Η Σοφία Ζαχαράκη αναφέρθηκε στον καθοριστικό ρόλο της εκπαίδευσης στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, μιλώντας στο Athens Alitheia Forum. Όπως τόνισε η υπουργός Παιδείας η μάχη κατά των fake news απαιτεί συνδυασμό τεχνολογικών εργαλείων και ενίσχυση της παιδείας των πολιτών.
Η ίδια επισήμανε ότι η ταχύτητα διάδοσης της πληροφορίας μέσω των ψηφιακών πλατφορμών και ο τρόπος λειτουργίας των αλγορίθμων έχουν επιταχύνει την κυκλοφορία ειδήσεων, συχνά χωρίς επαρκή έλεγχο αξιοπιστίας. Για τον λόγο αυτό, όπως σημείωσε, είναι σημαντικά τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν σε επίπεδο τεχνολογίας, όπως ο έλεγχος της χρήσης των πλατφορμών και η εφαρμογή ηλικιακών ορίων, αλλά και η καλλιέργεια υπεύθυνης χρήσης των ψηφιακών εργαλείων.
Παράλληλα, η υπουργός ανέδειξε τον ρόλο του σχολείου στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης των μαθητών, ώστε να μπορούν να αξιολογούν τις πληροφορίες που λαμβάνουν. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε και στο πρόγραμμα «Κριτικοί Αναγνώστες», το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης και Επικοινωνίας και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, με στόχο να βοηθήσει τους μαθητές να διακρίνουν την αξιόπιστη δημοσιογραφία από την παραπληροφόρηση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Xαρακτηριστικά η υπουργός ανέφερε ότι «μέσα στο σχολείο που μπορεί το παιδί να ξαναμάθει να πιάνει εφημερίδα, να διακρίνει μεταξύ ειδησεογραφίας και αρθρογραφίας που τόσο μας λείπει -βλέπουμε συνεχώς να μειώνεται και το επιζητούμε κι εμείς που θέλουμε να διαβάζουμε άρθρα γνώμης, να μπορέσει να συνθέσει πηγές και να μπορέσει και το ίδιο το παιδί να παράξει και είδηση και άρθρο. Άρα, σίγουρα είναι ένας συνδυασμός που και μέσα από το ωρολόγιο πρόγραμμα, αλλά και με προγράμματα σαν κι αυτό, μπορούν να αναδείξουν και την Παιδεία, ειδικά ως προς τον εντοπισμό της παραπληροφόρησης και τη διαχείριση της είδησης με ένα πολύ συνεκτικό τρόπο»
Η Σοφία Ζαχαράκη υπογράμμισε ακόμη ότι το Υπουργείο Παιδείας δίνει έμφαση στην ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και στην επανασύνδεση των μαθητών με το βιβλίο, ενώ η εισαγωγή του πολλαπλού βιβλίου στα σχολεία ενισχύει την πολυφωνία πηγών και προσεγγίσεων στη μαθησιακή διαδικασία. Όπως σημείωσε, μέσα από δράσεις που ενισχύουν την κριτική σκέψη, τις δεξιότητες ζωής και την ενεργό πολιτειότητα, το σχολείο μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση υπεύθυνων και ενημερωμένων πολιτών, ικανών να συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο και να αντιμετωπίζουν την παραπληροφόρηση.
Τροφή για σκέψη αποτέλεσε και η τοποθέτηση της μαθήτριας Εύη Γιάλια η οποία, μεταξύ άλλων, ερωτηθείσα σε σχέση με τις πλατφόρμες ενημέρωσης και τα fake news απάντησε ότι: «προσπαθώ να διαλευκάνω μόνη μου αν αυτή η πληροφορία που λαμβάνω είναι έγκυρη ή όχι, γιατί, σε αυτές τις συγκεκριμένες πλατφόρμες, η πληροφορία ταξιδεύει με πολύ ταχείς ρυθμούς. Τόσο πολύ που δεν μπορεί να φιλτραριστεί ακριβώς. Έτσι, δεν γνωρίζουμε κατά πόσο είναι έγκυρη ή όχι. Άμα διαβάσω κάποιο άρθρο, το οποίο μου φανεί ότι ο τίτλος του είναι παραπλανητικός, ότι προσπαθεί να περάσει μια προπαγάνδα, θα ρίξω και μια δεύτερη ματιά στο περιεχόμενο, θα διασταυρώσω να δω αν υπάρχουν τεκμήρια για τις απόψεις του αρθρογράφου και αν το κείμενο είναι με βάση τη δημοσιογραφική δεοντολογία. Μετά, θεωρώ ότι είναι κύριο όλοι μας να ελέγχουμε αν υπάρχει μια ποικιλία πηγών, ώστε να μπορούμε και μόνοι μας να διαβάσουμε παρόμοια άρθρα και, φυσικά, αν φέρει το όνομά του συντάκτη το κείμενο κι αν δεν είναι κάποιο ψευδώνυμο».
Το μάθημα κατά των fake news υλοποιείται πιλοτικά σε 35 σχολεία
Προς αυτή την κατεύθυνση εξάλλου εντάσσεται τo εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Γραμματισμός στις Ειδήσεις για Νέους: Πλοήγηση στον Κόσμο της Πληροφορίας και των Ψηφιακών Μέσων» που ήδη υλοποιείται πιλοτικά σε 35 σχολικές μονάδες σε όλη τη χώρα. Απευθύνεται σε μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου με στόχο να τους εφοδιάσει με δεξιότητες ώστε να μπορούν να αναγνωρίζουν τις ψευδείς ειδήσεις, να αξιολογούν την αξιοπιστία των πηγών και να χρησιμοποιούν υπεύθυνα τα ψηφιακά μέσα και την τεχνητή νοημοσύνη. Η διδασκαλία του μαθήματος είναι διαθεματική, καθώς συνδέεται με μαθήματα όπως η Ιστορία, η Γλώσσα και η Κοινωνιολογία.
Οι μαθητές δεν περιορίζονται στη θεωρία, αλλά θα συμμετέχουν ενεργά σε βιωματικές δράσεις, αναλαμβάνοντας ρόλους ρεπόρτερ, συντακτών και δημιουργών ψηφιακού περιεχομένου, μέσα από εργασίες και ομαδικά projects. Στο πλαίσιο του προγράμματος υπάρχει πρόβλεψη για διαδραστικά εργαστήρια για την αναγνώριση και αντιμετώπιση των fake news, την κριτική χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην ενημέρωση, την προστασία προσωπικών δεδομένων και την ψηφιακή ασφάλεια, τη δεοντολογία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και τον ρόλο της δημοσιογραφίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην παραγωγή άρθρων, podcasts, βίντεο και ψηφιακών καμπανιών, ώστε οι μαθητές να κατανοήσουν στην πράξη πώς παράγεται και πώς ελέγχεται η πληροφορία. Ανάλογα με τα αποτελέσματα της πιλοτικής εφαρμογής, το Υπουργείο Παιδείας θα εξετάσει την επέκταση του μαθήματος σε περισσότερα σχολεία τα επόμενα χρόνια. Από πλευράς Υπουργείου Παιδείας τονίζεται ότι πρόκειται για ένα καινοτόμο πρόγραμμα που προετοιμάζει τους μαθητές τους αυριανούς πολίτες να συμμετέχουν, ενεργά, στον δημόσιο διάλογο, να προστατεύουν τα δικαιώματά τους και να χτίζουν μια Δημοκρατία ανθεκτική στην παραπληροφόρηση.
