Ο εθνικός διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο άνοιξε και, όπως σχεδόν πάντα συμβαίνει με τις μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση, συνοδεύεται από πολλά ερωτήματα και αβεβαιότητες. Οι εξαγγελίες κινήθηκαν σε γενικόλογο επίπεδο, χωρίς να περιλαμβάνουν δεσμεύσεις για συγκεκριμένες αλλαγές με την ηγεσία του ΥΠΑΙΘΑ να ξεκαθαρίζει εξαρχής ότι οι υπό συζήτηση αλλαγές αφορούν τους μαθητές που θα φοιτήσουν στην Α Λυκείου το 2027-2028.
Η κυβέρνηση μιλά για «αναβάθμιση του Λυκείου», για «αποκατάσταση της αξίας του απολυτηρίου» και για ένα σχολείο που θα πάψει να είναι αποκλειστικά προθάλαμος των Πανελληνίων. Το ερώτημα όμως παραμένει. Μπορεί ένα σύστημα που διατηρεί τις Πανελλήνιες να αλλάξει πραγματικά τον χαρακτήρα του Λυκείου;
Το Εθνικό Απολυτήριο παρουσιάζεται ως το εργαλείο που θα συνδέσει τη σχολική φοίτηση με μια πιο αξιόπιστη και συνολική αξιολόγηση. Στην πράξη, όμως, η πρόβλεψη για συνυπολογισμό των επιδόσεων και στις τρεις τάξεις του Λυκείου γεννά εύλογες ανησυχίες. Για πολλούς γονείς και μαθητές, ο φόβος δεν είναι η αξιολόγηση καθαυτή, αλλά η μετατροπή ολόκληρου του Λυκείου σε μια διαρκή εξεταστική διαδικασία, με το άγχος να ξεκινά από την Α΄ Λυκείου και να κορυφώνεται στην τελευταία τάξη. Και όπως εύστοχα σχολίασε εκπαιδευτικός στο Dnews αν το Λύκειο δεν αλλάξει πρώτα ως προς το περιεχόμενο και τη λειτουργία του, δύσκολα θα αλλάξει μόνο μέσω ενός νέου τίτλου σπουδών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο εθνικός διάλογος, τουλάχιστον σε επίπεδο εξαγγελιών, επιχειρεί να δείξει ότι αυτή τη φορά «θα είναι αλλιώς». Ότι δεν πρόκειται για μια μεταρρύθμιση κεκλεισμένων των θυρών, αλλά για μια διαδικασία με συμμετοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας, των γονέων και των μαθητών. Όμως μένει να δούμε πώς θα εξελιχθεί και ποιες προτάσεις θα τεθούν στο τραπέζι του διαλόγου ειδάλλως υπάρχει ο κίνδυνος το Εθνικό Απολυτήριο να καταντήσει ένα γραφειοκρατικό «χαρτί» χωρίς πραγματική παιδαγωγική αξία με τις όποιες αλλαγές θεσπιστούν να περιορίζονται σε ένα νέο εξεταστικό σύστημα.
Στρατηγάκης: Το στοίχημα του Εθνικού Απολυτηρίου που «σκοντάφτει» στην ελληνική πραγματικότητα
Μιλώντας στο Dnews o Στράτος Στρατηγάκης, εκπαιδευτικός αναλυτής εμφανίστηκε αρκετά επιφυλακτικός για το εγχείρημα της μεταρρυθμιστικής πολιτικής του Εθνικού Απολυτηρίου εξηγώντας ότι «όλη η ιστορία με το Εθνικό Απολυτήριο ξεκινάει με τη λογική ότι το σχολείο έχει απαξιωθεί με τους μαθητές να ασχολούνται με τα τέσσερα γραπτά των Πανελληνίων και περιφρονούν την λοιπή σχολική διαδικασία του Λυκείου. Το πρόβλημα έγκειται όταν στο τραπέζι του διαλόγου τίθεται η πρόταση να αρχίσουμε να μετράμε τους βαθμούς όλων των τάξεων του Λυκείου αρχίζουμε να σκοντάφτουμε στο πρόβλημα που έχει η ελληνική κοινωνία. Ο λόγος για την ατελείωτη καχυποψία και την έλλειψη εμπιστοσύνης στους καθηγητές που θα κληθούν να βαθμολογήσουν. Στο πλαίσιο αυτό θα αρχίσει μια τρομερή πίεση από τους γονείς προς τους καθηγητές να βάλουν μεγαλύτερο βαθμό στα παιδιά με την δικαιολογία ότι ο μαθητής θα χάσει τη θέση του στο πανεπιστήμιο αν δεν εξασφαλίσει τους προαπαιτούμενους υψηλούς βαθμούς. Αυτό είναι κάτι το οποίο το έχουμε ζήσει όσες φορές μετρήσανε οι βαθμοί του σχολείου.
Τη δεκαετία του 1980 όταν καθιερώθηκαν οι Δέσμες μετρούσε το απολυτήριο κατά 25%. Μετά από μερικά χρόνια το Υπουργείο Παιδείας πήρε πίσω αυτή την παράμετρο γιατί διαπιστώθηκε ότι όλοι σχεδόν έπαιρναν απολυτήριο με 20. Όταν ήρθε το σύστημα Αρσένη φτιάξανε την προσαρμογή του προφορικού βαθμού στο γραπτό το οποίο έλεγε όταν έχεις προφορικά 18 και γράψεις 10 σου κατεβάζουμε τα προφορικά μέχρι να φτάσουν στους 5 βαθμούς απόκλιση από τα γραπτά. Με αυτή την λογική το 18 γινόταν 15 και μετά βγάζουμε το μέσο όρο αυτών των δύο βαθμών που ισούται με 12.5.»
Και συνεχίζει «ένας καθηγητής ο οποίος θα ήταν τίμιος, βλέποντας έναν μαθητή απέναντί του που κινείται στο 10, τον βαθμολογούσε πράγματι με 10,θα έπραττε ορθά. Αυτό όμως το παιδί θα είχε αδικηθεί σε σχέση με τα άλλα διότι αυτό θα έβγαζε μέσο όρο 10 και ο συνυποψήφιος του με το 12.5 θα υπερτερούσε. Η πίεση που θα υπάρξει από τους γονείς θα είναι πολύ μεγάλη προς τους εκπαιδευτικούς. Και αν αυτά γινόντουσαν πριν από δέκα και δεκαπέντε χρόνια τώρα που η κοινωνία μας έχει αρχίσει και ξεφεύγει φοβάμαι ότι η πίεση θα κλιμακωθεί και δεν ξέρω πώς θα καταφέρουν να ανταποκριθούν οι καθηγητές οι οποίοι θα πρέπει να ισορροπήσουν ανάμεσα σε αυτό που πρέπει να κάνουν και σε αυτό που τους ζητάνε επίμονα οι γονείς. Αυτό κατ΄εμέ είναι ένα ζήτημα σημαντικό που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψιν. Για αυτό εξάλλου τόσα χρόνια δεν μέτραγαν οι προφορικοί βαθμοί. Επειδή η ελληνική κοινωνία δεν είναι έτοιμη να το δεχθεί αυτό το πράγμα.»
Η «παγίδα» της βαθμολογικής προσμέτρησης και των τριών τάξεων
«Εξίσου ζήτημα που πρέπει να εξεταστεί με τη δέουσα προσοχή είναι το να μετράνε οι βαθμοί και των τριών τάξεων. Το οποίο το θεωρώ μέγα λάθος διότι η Α Λυκείου είναι μια τάξη διερευνητική με τους μαθητές να αναζητούν ποια μαθήματα τους ενδιαφέρουν, πώς ανταποκρίνονται βαθμολογικά στα μαθήματα που τους έχουν κεντρίσει το ενδιαφέρον καθώς είναι σημαντικό να τονιστεί ότι από το Γυμνάσιο στην Α Λυκείου διαγράφεται ένα μεγάλο άλμα στο εκπαιδευτικό γίγνεσθαι με τους μαθητές να πασχίζουν να το καλύψουν. Δεν αρμόζει σε αυτές τις συνθήκες προσαρμογής και γνωριμίας με τις απαιτήσεις της νέας σχολικής βαθμίδας να ζητάς από τους μαθητές να κριθούν βαθμολογικά και μάλιστα με έναν βαθμό που θα καθορίσει μετέπειτα την πορεία του προς την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο. Θα ήταν δικαιότερο να προταθεί να συνυπολογίζεται ο βαθμός της Β και της Γ Λυκείου. Εξάλλου ούτε στο Διεθνές Απολυτήριο δεν προσμετρώνται οι βαθμοί και των τριών τάξεων του Λυκείου. Κατά γενική ομολογία μετράνε οι βαθμοί των δύο τελευταίων τάξεων.
«Ως προς τις αναφορές ότι οι αλλαγές βασίζονται στη διεθνή εμπειρία αξίζει να σημειωθεί ότι επί της ουσίας οι αρμόδιοι κοιτάνε τι γίνεται στο εξωτερικό και προσπαθούν να το εφαρμόσουν και στη χώρα μας αγνοώντας τις ιδιαιτερότητες που έχει η ελληνική κοινωνία όπως προαναφέραμε. Καλό είναι να βλέπουμε τη διεθνή εμπειρία αλλά πρέπει να λαμβάνουμε πάντα υπόψιν τις αγκυλώσεις και την ιδιοσυγκρασία της κοινωνίας μας. Είναι μια κοινωνία καχύποπτη που δεν εμπιστεύεται το κράτος, δεν εμπιστεύεται τον διπλανό.»
Το δύσκολο στοίχημα του Εθνικού Απολυτηρίου
Για την πορεία του εθνικού διαλόγου εμφανίζεται συγκρατημένος εκτιμώντας ότι η πολιτική βούληση δείχνει να κατευθύνεται στην πλήρη σύνδεση του Εθνικού Απολυτηρίου με την εισαγωγή στα ΑΕΙ, με προσμέτρηση των βαθμών και των τριών τάξεων και με μια νέα Τράπεζα Θεμάτων, παρότι –όπως σημειώνει– «δεν είναι σαφές πώς θα διασφαλιστεί η ισοδυναμία και η σταθμισμένη δυσκολία των θεμάτων». Ειδικότερα δήλωσε στο Dnews ότι «η τάση πάντως αυτό που δείχνει είναι ότι θέλουν το Εθνικό Απολυτήριο να μετράει για την εισαγωγή στα ΑΕΙ και εκεί ακριβώς θα επιμείνουν στην προσμέτρηση των βαθμών και των τριών τάξεων. Η Τράπεζα Θεμάτων είπαν ότι θα δημιουργηθεί εξαρχής διότι η υπάρχουσα είναι προβληματική καθώς τα θέματα δεν είναι σταθμισμένα ώστε να είναι του ίδιου βαθμού δυσκολίας και δεν ξέρω πώς αυτό το πράγμα θα μπορέσουν να το κάνουν, αν βεβαίως μπορέσουν να το κάνουν.»
Το αδιάβλητο «κάστρο» των Πανελληνίων
«Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχουν ιδέες για το πώς πρέπει να αναδιαμορφωθεί το Απολυτήριο Λυκείου και η εισαγωγή στα ΑΕΙ είναι γεγονός αναμφισβήτητο. Από εκεί και πέρα πού θα καταλήξουν και τι θα αποφασίσουν οριστικά είναι στον «αέρα». Να σημειώσουμε πάντως ότι υπάρχει εφτά χρόνια καθυστέρηση στην υλοποίηση του Εθνικού Απολυτηρίου που είχε εξαγγελθεί από το 2019. Εφτά χρόνια μετά και ακόμη το ΥΠΑΙΘΑ λέει φέρτε μας ιδέες για να τις επεξεργαστούμε και να καταρτίσουμε ένα σχέδιο. Σε κάθε περίπτωση μιλάμε για ένα δύσκολο και ιδιαιτέρως απαιτητικό εγχείρημα ακριβώς λόγω της ιδιαιτερότητας της ελληνικής κοινωνίας. Επειδή η ελληνική κοινωνία έχει τεράστια καχυποψία οι Πανελλήνιες μπορεί να ταλαιπωρούν τα παιδιά όμως θεωρείται αδιάβλητο σύστημα και αυτό το υπερασπίζεται και το θέλει η κοινωνία. Δεν είναι διατεθειμένη η κοινωνία να παραιτηθεί από την δικλείδα των Πανελληνίων και την αδιαβλητότητα που τις ακολουθεί» τονίζει εμφατικά ο εκπαιδευτικός αναλυτής.
Όπως έχει κατ΄επανάληψη τονίσει ο κ. Στρατηγάκης το φιλόδοξο και πολλά υποσχόμενο Εθνικό Απολυτήριο έχει να αντιμετωπίσει στην πράξη μια διπλή πρόκληση που απαιτεί λεπτούς χειρισμούς. Επί της ουσίας οι επικεφαλής του σχεδιασμού πρέπει να εξασφαλίσουν πώς θα εφαρμοστεί το νέο σύστημα με αξιοπιστία και διαφάνεια, και παράλληλα πώς θα αλλάξει η κουλτούρα του σχολείου, ώστε οι βαθμοί να αντικατοπτρίζουν πραγματικά τη μάθηση και τις δεξιότητες των μαθητών, χωρίς να μετατρέπεται το Λύκειο σε έναν ατελείωτο κύκλο εξετάσεων. Το στοίχημα για την Παιδεία είναι μεγάλο, και η κοινωνία θα πρέπει να ακολουθήσει με εμπιστοσύνη και όχι καχυποψία και σύμφωνα με τον εκπαιδευτικό αναλυτή αυτός ο παράγοντας θα κρίνει εν πολλοίς την πορεία υλοποίησης της πολυδιαφημιζόμενης εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης για το Νέο Λύκειο.
