Καθώς συμπληρώνονται αυτή την εβδομάδα τρία χρόνια από τις φονικές επιδρομές της Χαμάς και την πολεμική εκστρατεία του Ισραήλ που ακολούθησε, μια κινηματογραφική ταινία κάνει τον γύρο του κόσμου, στρέφοντας ξανά το βλέμμα της ανθρωπότητας στην ανείπωτη φρίκη της Γάζας. Την υπογράφουν δύο Ισραηλινοί σκηνοθέτες, ο Γιουβάλ Αμπραχάμ και η Ρέιτσελ Σορ, οι οποίοι βραβεύτηκαν για το πόνημά τους στο πρόσφατο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, όπου εισέπραξαν θυελλώδες χειροκρότημα, που διήρκεσε 25 ολόκληρα λεπτά. Ο τίτλος της ταινίας είναι «ΝΑΖΑ» και προέρχεται από τις εβραϊκές λέξεις Nezek Agavi, που σημαίνουν παράπλευρες απώλειες. Ισραηλινοί στρατιωτικοί χρησιμοποιούν αυτόν τον όρο για να περιγράψουν το επιτρεπτό όριο θανάτων αμάχων όταν εξαπολύουν πλήγμα για να εξοντώσουν έναν Παλαιστίνιο μαχητή. Πέντε ΝΑΖΑ, δέκα ΝΑΖΑ, εκατό ΝΑΖΑ, λες και πρόκειται όχι για ανθρώπους, αλλά για σακιά με πατάτες.
Εκτελέσεις με ΑΙ
Μπροστά από την κάμερα παρελαύνουν 24 στρατιωτικοί και πράκτορες μυστικών υπηρεσιών, κρατώντας το πρόσωπο και το όνομά τους στο σκοτάδι. Κάποιοι από αυτούς περιγράφουν τη χρησιμοποίηση των λογισμικών τεχνητής νοημοσύνης Habsora (Ευαγγέλιο) και Lavender (Λεβάντα) για τον εντοπισμό και την εξολόθρευση εχθρών. Eνας άλλος αφηγείται πώς η ομάδα του κατάφερε να χακάρει το κινητό τηλέφωνο μιας 12χρονης Παλαιστίνιας για να μάθει πότε θα ερχόταν στο σπίτι της οικογένειας ο μαχητής πατέρας της και στη συνέχεια το βομβάρδισε, σκοτώνοντας και την κόρη του. Συνήθως τα επιτρεπτά ΝΑΖΑ ήταν 20, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις μπορούσαν να φτάσουν και τα 500, είπε ένας από τους 24 που ερωτήθηκαν. Στις 31 Οκτωβρίου 2023, ένας ισραηλινός βομβαρδισμός εξαφάνισε μεμιάς από προσώπου γης ένα ολόκληρο οικοδομικό τετράγωνο της Τζαμπάλια. Ο απολογισμός ήταν τουλάχιστον 126 ΝΑΖΑ, συμπεριλαμβανομένων 68 παιδιών. Ενώ οι νεκροί Παλαιστίνιοι στη Γάζα είχαν ήδη ξεπεράσει τις 50.000, ο τότε αρχηγός της στρατιωτικής κατασκοπείας δήλωσε, όπως αποκάλυψε ηχητικό ντοκουμέντο που διέρρευσε: «Για κάθε θύμα της 7ης Οκτωβρίου, πρέπει να πεθάνουν 50 Παλαιστίνιοι. Δεν έχει πια σημασία αν είναι και παιδιά». Σήμερα πρέπει να αισθάνεται ικανοποιημένος. Η συγκομιδή έχει φτάσει στους 74.000 νεκρούς Παλαιστινίους (από τους οποίους πάνω από 20.000 ήταν παιδιά, όπως ανακοίνωσαν τα Ηνωμένα Εθνη τον Ιούνιο) και αν λάβει κανείς υπόψη ότι 815 άμαχοι Ισραηλινοί σκοτώθηκαν από τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου, η αναλογία είναι γύρω στο 1:91.
Εξοστρακισμός
Υπάρχει μια χώρα όπου η ταινία δεν πρόκειται να προβληθεί σε κανέναν εμπορικό κινηματογράφο. Ο αρχηγός του ισραηλινού στρατού Εγιάλ Ζαμίρ τόνισε ότι θα χρησιμοποιήσει «κάθε μέσο» εναντίον των συντελεστών της «ΝΑΖΑ». Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου ζήτησε να ψηφιστεί νόμος που θα στερεί από τον Αμπραχάμ και τη Σορ την ισραηλινή υπηκοότητα. Οπαδοί του ακροδεξιού υπουργού Ασφαλείας Ιταμάρ Μπεν-γκβιρ διαδήλωσαν έξω από το σπίτι των γονιών της Σορ, ζητώντας την εκτέλεση των δύο σκηνοθετών, για τους οποίους παραμένει αμφίβολο πότε θα επιστρέψουν στη χώρα τους. Περισσότεροι από 1.500 άνθρωποι του ισραηλινού κινηματογράφου και 43 οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στάθηκαν στο πλευρό των δημιουργών της «ΝΑΖΑ», αλλά από την πλευρά της ισραηλινής αντιπολίτευσης δεν υπήρξε η παραμικρή αντίδραση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η εκκωφαντική σιωπή είναι αποκαρδιωτική, όμως δεν θα έπρεπε να εκπλήσσει. Ο πιο επικίνδυνος αντίπαλος του Νετανιάχου στις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου είναι ο πρώην αρχηγός του στρατού Γκάντι Αϊζενκότ. Ηταν εκείνος που διατύπωσε το 2006, στη διάρκεια του πολέμου στον Λίβανο, το διαβόητο «Δόγμα Νταχίγια», δηλαδή την αποδοχή εξωφρενικά μεγάλου αριθμού «παράπλευρων απωλειών» στους βομβαρδισμούς που εξαπέλυσε ο ισραηλινός στρατός σε αυτό το προπύργιο της Χεζμπολάχ, στη νότια Βηρυτό.
Πλειοδοσία βίας
Υπό αυτό το πρίσμα, η συνενοχή ισραηλινής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης στις περιπέτειες της «ΝΑΖΑ» και των ανθρώπων της υποδηλώνει μια ενοχλητική αλήθεια για τις επικείμενες εκλογές: μπορεί το αποτέλεσμά τους να είναι κρίσιμο για την πολιτική επιβίωση του Νετανιάχου, αλλά πολύ μικρό αντίκτυπο θα έχει στη ζωή των Παλαιστινίων, των Λιβανέζων και των Σύρων που ζουν υπό καθεστώς ισραηλινής κατοχής. «Η “δημοκρατική” προεκλογική εκστρατεία έχει μεταβληθεί σε συναγωνισμό για το ποιος πρέπει να χρησιμοποιήσει αγχόνες και ποιος να καταφύγει σε πογκρόμ, ποιος θα επιβάλει μετακινήσεις πληθυσμών και ποιος θα διατάξει μαζικές δολοφονίες», έγραψε την περασμένη εβδομάδα ο αρθρογράφος της Haaretz Γκίντεον Λέβι.
Το ισραηλινό εκλογικό ακροατήριο είχε σχεδόν αποκλειστικά στο μυαλό του ο Νετανιάχου όταν ανέβηκε στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ για να μιλήσει σε μια σχεδόν άδεια αίθουσα, καθώς πληθώρα ξένων αντιπροσωπειών του αποχώρησε με την έναρξη της ομιλίας του. Αφού χαρακτήρισε «ηθικά δειλούς» όσους τον επικρίνουν στον διεθνή στίβο, είπε ούτε λίγο ούτε πολύ ότι η ανθρωπότητα θα έπρεπε να τον ευγνωμονεί, γιατί δίνει «τη μάχη του πολιτισμού απέναντι στη βαρβαρότητα σε επτά μέτωπα» – Γάζα, Δυτική Οχθη, Λίβανο, Ιράν, Υεμένη, Συρία και Ιράκ. Ολοι γύρω του είναι βάρβαροι – αλλά πώς νομιμοποιείται να μιλάει στο όνομα του πολιτισμού ο εκπρόσωπος ενός κράτους που διατηρεί στρατεύματα κατοχής σε τρεις χώρες; Oπου ο στρατός «δολοφονεί μικρά παιδιά από χόμπι», όπως επισήμανε στην κρατική τηλεόραση ο εκ των ηγετών της ισραηλινής αντιπολίτευσης, Γιαΐρ Γκολάν; Και όπου ο πρωθυπουργός βάζει την κεντρική εκλογική επιτροπή να απαγορεύσει τη συμμετοχή στις εκλογές των δύο αραβικών κομμάτων, που εκφράζουν το 21% του ισραηλινού πληθυσμού; (Την Παρασκευή το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ ακύρωσε αυτή την απόφαση που θύμιζε το καθεστώς του απαρτχάιντ.)
Ουδείς άλλος πρωθυπουργός στα 78 χρόνια του ισραηλινού κράτους είχε κάνει τόσο πολλά για να το μετατρέψει σε κράτοςπαρία. Η αλλαγή της ατμόσφαιρας είναι ορατή ακόμη και στην Αμερική. «Το 2024, το πρόγραμμα των Δημοκρατικών υπερηφανευόταν για τα 14 δισ. δολάρια στρατιωτικής βοήθειας της κυβέρνησης Μπάιντεν προς το Ισραήλ. Σήμερα, στην κούρσα των Δημοκρατικών υποψηφίων για το προεδρικό χρίσμα του 2028, η θέση για την κατάργηση της στρατιωτικής βοήθειας τείνει να θεωρηθεί κεντρώα», έγραφε στους New York Times ο Πίτερ Μπέιναρτ.
Την περασμένη εβδομάδα, η πρόταση του Δημοκρατικού γερουσιαστή Κρις βαν Χόλεν να υποχρεωθεί το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να αντιδράσει στη δολοφονία εννέα Αμερικανών πολιτών από Ισραηλινούς στρατιώτες και εποίκους τα τελευταία τέσσερα χρόνια, συγκέντρωσε τις ψήφους 47 γερουσιαστών σε σύνολο 100. Εύλογα αναρωτιούνται οι Αμερικανοί
μέχρι πότε το Ισραήλ θα είναι η μόνη χώρα του κόσμου όπου στρατιώτες και πολίτες της θα μπορούν να σκοτώνουν Αμερικανούς χωρίς να φοβούνται ότι θα γίνουν σκόνη από τους Τόμαχοκ και χωρίς να λογοδοτούν σε κανέναν.
Με ή χωρίς τον Νετανιάχου στην εξουσία, το Ισραήλ θα κληθεί σύντομα να προσαρμοστεί σε μια πολύ διαφορετική Μέση Ανατολή. Την περασμένη Τετάρτη, τα τελευταία αμερικανικά στρατεύματα αποχώρησαν από το Ιράκ, παρότι οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές, που έχουν σκοτώσει στη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν δέκα Αμερικανούς στρατιώτες, παραμένουν ακέραιες. Οι αμερικανικές βάσεις σε Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Κατάρ, Εμιράτα, Σαουδική Αραβία, Ιράκ, Ομάν και Ιορδανία υπέστησαν μεγάλες ζημιές από ιρανικούς πυραύλους και drones – τον περασμένο μήνα, ο γενικός επιθεωρητής του Πενταγώνου ανέφερε ότι περίπου 60 αεροσκάφη καταστράφηκαν και ότι το συνολικό κόστος ανέρχεται σε 3,7 δισ. Κάποιες από αυτές τις βάσεις είναι πιθανό να κλείσουν για πάντα και οι πάντες προεξοφλούν ότι το αμερικανικό στρατιωτικό αποτύπωμα στη Μέση Ανατολή θα εξασθενήσει όταν και όπως τελειώσει ο πόλεμος με το Ιράν.
Τα τρία μπλοκ
Οι καινούργιες τεκτονικές πλάκες χωρίζουν την περιοχή σε τρία μεγάλα μπλοκ: το Ιράν και ο σιιτικός «Aξονας της Αντίστασης» από τη μια πλευρά, η σύγκλιση Ισραήλ Ινδίας - Εμιράτων από την άλλη και η αναδυόμενη σύμπραξη Σαουδικής Αραβίας - Τουρκίας - Πακιστάν στη μέση. Μια νέα Μέση Ανατολή αναδύεται όντως μέσα από τα χαλάσματα των πολέμων αυτής της τρομερής τριετίας, αλλά είναι πολύ διαφορετική και ακόμη περισσότερο επικίνδυνη από εκείνη που φαντάζονταν τότε ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου και ο Τζο Μπάιντεν.
(Ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Η Καθημερινή" της Κυριακής)
