσεις κατοχικών στρατιωτών εναντίον παιδιών και εφήβων, όπως η δολοφονία ενός αγοριού 8 ετών με πυροβολισμό στο κεφάλι από Ισραηλινούς στρατιώτες στην Τζενίν στις 29/11/2023 ενώ έτρεχε προς το σπίτι του, και η διπλή ρίψη πυρών στο στήθος ενός 15χρονου ενώ προσπαθούσε να ανάψει ένα αντικείμενο που δεν έθετε σε κανέναν κίνδυνο τους Ισραηλινούς στρατιώτες.
Η έκθεση σημειώνει, επίσης, την περίπτωση της δολοφονίας ενός 10χρονου αγοριού που δέχτηκε σφαίρες στο κεφάλι ενώ ταξίδευε με τον πατέρα του, στις 4/3/2024.
Τονίζει πως τέτοιες επιθέσεις είχαν στόχο να ενσταλάξουν τον τρόμο στον τοπικό πληθυσμό ή να τον «τιμωρήσουν», προσθέτοντας ότι αυτές ακολουθήθηκαν «από στρατιωτικές εισβολές, αεροπορικές επιδρομές και άλλες στρατιωτικές επιχειρήσεις», κυρίως σε πόλεις όπως η Τουλκαρέμ, η Τζενίν και το Τουμπάς, με τα ισραηλινά πυρά να προκαλούν τη δολοφονία 444 Παλαιστινίων –μεταξύ τους 74 παιδιών– μόνο σε αυτές τις τρεις πόλεις.
Ξεχωρίζει την επιχείρηση «Σιδερένιο Τείχος» που ξεκίνησε ο ισραηλινός κατοχικός στρατός στις 21/1/2025 στη βόρεια Δυτική Όχθη, στοχοποιώντας τις τρεις προαναφερθείσες πόλεις. Μέχρι τις 30/9 σκότωσαν 64 Παλαιστίνιους (μεταξύ τους 11 παιδιά) και εκτόπισαν βίαια 32.000 ανθρώπους σε προσφυγικούς καταυλισμούς σε Τζενίν, Τουλκαρέμ και Νουρ Σαμς.
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στην καταστροφή υποδομών ηλεκτροδότησης, υδροδότησης, αποχέτευσης, τηλεπικοινωνιών και οδικών δικτύων από τον κατοχικό στρατό σε πόλεις και χωριά της Δυτικής Όχθης, ώστε να επιδεινωθεί δραματικά η ζωή των αμάχων και να εξαναγκαστούν σε εκτοπισμό.
Ασφυκτικοί περιορισμοί στη μετακίνηση
Στη διάρκεια της 58χρονης κατοχής της Δυτικής Όχθης, οι ισραηλινές αρχές έχουν θεσπίσει ένα ρατσιστικό σύστημα ελέγχου του παλαιστινιακού πληθυσμού, επηρεάζοντας κάθε τομέα της ζωής του, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε δημόσιους χώρους και ιδιωτικές περιουσίες, και επηρεάζοντας δυσμενώς «όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα: Σε τροφή, νερό, Υγεία, επαρκή στέγη, Παιδεία, οικογενειακή ζωή, πολιτισμό, αυτοδιάθεση».
Επισημαίνει ότι τα μέτρα επιδείνωσης των δικαιωμάτων στα κατεχόμενα εδάφη λαμβάνονται συχνά με τη δικαιολογία «έκτακτων μέτρων» μετά τον Οκτώβρη του 2023, αλλά «εξυπηρετούν δύο βασικούς σκοπούς: Τον περαιτέρω κατακερματισμό των παλαιστινιακών εδαφών για ακόμα πιο εύκολη επιβολή ελέγχου και τη δημιουργία περιοχών ή τη διεύρυνση αυτών για την επέκταση εβραϊκών εποικισμών», στους οποίους έχουν απόλυτη πρόσβαση μόνο έποικοι, π.χ. σε δρόμους φτιαγμένους αποκλειστικά γι' αυτούς.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι κατοχικές αρχές πολλαπλασίασαν τα σημεία και φυλάκια ελέγχου, ορθώνοντας κάθε λογής εμπόδια στην ελεύθερη κίνηση Παλαιστινίων.
Π.χ. μέχρι τον Φλεβάρη του 2025 είχαν στήσει 849 εμπόδια πλήρους παρεμπόδισης της κίνησης των 3.300.000 Παλαιστινίων της Δυτικής Όχθης.
Ιδιαίτερα ασφυκτικοί ήταν μεταξύ άλλων οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν στην παλιά πόλη της Χεβρώνας σε βάρος 7.000 Παλαιστίνιων κατοίκων, προκειμένου να εξυπηρετηθούν περίπου 700 Εβραίοι έποικοι.
Περιορισμοί στα δικαιώματα εργασίας και υγείας
Άλλη μια πτυχή των συστηματικών ρατσιστικών παραβιάσεων βασικών δικαιωμάτων που κάνουν οι κατοχικές αρχές αφορά το δικαίωμα στην εργασία.
Ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας εκτιμά ότι τα μέτρα που πήραν οι κατοχικές αρχές από το 2023 μέχρι τον Γενάρη του 2024 προκάλεσαν την απώλεια 306.000 θέσεων εργασίας, εκ των οποίων 171.000 θέσεις εργασίας αφορούν εργάτες που δούλευαν σε εβραϊκούς εποικισμούς και περίπου άλλες 144.000 αφορούσαν τον ιδιωτικό τομέα.
Το αποτέλεσμα ήταν η σημαντική αύξηση της ανεργίας των Παλαιστινίων, που το πρώτο τρίμηνο του 2025 έφτασε το 31,7% στους άνδρες και το 33,7% στις γυναίκες.
Επιπλέον, οι κατοχικές αρχές περιόρισαν σημαντικά το δικαίωμα στην Εκπαίδευση και δη στην πανεπιστημιακή μόρφωση. Στοιχεία του Global Education Cluster του ΟΗΕ αναφέρουν ότι οι απαγορεύσεις και οι περιορισμοί στην κίνηση Παλαιστινίων προκάλεσαν 85% μείωση στην κυκλοφορία σε όλη τη Δυτική Όχθη, επηρεάζοντας τη ζωή τουλάχιστον 782.000 Παλαιστίνιων φοιτητών από τον Οκτώβρη του 2023 μέχρι τον Αύγουστο του 2024, καθώς ακυρώθηκαν μαθήματα, με αποτέλεσμα ένα μεγάλο μέρος αυτών να γίνεται μέσω τηλεκπαίδευσης.
Το ακαδημαϊκό έτος 2024 - 2025 τα επιπρόσθετα μέτρα των κατοχικών αρχών επηρέασαν ή περιόρισαν το δικαίωμα στη μόρφωση 6.630 Παλαιστίνιων μαθητών, μετά την απόφαση για το κλείσιμο τουλάχιστον 16 σχολείων της Υπηρεσίας Αρωγής του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους, UNRWA, στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, σε προσφυγικά στρατόπεδα της βόρειας Δυτικής Όχθης και σε δύο δημόσια σχολεία κοντά σε καταυλισμό στην πόλη Τζενίν.
Τα μέτρα των κατοχικών αρχών σε βάρος μαθητών και φοιτητών επηρέασαν περισσότερο τα κορίτσια, καθώς πολλές οικογένειες σταμάτησαν να τα στέλνουν σε σχολεία ή πανεπιστήμια, από φόβο μην πέσουν θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης, βίας ή ταπεινωτικών ελέγχων από τον ισραηλινό στρατό σε σχετικά σημεία.
Αλλο ένα δικαίωμα που συρρικνώθηκε τα τελευταία χρόνια στη Δυτική Όχθη είναι αυτό σε επαρκείς ιατρικές υπηρεσίες και περίθαλψη.
Από τον Οκτώβρη του 2023 επιβλήθηκαν περιορισμοί στην κίνηση των Παλαιστινίων, ιδιαίτερα αυτών που ζούσαν σε αραιοκατοικημένες περιοχές και χωριά, με αποτέλεσμα να στερηθούν την πρόσβαση σε νοσοκομεία ή γιατρούς. Αυτό είχε δυσμενή επίπτωση και στην αναπαραγωγική υγεία περίπου 73.000 γυναικών που έμειναν έγκυες κάθε χρόνο μετά το 2023.
Φυλακές - κολαστήρια και επεκτάσεις εποικισμών
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις δραματικές συνθήκες κράτησης στις ισραηλινές φυλακές και στην κράτηση χωρίς απαγγελία κατηγοριών, με την περιβόητη μέθοδο της «διοικητικής κράτησης».
Παράλληλα, η Επιτροπή κατά των Βασανιστηρίων του ΟΗΕ έχει διαπιστώσει επανειλημμένη χρήση βασανιστηρίων (ψυχολογικών και σωματικών) σε βάρος Παλαιστίνιων κρατουμένων και απάνθρωπη μεταχείρισή τους από τους υπαλλήλους των φυλακών, επισημαίνοντας τις φυλακίσεις ακόμα και παιδιών.
Μεταξύ άλλων καταγράφονται αναφορές για βασανιστήρια σε παιδιά στη διάρκεια σύλληψης, ανάκρισης και κράτησης, όπως χρήση ηλεκτροσόκ σε χέρια ή πόδια, στέρηση τροφής, νερού ή και τουαλέτας, σωματική και λεκτική βία, ξυλοδαρμοί, ξεγύμνωμα, σεξουαλική βία, ψυχολογικός εκφοβισμός, απόπειρα στρατολόγησης παιδιών ως πληροφοριοδοτών των κατοχικών αρχών και των δυνάμεων ασφαλείας.
Μέχρι τον Σεπτέμβρη του 2024 η ισραηλινή υπηρεσία φυλακών είχε καταγράψει τη φυλάκιση 3.289 ανδρών, 28 γυναικών και 85 ανηλίκων. Αυτοί έως τον Σεπτέμβρη του 2025 αυξήθηκαν σε περίπου 3.577 κρατήσεις με τη μέθοδο της «διοικητικής κράτησης», εκ των οποίων οι 3.349 περιπτώσεις αφορούσαν Παλαιστίνιους από τη Δυτική Όχθη.
Τονίζεται, επίσης, ότι από τις 7/10/2023 μέχρι τις 30/9/2025 συνελήφθησαν στη Δυτική Όχθη περίπου 17.800 άνδρες, 595 γυναίκες και 1.600 παιδιά.
Από τον Οκτώβρη του 2023 καταγράφηκαν τουλάχιστον 76 θάνατοι Παλαιστινίων στις φυλακές (μεταξύ τους και ενός αγοριού), εκ των οποίων οι 24 ήταν από τη Δυτική Όχθη.
Καταγράφεται ότι όσοι αφέθηκαν ελεύθεροι έκτοτε είχαν χάσει σημαντικό σωματικό βάρος (25 έως και 55 κιλά), ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι κακές συνθήκες κράτησης, τα βασανιστήρια και η ιατρική παραμέληση αύξησαν τα θανατηφόρα κρούσματα στις φυλακές.
Σε ό,τι αφορά τους Παλαιστίνιους δημοσιογράφους στη Δυτική Όχθη, καταγράφεται ότι από τον Οκτώβρη του 2023 τουλάχιστον 145 οδηγήθηκαν στις φυλακές και μέχρι τον Σεπτέμβρη του 2025 παρέμεναν εκεί τουλάχιστον 27.
Πλάι σε όλα αυτά επεκτάθηκαν σημαντικά οι εποικισμοί, καθώς μεταξύ άλλων κατασχέθηκαν πάνω από 25.000 εκτάρια κατεχόμενης παλαιστινιακής γης, με διάφορα προσχήματα (απαλλοτριώσεις γης για στρατιωτικούς σκοπούς κ.λπ.).
Το 99,76% των περιπτώσεων κατάσχεσης εδαφών χρησιμοποιήθηκαν για την επέκταση εποικισμών.
Πιο χαρακτηριστικό ανάμεσα σε πολλά είναι το σχέδιο Ε1, που αφορά την ανέγερση χιλιάδων κατοικιών εποίκων μεταξύ των εποικισμών Ma'ale Adumim και Keidar που απειλεί την ομαλή ζωή χιλιάδων Παλαιστινίων στα περίχωρα της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, κυρίως στις περιοχές Abu Dis, Azariya, Abu Nuwar, Wadi Abu Suwan και Abu Hindi.
