«Ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης» είναι ο βαρύγδουπος τίτλος του νομοσχεδίου που ψηφίστηκε από τη ΝΔ στη Βουλή πριν κλείσει για τις διακοπές του Αυγούστου. Οι άμεσα ενδιαφερόμενοι φορείς και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών βγήκαν στους δρόμους της διαμαρτυρίας και θα επανέλθουν το φθινόπωρο.
Πέρα από την κριτική που έχει ασκηθεί από ειδικούς σε όσα προβλέπει η συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία, σημασία έχει να αναδειχθούν και αυτά που δεν προβλέπει. Ένα από τα σημαντικότερα, κατά την άποψή μας, είναι η μη αξιολόγηση για τις δεκάδες ΜΚΟ οι οποίες χρηματοδοτούνται από το υπουργείο Υγείας ή και από ευρωπαϊκά κονδύλια και βρίσκονται υπό την εποπτεία του. Η στήλη πληροφορήθηκε ότι έχουν ξεπεράσει οι ΜΚΟ και ΑΜΚΕ του χώρου της ψυχικής υγείας τις 90 και κάποιες από αυτές ανέλαβαν δράση στην Πεντέλη, όπως συμβαίνει συχνά μετά από φυσικές καταστροφές.
Είναι σημαντικό να παρέχεται δωρεάν και ποιοτική ψυχιατρική φροντίδα σε πολίτες που δοκιμάζονται από κάποια κρίση αλλά είναι εξίσου σημαντικό να μην πρόκειται για... business ή για διεύρυνση πελατειακών δικτύων κυβερνητικών στελεχών και παραγόντων του εκάστοτε κυβερνώντος κόμματος.
Δεν μπορεί να υπάρξει ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης χωρίς διαφάνεια, λογοδοσία και εγκεκριμένα από διεθνείς οργανισμούς επιστημονικά κριτήρια αξιολόγησης για την αποδοτικότητα και την παρεχόμενη ποιότητα φροντίδας. Την απάντηση αυτή έδωσαν στη στήλη ο ομότιμος καθηγητής κοινωνικής ψυχιατρικής Στέλιος Στυλιανίδης και ο πρόεδρος της ΕΠΑΨΥ Δημήτρης Γαλάνης, όταν τους απευθυνθήκαμε, έχοντας διαβάσει ένα θαρραλέο και αυτοκριτικό άρθρο τους στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ.
Τι προτίθεται να κάνει το υπουργείο Υγείας για να υπάρξει διαφάνεια και έλεγχος σε αυτή τη γκρίζα περιοχή των ΜΚΟ ψυχικής υγείας;
ΤΟ ΑΡΘΡΟ - ΤΑ ΝΕΑ
Εμείς, οι ειδικοί…
Στέλιος Στυλιανίδης
Δημήτρης Γαλάνης
Μετά από κάθε φυσική καταστροφή, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που ασχολούνται με την ψυχική υγεία δραστηριοποιούνται στο πεδίο.
Στην περίπτωση της ΕΠΑΨΥ, οι επαναλαμβανόμενες φυσικές καταστροφές μας ανάγκασαν να δημιουργήσουμε μια ομάδα διαχείρισης κρίσεων που παρεμβαίνει άμεσα
και λειτουργεί 24/7 προσφέροντας υποστήριξη δια ζώσης και εξ αποστάσεως όταν υπάρχει ανάγκη συνδρομής στην ανακούφιση των πληγέντων από πλημμύρα, σεισμό, φωτιά, ναυάγιο και μεγάλα ατυχήματα.
Οι ομάδες είναι διεπιστημονικές και εκπαιδευμένες για τις πρώτες βοήθειες στην ψυχική υγεία σύμφωνα με τις οδηγίες του ΠΟΥ. Πηγαίνουμε εμείς κοντά στους ευάλωτους πολίτες, αντί να τους περιμένουμε στο γραφείο μας.
Οι παρεμβάσεις γίνονται πάντα σε συνεργασία με τους Δήμους και την Κοινωνική Υπηρεσία, έτσι ώστε να υπάρχει κατάλληλη διανομή των ανθρώπινων αλλά και των υλικών πόρων. Η εμπειρία από επισκέψεις κατ’οίκον ή ομάδες αυτοβοήθειας δείχνει ότι άτομα ή και ολόκληρες οικογένειες χρειάζονται ψυχοκοινωνική στήριξη και για πολλά χρόνια είναι ‘αόρατοι΄ για τις υπηρεσίες.
Η ανταμοιβή μας δεν είναι, ασφαλώς, οικονομική, κάθε άλλο. Είναι ηθική. Συνδέεται με τη χαρά που προσφέρει η αλληλεγγύη, με αυτό που παίρνεις όταν δίνεις, με το νόημα που αποκτά η ζωή και η ύπαρξη όταν το συλλογικό διακύβευμα υπερβαίνει τις ατομικές επιδιώξεις.
Η αποστολή μας δεν είναι γραφειοκρατική, διαδικαστική ή απλά τεχνική. Είναι βαθιά πολιτική, ανθρωπιστική και θεσμική, γιατί αφορά τη στήριξη των πολλών, και ειδικά των πιο αδύναμων, χωρίς διακρίσεις, αποκλεισμούς και στιγματισμό.
Μετά από τόσες αλλεπάλληλες παρεμβάσεις και τόσες εφιαλτικές επαναλήψεις καταστροφών, για πολλές δεκαετίες, έρχεται και για εμάς τους ειδικούς η στιγμή να αναστοχαστούμε για την ουσιαστική αξία της δράσης μας.
Μήπως προσφέρουμε δημοκρατικό, προοδευτικό άλλοθι, παρέχοντας εκ των υστέρων δευτερεύουσες υπηρεσίες, οι οποίες χρησιμοποιούνται από τους κυβερνώντες ως επικοινωνιακό μέσο για συγκάλυψη των ευθυνών τους;
Μήπως διευκολύνουμε τη συντήρηση του κατακερματισμού και της αποσπασματικότητας που χαρακτηρίζουν τη λειτουργία του πολυδάπανου και αναποτελεσματικού κοινωνικού κράτους, προωθώντας εμβαλωματικές λύσεις που σώζουν τα προσχήματα;
Μήπως ξεμπερδεύουμε με τις ενοχές μας κάνοντας ό,τι μπορούμε ενταγμένοι σε ένα δυσλειτουργικό πλαίσιο που δομήθηκε ερήμην μας και ίσως με την ανοχή μας;
Μήπως ανοίγουμε το δρόμο σε ΜΚΟ που κάνουν business πάνω στα ερείπια και εμπορευματοποιούν την ανθρώπινη οδύνη με σκοπό το κέρδος, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που τους προσφέρει η παντελής έλλειψη αξιολόγησης, κανόνων και κριτηρίων αποδοτικότητας;
Μήπως, τελικά, γινόμαστε εργαλείο στα χέρια πονηρών πολιτικών και επιχειρηματιών για να κάνουν πελατειακά παιχνίδια και να συσκοτίζουν τις ευθύνες για την ανελέητη επανάληψη της αποτυχίας στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των φυσικών και ανθρωπιστικών καταστροφών;
΄Οποιες και αν είναι οι απαντήσεις, θα είμαστε εκεί όσο χρειάζεται, για όσους μας χρειάζονται, στο μέτρο των δυνατοτήτων μας. Αλλά δεν θα βολευτούμε με καμία αυταπάτη αυτάρκειας, ότι αποτελούμε κομμάτι ενός δήθεν συγκροτημένου εθνικού σχεδίου προσφοράς κοινωνικών και υγειονομικών υπηρεσιών, ότι η προσπάθεια μας αθροίζεται με άλλες που όλες μαζί οδηγούν εκεί που πρέπει να πάμε και όχι εκεί όπου μας σπρώχνουν η έλλειψη συντονισμού, λογοδοσίας, τεκμηρίωσης, αποτίμησης, εξορθολογισμού, εκσυγχρονισμού, εκπαίδευσης, αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών, υιοθέτησης καλών πρακτικών από το εξωτερικό, παραδοχής των διαστάσεων των εθνικών παθογενειών και πολιτικής βούλησης για την υπέρβαση τους, ανεξάρτητα από πολιτικό κόστος, επικοινωνιακές παραμέτρους και δημοσκοπικά δεδομένα.
Ίσως θα είμαστε περισσότεροι αξιόπιστοι και χρήσιμοι επιδιώκοντας έναν διπλό στόχο: Από τη μια να προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή φροντίδα ψυχικής υγείας και από την άλλη να καταγγέλλουμε συστηματικά μαζί με τους κοινωνικούς μας εταίρους την σαθρότητα και την υποκρισία του πελατειακού συστήματος εξουσίας.
(Ο Σ. Στυλιανίδης είναι ομότιμος καθηγητής κοινωνικής ψυχιατρικής, επίτιμος πρόεδρος-ιδρυτής της ΕΠΑΨΥ- Ο Δ. Γαλάνης είναι πρόεδρος της ΕΠΑΨΥ, κοινωνικός λειτουργός, οικογενειακός θεραπευτής)
