Οι Κούρδοι του Ιράν που αποτελούν έως και το 10% του πληθυσμού στη χώρας, έχουν βρεθεί στο προσκήνιο της επικαιρότητας μετά την προσπάθεια του Τραμπ να τους χρησιμοποιήσει στην πολεμική επιχείρησή του. Στα βουνά της μεθορίου Ιράν-Ιράκ δρουν αρκετές κουρδικές πολιτοφυλακές. Η πιο μεγάλη και αξιόμαχη είναι αυτή του κόμματος PJAK (Κόμμα Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν). Το PJAK ιδρύθηκε το 2004 και αποτελεί αδελφό κόμμα του PKK.
Η συνομιλία που είχαμε με τον Salar Abdollahi, μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής του PJAK στην Ευρώπη, είχε ως αντικείμενο τη στάση των Κούρδων του Ιράν στον πόλεμο. Στις απαντήσεις του Salar Abdollahi επαναλαμβάνει τη δεδηλωμένη άρνησή του να εμπλακεί στον πόλεμο. Παρά τη ριζική αντίθεσή τους στο ιρανικό καθεστώς, το PJAK δεν φαίνεται να έχει εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ.
Αναλυτικά η συνέντευξη του Salar Abdollahi στο Dnews:
Αμυντική αναγκαιότητα
-Θα ήθελα να ξεκινήσω με μια εισαγωγική ερώτηση για το ελληνικό κοινό. Γιατί το PJAK έχει επιλέξει τον ένοπλο αγώνα απέναντι στο ιρανικό καθεστώς;
- Δεν υπήρχε «επιλογή», αλλά μάλλον μια αναπόφευκτη αντίδραση σε ένα είδος δομικού και βαθιά ριζωμένου καταναγκασμού που είχε επιβληθεί από το κεντρικό κράτος στον κουρδικό λαό.
Θέλω να τονίσω ότι το PJAK, ως ένα σύγχρονο κόμμα με διακριτό παράδειγμα και ιδιαίτερη θέση μεταξύ του κουρδικού λαού και άλλων καταπιεσμένων κοινοτήτων στο Ιράν, εστιάζει στην οργάνωση των διάφορων κοινωνικών στρωμάτων, όπως οι γυναίκες οι νέοι, οι εργάτες και άλλες επαγγελματικές ομάδες. Στόχος μας είναι η καλλιέργεια μιας δυναμικής, πολυδιάστατης και ενεργής κοινωνίας στους πολιτικούς και κοινωνικούς τομείς.
Ωστόσο, στο πλαίσιο ενός θεοκρατικού και ολοκληρωτικού πολιτικού συστήματος όπως η Ισλαμική Δημοκρατία, η πραγματοποίηση τέτοιων δραστηριοτήτων χωρίς την ύπαρξη εσωτερικών δυνάμεων αυτοάμυνας για την προστασία των ακτιβιστών και των κομματικών μελών είναι πρακτικά αδύνατη. Ως εκ τούτου, ο ένοπλος αγώνας του PJAK πρέπει να γίνει κατανοητός μέσα σε αυτό το πλαίσιο, δηλαδή μια αμυντική αναγκαιότητα και όχι ως μια πρωταρχική στρατηγική επιλογή.
Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι, λόγω της παρουσίας οργανωμένων και έμπειρων δυνάμεων (τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά), η στρατιωτική διάσταση αυτού του κινήματος συχνά φαίνεται πιο έντονη στη δημόσια σφαίρα, παρόλο που αποτελεί μόνο μία πτυχή των ευρύτερων δραστηριοτήτων του.
Η τοποθέτηση για τον πόλεμο
-Ποια είναι τη τοποθέτηση του PJAK για τον πόλεμο που εξαπέλυσαν ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν;
-Το PJAK έχει επανειλημμένα τονίσει ότι αντιτίθεται σε κάθε μορφή πολιτικής που βασίζεται στον πόλεμο, καθώς τέτοιες προσεγγίσεις δεν φέρνουν τίποτε άλλο παρά καταστροφή, φτώχεια και αυξημένη πίεση στην κοινωνία. Σε αυτού του είδους τους πολέμους, τα κύρια θύματα είναι οι άμαχοι (ιδιαίτερα οι γυναίκες και τα παιδιά) και ο συνεχιζόμενος πόλεμος που εμπλέκει το Ιράν, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ δεν αποτελεί εξαίρεση.
Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να αναγνωριστεί ότι η σημερινή κατάσταση και οι εντάσεις είναι, σε μεγάλο βαθμό, αποτέλεσμα των πολιτικών της Ισλαμικής Δημοκρατίας εδώ και περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες. Καθ’ όλη τη διάρκεια της διακυβέρνησής του, το κράτος έχει ασκήσει πολιτική καταστολή, έχει δημιουργήσει κλίμα φόβου, έχει πραγματοποιήσει εκτεταμένες εκτελέσεις και έχει ακολουθήσει μια εξωτερική πολιτική βασισμένη στην εξαγωγή ριζοσπαστικών ιδεολογιών, την παρέμβαση στις εσωτερικές δομές γειτονικών χωρών και τη δημιουργία παραστρατιωτικών/αντιπροσώπων δυνάμεων. Όλοι αυτοί οι παράγοντες έχουν συμβάλει στη σημερινή αντιπαράθεση.
Σε αυτό το πλαίσιο, η θέση του PJAK είναι σαφής: δεν πρόκειται για έναν πόλεμο μεταξύ του λαού του Ιράν και των λαών των Ηνωμένων Πολιτειών ή του Ισραήλ· αντίθετα, αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εξίσωσης που διαμορφώνεται από τον ηγεμονικό ανταγωνισμό περιφερειακών και παγκόσμιων δυνάμεων και τα στρατηγικά τους συμφέροντα.
Δεν είμαστε μέρος του πολέμου
-Η ηγεσία του PJAK έχει δηλώσει ότι δεν προτίθεται να συμμετάσχει στη σύγκρουση. Επιμένετε σε αυτήν την τοποθέτηση; Η άρνηση σας συμπεριλαμβάνει τη διευκόλυνση στις αμερικανικές ειδικές δυνάμεις να περάσουν στο έδαφος του Ιράν;
-Σε απάντηση σε αυτή την ερώτηση, θα ήθελα αρχικά να σημειώσω ότι το PJAK, ως κόμμα οργανωμένο στη βάση ενός συστήματος «συμπροεδρίας» (δηλαδή με κοινή ηγεσία από μία γυναίκα και έναν άνδρα) λαμβάνει τις βασικές του αποφάσεις μέσα σε αυτό το πλαίσιο.
Ναι, όπως έχει δηλώσει η συμπροεδρία του PJAK, το κόμμα δεν αποτελεί μέρος αυτού του πολέμου και μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία ένδειξη αλλαγής αυτής της θέσης. Οι λόγοι αυτής της απόφασης είναι σε μεγάλο βαθμό σαφείς και μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:
Πρώτον, η ασάφεια που περιβάλλει τις πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ και η έλλειψη σαφήνειας σχετικά με τους τελικούς στόχους αυτού του πολέμου.
Δεύτερον, η απουσία μιας ολοκληρωμένης και στρατηγικής οπτικής για μια μεταβατική περίοδο πέρα από την Ισλαμική Δημοκρατία.
Τρίτον, η έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά τη δομή διακυβέρνησης μετά την Ισλαμική Δημοκρατία και το ρόλο δημοκρατικών και αποκεντρωμένων εναλλακτικών.
Τέταρτον, η απουσία σαφούς στρατηγικής σε σχέση με τους Κούρδους στο Ανατολικό Κουρδιστάν.
Πέμπτον, η έλλειψη πολιτικών και επί του πεδίου εγγυήσεων για τον λαό μας στο Ανατολικό Κουρδιστάν (ΣτΣ Ιρανικό Κουρδιστάν).
Και έκτον, η εύθραυστη κατάσταση στο Νότιο Κουρδιστάν (ΣτΣ Ιρακικό Κουρδιστάν)., όπου η εμπλοκή κουρδικών δυνάμεων σε αυτόν τον πόλεμο θα μπορούσε να οδηγήσει σε σύνθετες και υψηλού ρίσκου συνέπειες.
Συνολικά, αυτοί οι παράγοντες μπορούν να θεωρηθούν ως οι βασικοί λόγοι πίσω από την απόφαση του PJAK να μην συμμετάσχει σε αυτόν τον πόλεμο.
Όσον αφορά το δεύτερο μέρος της ερώτησής σας, φαίνεται ότι σε περίπτωση οποιασδήποτε πιθανής επέμβασης, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ήταν πιο πιθανό να επικεντρωθούν στις νότιες περιοχές και τις παράκτιες ζώνες του Ιράν, παρά στα σύνορα του Ανατολικού Κουρδιστάν.
Η «τρίτη γραμμή»
-Τι ακριβώς σημαίνει αυτή «τρίτη γραμμή» για την οποία κάνει λόγο το PJAK;
-Η «τρίτη γραμμή» αναφέρεται γενικά σε μια ανεξάρτητη πολιτική προσέγγιση και αντίληψη που δεν ευθυγραμμίζεται ούτε με την υπάρχουσα κυβέρνηση ούτε με εξωτερικές ή επεμβατικές δυνάμεις. Στο πλαίσιο αυτό, η «τρίτη γραμμή» σημαίνει ότι ένα πολιτικό κίνημα επιδιώκει να καθορίσει τη δική του πορεία με βάση τα συμφέροντα και τα αιτήματα του λαού, χωρίς να εξαρτάται από καμία από τις δύο κυρίαρχες πλευρές της σύγκρουσης.
Αυτή η προσέγγιση δίνει έμφαση στην ανάπτυξη μιας ανεξάρτητης, εσωτερικά καθοδηγούμενης λύσης, που βασίζεται στη βούληση της κοινωνίας, μια λύση που μπορεί να εκφραστεί μέσα από έννοιες όπως η ριζοσπαστική και πολυεθνική δημοκρατία, η περιφερειακή αυτοδιοίκηση ή ο δημοκρατικός συνομοσπονδισμός. Ταυτόχρονα, επιδιώκει να αποφύγει την εμπλοκή σε ευρύτερες γεωπολιτικές συγκρούσεις, όπου τα πραγματικά συμφέροντα του λαού δεν εκπροσωπούνται.
Από αυτή την οπτική, η «τρίτη γραμμή» δεν αποτελεί απλώς μια στάση ουδετερότητας, αλλά μια ενεργή και ανεξάρτητη θέση που διατηρεί σαφή απόσταση τόσο από τα σχέδια της εσωτερικής αυταρχικής εξουσίας όσο και από την εξωτερική επέμβαση, ενώ επιδιώκει να προτείνει μια διακριτή και εναλλακτική πορεία πολιτικού μετασχηματισμού.
Το PJAK, αντλώντας από τις ιδέες και το θεωρητικό πλαίσιο του Αμπντουλάχ Οτσαλάν και στο πλαίσιο του ευρύτερου στρατηγικού προσανατολισμού που συχνά αποκαλείται «γραμμή του Άπο» στη Μέση Ανατολή, θεωρεί ότι αυτή η «τρίτη οδός» αποτελεί έναν από τους πιο ρεαλιστικούς δρόμους για την επίτευξη της δημοκρατίας σε πολυεθνικές κοινωνίες όπως το Ιράν και ευρύτερα στην περιοχή.
Η συνεργασία των κουρδικών δυνάμεων
-Πέρα από τις δημόσιες δηλώσεις, ο «Συντονισμός Πολιτικών Δυνάμεων του Ιρανικού Κουρδιστάν» στον οποίο συμμετέχει το PJAK, έχει υιοθετήσει στην πράξη κοινή γραμμή απέναντι στον πόλεμο; Για να το κάνω πιο σαφές, οι Κούρδοι αντάρτες των διαφόρων οργανώσεων κινούνται ενιαία τώρα;
-Όσον αφορά τη συμμαχία μεταξύ πολιτικών δυνάμεων στο Ανατολικό Κουρδιστάν, πρέπει να σημειωθεί ότι, υπό τις παρούσες ευαίσθητες συνθήκες, αυτή η εξέλιξη αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την ενίσχυση του πολιτικού πλουραλισμού στην κουρδική κοινωνία. Αυτή η σύγκλιση μπορεί να θεωρηθεί ως συνέχεια των εξελίξεων μετά την πρώτη φάση της εξέγερσης «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» στο Ανατολικό Κουρδιστάν, μια διαδικασία που αποτελεί η ίδια αποτέλεσμα ετών εσωτερικής οργάνωσης και προσπαθειών, ιδιαίτερα στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του PJAK.
Επιπλέον, η πραγματοποίηση κοινών συναντήσεων και συνεδρίων μεταξύ κομμάτων όπως το PJAK, το Κουρδικό Δημοκρατικό Κόμμα του Ιράν και το Komala (κουρδικός κλάδος του Κομμουνιστικού Κόμματος του Ιράν) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε συνδυασμό με μήνες συνεχών διπλωματικών προσπαθειών σε επίπεδο ηγεσίας (ιδιαίτερα από το PJAK) καθώς και με την έμφαση που δίνει ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν στην αναγκαιότητα της κουρδικής ενότητας υπό τις σημερινές σύνθετες συνθήκες της Μέσης Ανατολής, έχουν συμβάλει στη διαμόρφωση αυτής της συμμαχίας.
Ως αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας, οι κουρδικές πολιτικές δυνάμεις στο Ιράν έχουν καταφέρει να φτάσουν σε έναν βαθμό κοινής κατανόησης και συμφωνίας σε βασικά πολιτικά ζητήματα και στα ελάχιστα αιτήματα του λαού στο Ανατολικό Κουρδιστάν. Σε αυτό το πλαίσιο, μπορεί να ειπωθεί (στο μέτρο των γνώσεών μου) ότι παρά τις διαφορετικές πολιτικές τους οπτικές, αυτές οι δυνάμεις έχουν σε σημαντικό βαθμό υιοθετήσει συντονισμένες θέσεις σχετικά με τον τρέχοντα πόλεμο και, σε ζητήματα που αφορούν το μέλλον του λαού μας στο Ανατολικό Κουρδιστάν, επιδιώκουν να δράσουν από κοινού και συντονισμένα.
Ταυτόχρονα, θα πρέπει να τονιστεί ότι οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια ή η υιοθέτηση θέσεων που θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν αυτή τη συναίνεση ενδέχεται να έχει αρνητικές συνέπειες και να οδηγήσει σε μη δημοκρατικά αποτελέσματα.
Ωστόσο, παρόλο που το PJAK βλέπει θετικά αυτό το επίπεδο συντονισμού, δεν το θεωρεί επαρκές. Το κόμμα πιστεύει ότι, το συντομότερο δυνατό, όλες οι στρατιωτικές δυνάμεις των αντίστοιχων κομμάτων θα πρέπει να οργανωθούν σε μια ενιαία και ανεξάρτητη δομή, παρόμοια με μια αμυντική δύναμη ή έναν «στρατό του Ανατολικού Κουρδιστάν», προκειμένου να προστατευθεί αποτελεσματικά η κοινωνία.
Ο κίνδυνος της Συρίας
-Ορισμένοι λένε ότι η δράση των Κούρδων σε συνδυασμό με τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ, μπορεί να οδηγήσουν το Ιράν σε μια κατάσταση χάους όπως αυτή της Συρίας. Τι απαντάτε εσείς σε αυτό;
Σε απάντηση σε αυτή την άποψη, θα πρέπει να τονιστεί ότι η αποκέντρωση ιδιαίτερα συγκεντρωτικών δομών εξουσίας δεν ταυτίζεται σε καμία περίπτωση με το χάος. Αντιθέτως, συνεπάγεται την κατανομή της εξουσίας σε όλο το πολιτικό γεωγραφικό πεδίο μιας χώρας. Αυτή η διαδικασία μπορεί να γίνει κατανοητή ως μια πρακτική άσκηση δημοκρατίας και ως μια προσπάθεια εγκαθίδρυσης μιας βιώσιμης ισορροπίας μεταξύ κέντρου και περιφέρειας, μια ισορροπία η οποία σε πολλά σύγχρονα πολιτικά συστήματα αποτελεί θεμέλιο μακροπρόθεσμης σταθερότητας.
Πράγματι, η ιστορική εμπειρία έχει δείξει ότι η υπερβολική συγκέντρωση εξουσίας σε ένα και μόνο κέντρο μπορεί από μόνη της να οδηγήσει σε κρίσεις, εκτεταμένη δυσαρέσκεια και ακόμη και σε αιφνίδια κατάρρευση. Αντιθέτως, μη συγκεντρωτικά μοντέλα διακυβέρνησης όπως ο συνομοσπονδισμός, διάφορες μορφές αυτοδιοίκησης ή ο ομοσπονδιασμός, όταν στηρίζονται σε ουσιαστική λαϊκή συμμετοχή και δημοκρατικούς μηχανισμούς, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των δομικών εντάσεων και στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.
Από αυτή την οπτική, συγκρίσεις μεταξύ του Ιράν και περιπτώσεων όπως η Συρία συχνά βασίζονται λιγότερο σε αντικειμενικές πραγματικότητες και περισσότερο αντανακλούν πολιτικές ανησυχίες ή παρερμηνείες των αποκεντρωμένων δημοκρατικών μοντέλων. Αυτό που προτείνεται σε αυτό το πλαίσιο δεν είναι η κατάρρευση της τάξης, αλλά η επανανοηματοδότησή της στη βάση της ισότιμης και συμπεριληπτικής συμμετοχής όλων των συνιστωσών της κοινωνίας.
Αυτό που οδήγησε στην αστάθεια στη Συρία δεν ήταν η συνεργασία των Κούρδων με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το διεθνή συνασπισμό κατά του ISIS, αλλά μάλλον οι στρατιωτικές παρεμβάσεις της Τουρκίας και η εργαλειοποίηση ριζοσπαστικών ισλαμιστικών δυνάμεων. Στην περίπτωση του Ιράν επίσης, οποιαδήποτε μορφή εξωτερικής παρέμβασης στις εσωτερικές πολιτικές του υποθέσεις θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες.
Είναι επίσης σημαντικό να αναγνωριστεί ότι ο κουρδικός λαός, ανεξάρτητα από το αν συμμετέχει στον τρέχοντα πόλεμο, αποτελεί λόγω των δημοκρατικών του αιτημάτων, του κοινωνικού του δυναμισμού και της οργανωτικής του ικανότητας, μία από τις βασικές κινητήριες δυνάμεις εκδημοκρατισμού στη Μέση Ανατολή. Αυτός ο ρόλος είναι σημαντικός όχι μόνο σε περιφερειακό επίπεδο, αλλά και στο πλαίσιο των εσωτερικών εξελίξεων στο Ιράν.
Ως εκ τούτου, αντί να αντιμετωπίζονται τα κουρδικά αιτήματα μέσα από ένα καθαρά πρίσμα ασφάλειας ή κρίσης, θα πρέπει να κατανοούνται ως μέρος μιας ευρύτερης μετάβασης προς μια πιο δημοκρατική και ισορροπημένη πολιτική τάξη.
Οι στόχοι
-Ποιοι είναι οι πολιτικοί στόχοι του PJAK σήμερα; Επιδιώκετε την ανεξαρτησία ή ένα καθεστώς αυτονομίας εντός του Ιράν;
Το PJAK είναι ένα σύγχρονο πολιτικό κόμμα με ανεξάρτητες απόψεις τόσο για την κουρδική κοινωνία όσο και για τις ευρύτερες κοινωνίες στο Ιράν. Το κόμμα έχει υιοθετήσει τον «δημοκρατικό συνομοσπονδισμό στο Κουρδιστάν» ως παράδειγμα και θεωρεί ως τελικό του στόχο την επίτευξη ενός «δημοκρατικού έθνους».
Ωστόσο, το PJAK θεωρεί ότι η υλοποίηση ενός τέτοιου οράματος θα ήταν δύσκολη χωρίς τον εκδημοκρατισμό των διαφορετικών εθνοτικών κοινοτήτων του Ιράν και, τελικά, χωρίς μια μετάβαση προς μια πραγματική δημοκρατία σε εθνικό επίπεδο. Με αυτή την έννοια, το πολιτικό σχέδιο του PJAK μπορεί να γίνει κατανοητό ως ένας συνδυασμός προσπαθειών για την εγκαθίδρυση δημοκρατικού συνομοσπονδισμού στο Κουρδιστάν, ενώ ταυτόχρονα προωθείται ο εκδημοκρατισμός του Ιράν στο σύνολό του.
Παράλληλα, όπως έχει ήδη τονιστεί, το PJAK αυτοπροσδιορίζεται ως «κόμμα του λαού» και θεωρεί τον εαυτό του αναπόσπαστο μέρος της κοινωνίας. Αυτό σημαίνει ότι, τελικά, είναι ο λαός (ιδιαίτερα ο κουρδικός λαός) που μέσα σε ένα ελεύθερο και δημοκρατικό πολιτικό περιβάλλον θα αποφασίσει για το μελλοντικό πολιτικό σύστημα.
Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, επιλογές όπως ο συνομοσπονδισμός, διάφορες μορφές αυτονομίας, η ομοσπονδιοποίηση, η αυτοδιοίκηση ή ακόμη και η ανεξαρτησία από το Ιράν μπορεί όλες να εξεταστούν. Ωστόσο, η τελική απόφαση για αυτή την πορεία δεν θα ληφθεί από ένα μόνο κόμμα, αλλά μέσα από τη δημοκρατική βούληση του λαού
