Περισσότερες από δέκα εβδομάδες από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή και με κλειστά τα Στενά του Ορμούζ τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου εξαντλούνται με ρυθμό-ρεκόρ, προειδοποίησε σήμερα ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, που προβλέπει νέα αποσταθεροποίηση των τιμών πριν από την κορύφωση της θερινής ζήτησης.
Οι τιμές αναφοράς του πετρελαίου έχουν παρουσιάσει έντονες διακυμάνσεις, καθώς οι αγορές αντιδρούν σε αντικρουόμενα σήματα για το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν θα καταλήξουν σύντομα σε συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Το πετρέλαιο τύπου North Sea Dated έχει φθάσει από τα 144 δολάρια/βαρέλι κάτω από τα 100 δολάρια, πριν ανακάμψει ξανά.
Καθώς η διέλευση δεξαμενόπλοιων από το Ορμούζ παραμένει περιορισμένη, οι συνολικές απώλειες προσφοράς από παραγωγούς του Κόλπου έχουν ήδη ξεπεράσει το 1 δισεκατομμύριο βαρέλια, με πάνω από 14 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα να έχουν τεθεί εκτός αγοράς - ένα πρωτοφανές σοκ προσφοράς.
Ωστόσο, το χάσμα προσφοράς-ζήτησης είναι μικρότερο από όσο φαίνεται, καθώς η αγορά βρισκόταν σε πλεόνασμα πριν από την κρίση, ενώ παραγωγοί και καταναλωτές προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα.
Από την πλευρά της προσφοράς, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν καταφέρει να ανακατευθύνουν μέρος των εξαγωγών τους μέσω τερματικών εκτός Στενών. Ταυτόχρονα, αποθέματα από εμπορικές και κρατικές στρατηγικές αποθήκες στις χώρες κατανάλωσης διοχετεύονται στην αγορά για να αντισταθμίσουν μέρος των απωλειών. Τα παγκόσμια αποθέματα έχουν μειωθεί κατά 250 εκατομμύρια βαρέλια σε δύο μήνες, σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
Αυξημένες εξαγωγές για ΗΠΑ και Ρωσία
Παραγωγοί εκτός Μέσης Ανατολής έχουν αυξήσει την παραγωγή τους και οι εξαγωγές τους εκτοξεύτηκαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Οι εκτιμήσεις για την αύξηση της προσφοράς από τις ΗΠΑ για το 2026 έχουν αναθεωρηθεί ανοδικά κατά πάνω από 600 χιλιάδες βαρέλια την ημέρα από την αρχή του έτους, φτάνοντας κατά μέσο όρο τα 1,5 εκατομμύρια βαρέλια/ημέρα.
Οι εξαγωγές πετρελαίου της Ρωσίας έχουν επίσης αυξηθεί, καθώς οι επανειλημμένες επιθέσεις στα διυλιστήριά της έχουν μειώσει την εγχώρια κατανάλωση και έχουν οδηγήσει σε μεγαλύτερες εξαγωγές, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν άρει προσωρινά τις κυρώσεις για ρωσικό πετρέλαιο που βρίσκεται ήδη σε μεταφορά στη θάλασσα.
Από την πλευρά της ζήτησης, τα διυλιστήρια έχουν μειώσει τη δραστηριότητά τους και έχουν περιορίσει τις εισαγωγές. Οι εισαγωγές αργού πετρελαίου από την Κίνα, την Ιαπωνία, την Κορέα και την Ινδία έχουν μειωθεί έντονα. Η παγκόσμια διύλιση έχει μειωθεί περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια/ημέρα σε ετήσια βάση.
Από την πλευρά της ζήτησης, τα διυλιστήρια έχουν μειώσει τη δραστηριότητά τους και έχουν περιορίσει σημαντικά τις εισαγωγές αργού πετρελαίου. Οι θαλάσσιες εισαγωγές αργού πετρελαίου της Κίνας μειώθηκαν κατά 3,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο, σύμφωνα με την Kpler.
Οι τελικοί καταναλωτές μειώνουν την κατανάλωση. Η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου αναμένεται τώρα να συρρικνωθεί κατά 2,4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2026 και να μειωθεί συνολικά κατά 420 χιλιάδες βαρέλια για όλο το έτος, δηλαδή 1,3 εκατομμύρια βαρέλια λιγότερα από την πρόβλεψη πριν από τη σύγκρουση.
Προς το παρόν, οι μεγαλύτερες απώλειες καταγράφονται στον τομέα των πετροχημικών, όπου η διαθεσιμότητα πρώτων υλών γίνεται όλο και πιο περιορισμένη. Η δραστηριότητα στις αερομεταφορές είναι επίσης πολύ χαμηλότερη από τα φυσιολογικά επίπεδα, γεγονός που μειώνει την πίεση στις τιμές των καυσίμων αεροπλοΐας, οι οποίες σχεδόν τριπλασιάστηκαν μετά τη διακοπή των εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή.
Οι υψηλές τιμές, η επιδεινούμενη οικονομική κατάσταση και τα μέτρα εξοικονόμησης ζήτησης θα επιβαρύνουν περαιτέρω την παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου, εκτιμά ο Οργανισμός.
Παρότι η ζήτηση ενδέχεται να επανέλθει σε ανάπτυξη προς το τέλος του έτους, εάν υπάρξει συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου που θα επιτρέψει τη σταδιακή αποκατάσταση των ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ από το τρίτο τρίμηνο του 2026, η προσφορά πιθανότατα θα ανακάμψει πιο αργά. Ως αποτέλεσμα, η αγορά πετρελαίου θα παραμείνει σε έλλειμμα έως το τελευταίο τρίμηνο του έτους.
Καθώς τα παγκόσμια αποθέματα ήδη μειώνονται με ιστορικά γρήγορο ρυθμό, είναι πιθανή περαιτέρω μεταβλητότητα στις τιμές πριν από την κορύφωση της θερινής ζήτησης.
Με πληροφορίες από iea.org
