Με πρωτοφανή ταχύτητα εξαντλούνται τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου, την ώρα που οι συνεχιζόμενες διαταραχές στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος με το Ιράν εντείνουν τους φόβους για νέο κύμα ανατιμήσεων στην ενέργεια. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ) προειδοποιεί ότι η αγορά πετρελαίου βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες πιέσεις των τελευταίων δεκαετιών, καθώς τα αποθέματα υποχωρούν με ρυθμούς-ρεκόρ και το περιθώριο ασφαλείας των χωρών συρρικνώνεται επικίνδυνα.
Σύμφωνα με τους Financial Times, τα παγκόσμια αποθέματα αργού πετρελαίου και διυλισμένων καυσίμων μειώθηκαν τον Απρίλιο κατά σχεδόν 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ποσότητα μεγαλύτερη από τη συνολική κατανάλωση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γερμανίας μαζί. Η εξέλιξη αυτή, όπως σημειώνει η ΙΕΑ στη μηνιαία της έκθεση, αποτυπώνει την πρωτοφανή πίεση που ασκείται στις χώρες εισαγωγής πετρελαίου, οι οποίες αναγκάζονται να αντλούν αποθέματα προκειμένου να καλύψουν τα κενά στην τροφοδοσία.
«Ο κόσμος αντλεί αποθέματα πετρελαίου με ρυθμό-ρεκόρ, καθώς οι χώρες εισαγωγής αντιμετωπίζουν πρωτοφανείς διαταραχές στις προμήθειες από τη Μέση Ανατολή», αναφέρει χαρακτηριστικά η ΙΕΑ, προειδοποιώντας ότι η ταχεία συρρίκνωση των αποθεμάτων, σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, μπορεί να οδηγήσει σε νέες αυξήσεις των τιμών το προσεχές διάστημα.
Οι ανησυχίες επικεντρώνονται πλέον στο ενδεχόμενο τα αποθέματα ορισμένων κρίσιμων καυσίμων να φτάσουν σε οριακά χαμηλά επίπεδα μέσα στο καλοκαίρι, γεγονός που θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ κρατών και επιχειρήσεων για τις διαθέσιμες ποσότητες.
Η ΙΕΑ εκτιμά ότι από την έναρξη του πολέμου τα παγκόσμια αποθέματα έχουν μειωθεί κατά σχεδόν 250 εκατ. βαρέλια. Οι απώλειες θα ήταν ακόμη μεγαλύτερες, εάν δεν υπήρχε σημαντική ποσότητα πετρελαίου που έχει παραμείνει εγκλωβισμένη στον Περσικό Κόλπο λόγω του σχεδόν πλήρους κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, εξαιτίας των ιρανικών απειλών προς τα εμπορικά πλοία.
Το στρατηγικής σημασίας πέρασμα, από όπου διακινείται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, παραμένει σε καθεστώς σοβαρής διαταραχής εδώ και περισσότερες από δέκα εβδομάδες, προκαλώντας αυτό που η ΙΕΑ χαρακτηρίζει ως το μεγαλύτερο σοκ προσφοράς πετρελαίου στην Ιστορία.
Παράλληλα, η μείωση των ροών από τη Μέση Ανατολή έχει ήδη επηρεάσει την κατανάλωση σε πολλές οικονομίες, ιδιαίτερα στην Ασία, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο της περιοχής. Στην Ευρώπη, η κατανάλωση αναμένεται να υποχωρήσει κατά 140.000 βαρέλια ημερησίως φέτος, επιστρέφοντας σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η πρόβλεψη αυτή βασίζεται στο σενάριο ότι η σύγκρουση με το Ιράν θα αποκλιμακωθεί έως τις αρχές Ιουνίου. Ωστόσο, η ΙΕΑ προειδοποιεί ότι σε περίπτωση παράτασης του πολέμου, η Ευρώπη θα αναγκαστεί να προχωρήσει σε ακόμη βαθύτερες περικοπές κατανάλωσης.
Ιδιαίτερα έντονες είναι οι πιέσεις στην αγορά καυσίμων αεροπορίας, καθώς η Μέση Ανατολή κάλυπτε περίπου το 60% των ευρωπαϊκών αναγκών το 2025. Οι καθαρές εισαγωγές μειώθηκαν τον Απρίλιο κατά σχεδόν 100.000 βαρέλια ημερησίως σε σχέση με πέρυσι, οδηγώντας τα αποθέματα στο ενεργειακό τρίγωνο Άμστερνταμ-Ρότερνταμ-Αμβέρσα κάτω από τα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας πενταετίας.
Μέρος των απωλειών στην προσφορά αντισταθμίστηκε από τις αυξημένες εξαγωγές της Βόρειας Αμερικής και κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών. Σύμφωνα με την ΙΕΑ, οι αμερικανικές εξαγωγές ντίζελ αυξήθηκαν κατά 430.000 βαρέλια ημερησίως σε ετήσια βάση, με το 80% αυτών των ποσοτήτων να κατευθύνεται προς την ευρωπαϊκή αγορά.
