Μπορεί ο Ταγίπ Ερντογάν να κλείσει και το Κουρδικό μέτωπο, μετά την έκκληση Οτσαλάν για αφοπλισμό; Τι επιπτώσεις και πιθανόν και ανακατατάξεις θα επιφέρει μια τέτοια εξέλιξη στο εσωτερικό της Τουρκίας αλλά και στην ευρύτερη περιοχή; Και από πού κυρίως εξαρτάται μια επιτυχή ή όχι κατάληξη;
Τα «Παιχνίδια Εξουσίας» αναδημοσιεύουν το σχετικό ρεπορτάζ από το Κ-Report των Κώστα Καλλίτση και Παύλου Τσίμα, που κυκλοφορεί καθημερινά σε συνδρομητική βάση με πλούσια ύλη και αναλύσεις. Κάθε Τετάρτη, μάλιστα, το Κ-Report αποστέλλει στους συνδρομητές του το "Γράμμα από την Τουρκία" που επιμελούνται οι συνάδελφοι Ευάγγελος Αρεταίος και Μαρία Ζαχαράκη:
Η ανακοίνωση του Αμπντουλάχ Οτσαλάν, με την οποία κάλεσε το PKK σε άμεση διάλυση και οριστικό αφοπλισμό, σηματοδοτεί μια από τις σημαντικότερες καμπές στην ιστορία του κουρδικού ζητήματος στην Τουρκία. Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί μόνο μια στρατηγική νίκη του Ερντογάν, όπως την παρουσιάζουν τα φιλοκυβερνητικά μέσα, αλλά και μια τομή που αναδιαμορφώνει τις πολιτικές ισορροπίες στη χώρα.
Το Κουρδικό έχει αναδειχτεί σε ένα στρες τεστ που δοκιμάζει τις αντοχές των εθνικιστικών και φιλελεύθερων ρευμάτων. Με το PKK να ανακοινώνει την εκεχειρία, οι αντιδράσεις στο εσωτερικό της Τουρκίας καταδεικνύουν το βάθος των διχασμών.
Από τη μία πλευρά, οι εθνικιστικοί κύκλοι επιμένουν ότι η εξέλιξη αυτή δεν πρέπει να συνοδευτεί από πολιτικές παραχωρήσεις προς τους Κούρδους, ενώ από την άλλη, Κουρδικές, φιλελεύθερες και κεντρώες φωνές τονίζουν ότι η ειρήνη δεν μπορεί να εδραιωθεί χωρίς πολιτικές μεταρρυθμίσεις και εγγυήσεις δικαιωμάτων.
Η γραμμή Μπαχτσελί: Η κυβέρνηση Ερντογάν, αν και εμφανίζεται ως ο μεγάλος νικητής της υπόθεσης, γνωρίζει ότι η επιτυχία της διαδικασίας κρέμεται από μια λεπτή κλωστή: Τη στάση των εθνικιστών συμμάχων της αλλά κυρίως την στάση των εθνικιστών της αντιπολίτευσης. Ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ο οποίος ιστορικά έχει κρατήσει σκληρή γραμμή στο κουρδικό, έχει μεταμορφωθεί στον βασικό καταλύτη που επικοινωνεί προσωπικά με όλους σχεδόν τους Κούρδους ηγέτες και επαναλαμβάνει ότι θα κάνει τα πάντα για μια διευθέτηση του ζητήματος.
Το Σύνταγμα: Οι αναφορές σε πιθανές αλλαγές στο Σύνταγμα, ειδικά στο Άρθρο 66 που ορίζει την τουρκική υπηκοότητα, ενισχύουν τις ανησυχίες των εθνικιστών. Επιπλέον, η συζήτηση για την επάνοδο εκλεγμένων Κούρδων δημάρχων που καθαιρέθηκαν από το κράτος (και αντικαταστάθηκαν από διορισμένους αξιωματούχους) θεωρείται ως κρίσιμο τεστ για τις προθέσεις της κυβέρνησης.
Πολιτική λύση: Στον αντίποδα της εθνικιστικής αυστηρότητας, οι φιλελεύθεροι και οι προοδευτικοί κύκλοι θεωρούν ότι η διάλυση του PKK δεν μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη ειρήνη, αν δεν συνοδευτεί από θεσμικές αλλαγές.
Ο βετεράνος δημοσιογράφος Χασάν Τζεμάλ έγραψε στην T24: « Η έκκληση του Οτσαλάν να καταθέσει άνευ όρων τα όπλα είναι πολύ σημαντική, αλλά δεν τελειώνει εκεί πρέπει να δημιουργηθεί μια σταθερή υποδομή για την ειρήνη», εδώ.
Παρασκήνιο: Στο παρασκήνιο, σύμφωνα με αντιπολιτευόμενους αναλυτές, κυβερνητικοί αξιωματούχοι εξετάζουν τρόπους να διαχειριστούν τα επόμενα βήματα, με σενάρια που περιλαμβάνουν από την πιθανή μετακίνηση των ανώτατων στελεχών του PKK σε τρίτες χώρες μέχρι την αποφυγή ορισμένων νομικών διώξεων για τα χαμηλόβαθμα μέλη του.
Παρά τη φαινομενική επιτυχία του σχεδίου διάλυσης του PKK, παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα που θα καθορίσουν τη συνέχεια:
Οι Κούρδοι της Συρίας: Ο αρχηγός των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), Μαζλούμ Αμπντί, ξεκαθάρισε ότι το κάλεσμα του Οτσαλάν αφορά το PKK στην Τουρκία και όχι τις κουρδικές ένοπλες δυνάμεις στη Συρία. Αυτό δημιουργεί αμφιβολίες για το ενδεχόμενο η Τουρκία να συνεχίσει τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις στη βόρεια Συρία.
Η τύχη του Οτσαλάν: Σύμφωνα με αντιπολιτευόμενο εθνικιστικό Τύπο, εξετάζεται το ενδεχόμενο να δοθεί περιορισμένη ελευθερία στον Οτσαλάν, με δικαίωμα επισκεπτών και ελεγχόμενης επικοινωνίας. Κάτι τέτοιο όμως θα προκαλούσε έντονες αντιδράσεις στους εθνικιστικούς κύκλους.
Εκλογικός αντίκτυπος: Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το AKP συνεχίζει να φθίνει, ενώ οι μικρότερες εθνικιστικές δυνάμεις, όπως το Κόμμα της Νίκης (Zafer Partisi), ενισχύονται. Οι εξελίξεις στο Κουρδικό ζήτημα ενδέχεται να λειτουργήσουν ως επιταχυντής αυτών των μεταβολών.
Επί του θέματος:
«Το ευμετάβλητο διεθνές περιβάλλον – από τον πόλεμο στη Συρία μέχρι την κρίση στην Ουκρανία – αυξάνει την πίεση στην Άγκυρα να διασφαλίσει εσωτερική σταθερότητα. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση Ερντογάν ακροβατεί μεταξύ σκληρού εθνικισμού και πιέσεων για εκδημοκρατισμό – ένα ριψοκίνδυνο πολιτικό παίγνιο που θυμίζει ρωσική ρουλέτα», γράφει ο Βαγγέλης Αρεταίος στην ανάλυσή του...
