Εθνικό διάλογο διάρκειας εννέα μηνών ανοίγει το προσεχές διάστημα το Υπουργείο Παιδείας για τη διαμόρφωση του σχολείου του 2040, με αιχμή το νέο Λύκειο και τη θεσμοθέτηση ενός σύγχρονου Εθνικού Απολυτηρίου. Στόχος του διαλόγου είναι η επίτευξη ευρείας συναίνεσης για τις αναγκαίες αλλαγές σε όλες τις βαθμίδες της δημόσιας εκπαίδευσης, από το νηπιαγωγείο έως και το πανεπιστήμιο.
Όπως έχει επισημανθεί από το υπουργείο Παιδείας, ο διάλογος που θα ξεκινήσει το αργότερα μέχρι τα μέσα Φλεβάρη δεν θα έχει προσχηματικό χαρακτήρα, καθώς θα περιλαμβάνει ανοιχτές διαδικασίες, τεκμηριωμένες προτάσεις και δημόσια λογοδοσία. Στη διαδικασία καλούνται να συμμετάσχουν τα πολιτικά κόμματα, οι εκπαιδευτικοί, οι γονείς και οι κοινωνικοί φορείς, με στόχο τη διαμόρφωση ενός σταθερού πλαισίου κανόνων που δεν θα αλλάζει με κάθε κυβερνητική εναλλαγή. Κεντρικό ζήτημα του διαλόγου αποτελεί το Εθνικό Απολυτήριο, το οποίο φιλοδοξεί να αναβαθμίσει τον ρόλο του Λυκείου, αποκαθιστώντας τη μορφωτική του αξία και περιορίζοντας τον εξετασιοκεντρικό χαρακτήρα που έχει αποκτήσει τις τελευταίες δεκαετίες.
Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη με αφορμή την επικείμενη έναρξη του εθνικού διαλόγου έχει σημειώσει ότι «πρόκειται για προσκλητήριο ευθύνης προς όλους ώστε μέσα από ανοικτές διαδικασίες, τεκμηρίωση, δημόσια λογοδοσία και δεσμεύσεις που αντέχουν στο χρόνο, να φτάσουμε σε αποφάσεις για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Να μιλήσουμε με ειλικρίνεια για όσα δεν λειτουργούν, να διαφυλάξουμε όσα πέτυχαν και να συμφωνήσουμε σε έναν κοινό πυρήνα ποιότητας και δικαιοσύνης, που δεν αλλάζει με κάθε κυβέρνηση. Στόχος μας είναι να συμφωνήσουμε στις στέρεες αρχιτεκτονικές αλλαγές της δημόσιας εκπαίδευσης, από το νηπιαγωγείο έως το πανεπιστήμιο.»
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Εθνικό Απολυτήριο: Προσδοκίες, αντιδράσεις και ανοιχτά ερωτήματα
Με μεγάλες φιλοδοξίες, αλλά και έντονη καχυποψία, ξεκινά η προετοιμασία του εθνικού διαλόγου για το Εθνικό Απολυτήριο που παρουσιάζεται ως η μεταρρύθμιση ορόσημο που θα επαναφέρει τη σημασία της σχολικής πορείας και θα αποσυμπιέσει τον εξεταστικό χαρακτήρα της τελευταίας βαθμίδας της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Όμως, το ερώτημα δεν είναι αν το σημερινό σύστημα έχει προβλήματα – σε αυτό συμφωνούν σχεδόν όλοι – αλλά αν η προτεινόμενη λύση θα τα επιλύσει ή θα τα αναπαράγει με άλλη μορφή.
Οι πρώτες αντιδράσεις δείχνουν ότι η κοινωνία παραμένει επιφυλακτική. Η αντιπολίτευση προειδοποιεί για τον κίνδυνο ενός πιο σύνθετου και πιεστικού εξεταστικού μηχανισμού, ενώ θέτει το ζήτημα της αξιοπιστίας της ενδοσχολικής αξιολόγησης σε ένα άνισο εκπαιδευτικό σύστημα. Ακόμη πιο έντονη είναι η αντίδραση των ίδιων των μαθητών, οι οποίοι βλέπουν στο Εθνικό Απολυτήριο το ενδεχόμενο ενός «μαραθωνίου εξετάσεων» και όχι μια πραγματική αποφόρτιση. Μάλιστα κάνουν ευθέως λόγο για «τριπλές Πανελλήνιες» αποτυπώνοντας τον φόβο ότι η βαθμολογική πίεση θα μεταφερθεί και θα επεκταθεί και στις τρεις τάξεις του Λυκείου. Αντί για λιγότερο άγχος, εκτιμούν ότι θα υπάρξει διαρκής αξιολόγηση, με άμεσες συνέπειες τόσο στην ψυχολογία των μαθητών όσο και στην ενίσχυση της παραπαιδείας.
Το υπουργείο Παιδείας απαντά ότι όλα αυτά αποτελούν υποθέσεις πριν καν ξεκινήσει ο διάλογος. Επιμένει ότι τίποτα δεν έχει κλειδώσει και πως η ίδια η διαβούλευση θα καθορίσει το τελικό σχήμα. Ωστόσο, η εμπειρία προηγούμενων εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα δυσπιστίας, καθώς πολλές αλλαγές στο παρελθόν παρουσιάστηκαν ως τομές, αλλά εφαρμόστηκαν χωρίς επαρκή συναίνεση.
Το στοίχημα, τελικά, δεν είναι μόνο θεσμικό αλλά βαθιά κοινωνικό. Αν ο διάλογος περιοριστεί σε διακηρύξεις καλών προθέσεων, το Εθνικό Απολυτήριο κινδυνεύει να προστεθεί στη μακρά λίστα των εκπαιδευτικών πειραμάτων. Αν όμως καταφέρει να απαντήσει πειστικά στους φόβους μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων, τότε ίσως ανοίξει πράγματι τον δρόμο για ένα Λύκειο με ουσιαστικό μορφωτικό ρόλο και όχι απλώς έναν πιο σύνθετο εξεταστικό μηχανισμό.
