Πλέον στα σχολεία, έχουν ενταχθεί σχολικά προγράμματα για την εκπαίδευση και την αειφορία, σε μια προσπάθεια να αλλάξει συνολικά η κουλτούρα και από νωρίς τα παιδιά που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν τις συνέπειές της κλιματικής αλλαγής να διαμορφώσουν οικολογική συνείδηση και ευαισθησίες, αλλά και να αποκτήσουν γνώσεις σε βασικά ζητήματα προστασίας του περιβάλλοντος, μέσα από την διαμόρφωση ενός διαφορετικού τρόπου ζωής.
Μιλώντας στο Dnews, ο Γενικός Γραμματέας Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Ειδικής Αγωγής του Υπουργείου Παιδείας, Αλέξανδρος Κόπτσης αναφέρθηκε σε όλα τα αυτά τα νέα σχολικά προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης αλλά και τη σημασία που δίνεται, στο να επιμορφωθούν σε αυτά οι εκπαιδευτικοί. Επίσης αναφέρθηκε και στην προσπάθεια να μετατραπούν σχολικά κτήρια σε κέντρα αειφορίας με τη ανάπτυξη φωτοβολταϊκών πάνελ πολιτικών ανακύκλωσης και κομποστοποίησης. αλλά και τη δημιουργία σχολικών κήπων
ΕΡ: Σε ποιο βαθμό η περιβαλλοντική εκπαίδευση ή όπως έχει επικρατήσει να λέγεται η αειφόρος εκπαίδευση έχει μπει στο σχολείο και στα σχολικά εγχειρίδια;
ΑΠ: Το υπουργείο Παιδείας έχει ενσωματώσει στο σχολικό πρόγραμμα την εκπαίδευση για την προστασία του περιβάλλοντος και την αειφορία, μέσα από μια ολιστική και επιστημονική προσέγγιση. Βασικό μέλημα μας είναι η καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης από μικρή ηλικία, και η υιοθέτηση ενός αειφόρου τρόπου ζωής δια βίου. Ξέρετε αυτές οι θεματικές δεν αποτελούν ένα μεμονωμένο γνωστικό αντικείμενο αλλά μία αλλαγή κουλτούρας που προκύπτει μέσα από την καλλιέργεια δεξιοτήτων, την εξοικείωση με δραστηριότητες ανάπτυξης της κριτικής σκέψης και της ενεργής εμπλοκής σε καταστάσεις επίλυσης ρεαλιστικών προβλημάτων. Για αυτό τον λόγο από τη φετινή σχολική χρονιά αντίστοιχες Θεματικές ενότητες εντάχθηκαν στα Εργαστήρια Δεξιοτήτων, στο ωρολόγιο δηλαδή πρόγραμμα όλων των νηπιαγωγείων, δημοτικών και γυμνασίων.
Επομένως συνοψίζοντας θα έλεγα πως βασική πολιτική του ΥΠΑΙΘ αποτελεί η υιοθέτηση μιας νέας εκπαιδευτικής προσέγγισης μέσω:
- της αναμόρφωσης των προγραμμάτων σπουδών της γενικής εκπαίδευσης, ώστε να εναρμονιστούν αυτά με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης – ήδη στη χώρα μας έχουν επικαιροποιηθεί 166 προγράμματα σπουδών σε αυτήν την κατεύθυνση, και
- της δημιουργίας νέων δράσεων με στόχο την καλλιέργεια ήπιων δεξιοτήτων και με έμφαση – ανάμεσα σε άλλα – στην προστασία του περιβάλλοντος, στην οικολογική συνείδηση, στην πρόληψη φυσικών καταστροφών.
Από πέρυσι πιλοτικά και από φέτος καθολικά σε όλα τα σχολεία της χώρας μας λειτουργούν τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων. Στο σημείο αυτό να αναφέρω πως ένας από τους βασικούς άξονες των Ε.Δ. είναι το περιβάλλον με θεματικές, όπως ο σεβασμός στο περιβάλλον, η κλιματική αλλαγή, η οικολογική συνείδηση, η πρόληψη και προφύλαξη από φυσικές καταστροφές.
Οι παραπάνω θεματικές σε συνδυασμό με άλλες όπως υγιεινή διατροφή, υγιεινός τρόπος ζωής, σεξουαλική διαπαιδαγώγηση, ανθρώπινα δικαιώματα, σεβασμός του άλλου, διαφορετικότητα, εθελοντισμός, προσφορά στο κοινωνικό σύνολο αλλά και καινοτόμες θεματικές όπως STEM, ρομποτική, επιχειρηματικότητα, σχολικός επαγγελματικός προσανατολισμός, συντελούν στην ανάπλαση ενός πολίτη με ευαισθησία, με περιβαλλοντική και ανθρωπιστική ενσυνειδητότητα, εφοδιασμένο με γνώσεις και αξίες για την αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων.
Επιπλέον, στις δράσεις μας συμπεριλαμβάνεται και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών μας στις νέες αυτές θεματικές. Από την αρχή του σχολικού έτους 80.000 εκπαιδευτικοί έχουν επιμορφωθεί στις θεματικές των εργαστηρίων δεξιοτήτων.
Στόχος μας είναι η μαθητική κοινότητα να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στην προστασία του περιβάλλοντος και την αειφορία και οφείλουμε να τους παρέχουμε όλα τα εργαλεία και την τεχνογνωσία ώστε ολιστικά στα σχολεία μας να αγκαλιαστεί η καλλιέργεια οικολογικής συνείδησης.
Παράλληλα έχουν εγκριθεί από το ΥΠΑΙΘ και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής προγράμματα φορέων όπως η WWF, η ελληνική εταιρεία της Φύσης που παρουσιάζουν μία πληθώρα δράσεων για μαθητές/τριες και εκπαιδευτικούς. Τέλος, Τα Κέντρα Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία ΚΕΠΕΑ αποτελούν ένα δίκτυο αποκεντρωμένων αειφόρων δημόσιων εκπαιδευτικών δομών του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, με αντικείμενο την περιβαλλοντική εκπαίδευση και την υποστήριξή της σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο. Μέσω της δράσης των ΚΕΠΕΑ , αναπτύσσονται, προωθούνται και υλοποιούνται πρωτότυπες μέθοδοι διδασκαλίας και εκπαίδευσης με γνώμονα τη διαφύλαξη του Περιβάλλοντος και την Αειφόρο Ανάπτυξη.
Καταλήγοντας θα λέγαμε πως δρομολογούμε πολιτικές που κάνουν τα σχολεία μας χώρους ουσιαστικής δράσης και ευαισθητοποίησης καθώς και φυτώρια καινοτομιών που με τη χρήση τεχνολογιών μετατρέπονται σε εργαστήρια, μέσα στα οποία η γνώση παράγεται από τους ίδιους τους μαθητές.
ΕΡ: Πόσο ενδιαφέρονται παιδιά και νέοι για την υιοθέτηση καλών περιβαλλοντικών συνηθειών;
ΑΠ: Η ανατροφοδότηση που έχουμε από τα σχολεία, τους εκπαιδευτικούς, τους υπεύθυνους προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης είναι κάτι παραπάνω από αισιόδοξη. Το πεδίο της Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης είναι ένα πεδίο εργασίας και έρευνας μέσα από ομάδες εργασίας. Είναι βασικό ότι πλέον αυτή τη σχολική χρονιά που τα σχολεία λειτούργησαν δια ζώσης πολλά προγράμματα υλοποιήθηκαν με έρευνα στο πεδίο, δηλαδή στον φυσικό χώρο, όπου οι μαθητές/τριες είχαν την ευκαιρία να λειτουργήσουν ομαδικά, να μάθουν μέσω διάδρασης και βιωματικής εκπαίδευσης πως να διαχειρίζονται τους φυσικούς πόρους.
Δράσεις και πρωτοβουλίες όπως οι σχολικοί κήποι με λαχανικά και βότανα, μονάδες κομποστοποίησης σε σχολεία, συζητήσεις και δράσεις ανακύκλωσης, δεντροφυτεύσεων αλλά και καθαρισμών σε παραλίες και δάση αποδεικνύουν πως η νέα γενιά λειτουργεί με περιβαλλοντική ηθική, οραματίζεται και ήδη αγωνίζεται για ένα καλύτερο μέλλον με συνθήκες βιωσιμότητας. Είναι μία γενιά που από μικρή ηλικία από τις τάξεις του νηπιαγωγείου έως και τις τάξεις λυκείου «εκπαιδεύεται – ενεργώντας» στο να αξιοποιεί όλες τις δυνατότητες της τεχνολογίας, στο να δρα συλλογικά για να επιλύει προβλήματα, αλλά και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για καινοτόμες λύσεις και την αντιμετώπιση διαφόρων σύγχρονων ζητημάτων.
ΕΡ: Υπάρχουν, κατά την άποψή σας, συγκεκριμένες τομές που απαιτούνται να γίνουν τώρα στον τομέα της Εκπαίδευσης, ώστε η αυριανή κοινωνία να στραφεί στην αειφορία;
ΑΠ: Η στροφή της κοινωνίας προς ένα αειφόρο τρόπο ζωής που σέβεται τους φυσικούς πόρους και κατανοεί την άρρηκτη σχέση περιβάλλοντος και ανθρώπου είναι μία αλλαγή που πρέπει να γίνει συντεταγμένα και συλλογικά ώστε να είναι ένα στέρεο πλαίσιο κοινών διυπουργικών δράσεων. Κι εμείς ξεκινάμε αυτή της στροφή προς την αειφορία από το χώρο της εκπαίδευσης
Η εκπαίδευση και γενικότερα η παιδεία έχει όπως είπα και παραπάνω σαφή προσανατολισμό προς την καλλιέργεια της οικολογικής συνείδησης συντελώντας στην ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των παιδιών και των νέων. Αυτή η διαδικασία είναι μακροπρόθεσμη και στοχεύει στη γαλούχηση των νέων με αξίες και γνώσεις που θα τους βοηθήσουν να μετασχηματιστούν σε ενεργούς πολίτες του αύριο. Η περιβαλλοντική εκπαίδευση είναι παρούσα στις σχολικές αίθουσες και συνεχώς αναβαθμίζεται το έργο της, μέσα από αναμόρφωση προγραμμάτων και εμπλουτισμό τεχνολογιών προς όφελος της σχολικής κοινότητας.
ΕΡ: Τα σχολεία, σχολικά κτήρια, μπορούν να λειτουργήσουν με όρους αειφορίας στα αστικά κέντρα; (κομποστοποίηση, σχολικοί κήποι, ανακύκλωση)
ΑΠ: Στο πλαίσιο του εθνικού στόχου ενεργειακής απόδοσης και ενεργειακής ανακαίνισης, έχει δρομολογηθεί από τα συναρμόδια υπουργεία σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση η ενεργειακή αναβάθμιση των σχολείων μας. Τα σχολικά κτήρια ως δημόσια κτήρια ανήκουν στους δήμους αλλά και στη σχολική κοινότητα η οποία ακόμα μία φορά καινοτομεί και μέσα από διαγωνισμούς και ευρωπαϊκά προγράμματα διαμορφώνει συνθήκες αειφορίας, όπως η χρήση φωτοβολταϊκών που σε πολλούς δήμους είναι πραγματικότητα. Για παράδειγμα στο Μουσικό σχολείο Τρίπολης τα ενεργειακά πάνελ καλύπτουν πλήρως όλες τις λειτουργικές ανάγκες του σχολείου. Αντίστοιχα έργα γίνονται στο Δ. Λιοσίων, στις Σέρρες και βέβαια και στη νησιωτική Ελλάδα. Τα σχολεία εκτός από χώρους γνώσης αποτελούν χώρους παιδείας και διαμόρφωσης μίας ευρύτερης κουλτούρας που έμπρακτα καλλιεργεί την περιβαλλοντική ηθική των παιδιών και των νέων μας.
