Κάθε φορά που εγκαινιάζεται μια νέα πτέρυγα, παρουσιάζεται μία ψηφιακή εφαρμογή ή ανακοινώνεται ένας ακόμη «εκσυγχρονισμός» του Εθνικού Συστήματος Υγείας, η κυβερνητική εικόνα μοιάζει σχεδόν ιδανική. Χαμόγελα, φωτογραφίες, δηλώσεις και υποσχέσεις ότι η δημόσια υγεία αλλάζει σελίδα. Όταν τα φώτα όμως σβήνουν, μένει ο ασθενής. Αυτό που έχει αξία είναι εκείνη τη στιγμή να μην αισθάνεται μόνος και ως έναν βαθμό ... αβοήθητος.
Ο ηλικιωμένος περιμένει ώρες για να εξεταστεί, ο νέος γιατρός δε βρίσκει άμεσα την ειδικότητα που επιθυμεί, ο χρονίως πάσχων αναγκάζεται να μετακινηθεί σε άλλη πόλη, ο ειδικός γιατρός καλύπτει διαρκώς κενά. Ο νοσηλευτής ολοκληρώνει ακόμη μία εξαντλητική βάρδια, γνωρίζοντας ότι την επόμενη ημέρα θα κληθεί να κάνει πάλι περισσότερα από όσα αντέχει. Αυτή είναι η πραγματική εικόνα του ΕΣΥ.
Η περίπτωση του ατυχήματος της Κορίνθου δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά μέρος μίας ευρύτερης πραγματικότητας που βιώνουν οι πολίτες: υποστελέχωση, αναμονές, δυσκολία κάλυψης βασικών αναγκών κι εργαζόμενοι που κρατούν όρθιες τις δημόσιες δομές με προσωπικό κόστος. Δεν αρκεί το κόψιμο των κορδελών, οφείλουμε να εστιάσουμε στην ποιότητα εργασίας των ανθρώπων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η τεχνολογία μπορεί ασφαλώς να βοηθήσει. Οι ψηφιακές υπηρεσίες μπορούν να περιορίσουν τη γραφειοκρατία, να διευκολύνουν τα ραντεβού και να βελτιώσουν τη συνέχεια της φροντίδας. Καμία εφαρμογή όμως δεν μπορεί να εξετάσει έναν ασθενή, κανένας ψηφιακός φάκελος δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον γιατρό που λείπει, καμία ηλεκτρονική πλατφόρμα δεν μπορεί να αναλάβει μια νυχτερινή βάρδια. Η ψηφιοποίηση αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο, αλλά δεν μπορεί να είναι η πολιτική υγείας από μόνη της.
Η δημόσια συζήτηση περιορίζεται συχνά στην επικοινωνιακή διαχείριση. Παρουσιάζεται κάθε επιμέρους παρέμβαση ως συνολική μεταρρύθμιση και κάθε νέα υπηρεσία ως απόδειξη ότι τα προβλήματα λύθηκαν. Την ίδια στιγμή υγειονομικοί εγκαταλείπουν το ΕΣΥ, κρίσιμες θέσεις παραμένουν δύσκολο να καλυφθούν και οι ανισότητες ανάμεσα στο κέντρο και στην περιφέρεια διευρύνονται.
Δεν μπορεί η πρόσβαση στην περίθαλψη να εξαρτάται από τον ταχυδρομικό κώδικα, το εισόδημα ή τη δυνατότητα μιας οικογένειας να απευθυνθεί στον ιδιωτικό τομέα. Ούτε μπορεί να θεωρείται φυσιολογικό ένας πολίτης να διανύει δεκάδες χιλιόμετρα για μία, εξέταση που θα έπρεπε να παρέχεται κοντά στον τόπο κατοικίας του. Η υγεία αποτελεί δικαίωμα. Χρειαζόμαστε λοιπόν, μία διαφορετική πολιτική επιλογή. Πρώτα απ’ όλα, μόνιμες προσλήψεις με βάση τις πραγματικές ανάγκες κάθε νοσοκομείου και Κέντρου Υγείας, αξιοπρεπείς αμοιβές, ανθρώπινα ωράρια και ουσιαστικά κίνητρα για να υπηρετούν γιατροί κι άλλοι επαγγελματίες υγείας πέρα από τα μεγάλα αστικά κέντρα και στην περιφέρεια. Απαιτείται ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας, ώστε ο πολίτης να βρίσκει έγκαιρα φροντίδα στην κοινότητά του και τα νοσοκομεία να μην επιβαρύνονται με περιστατικά που μπορούν να αντιμετωπιστούν νωρίτερα και αποτελεσματικότερα. Τα δεδομένα πρέπει να υπηρετούν την κοινωνία, όχι την επικοινωνία.
Επομένως οφείλουμε να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους του ΕΣΥ. Η εξουθένωσή τους δεν αποτελεί αναπόφευκτη συνέπεια του επαγγέλματος, αλλά αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών. Η υπεράσπιση του δημόσιου συστήματος υγείας δεν είναι μια μάχη συντεχνιών. Αφορά κάθε οικογένεια, κάθε εργαζόμενο και κάθε άνθρωπο που κάποια στιγμή θα χρειαστεί φροντίδα. Αφορά το είδος της κοινωνίας που θέλουμε να οικοδομήσουμε: μία κοινωνία στην οποία η ασθένεια μετατρέπεται σε οικονομική απειλή ή μια κοινωνία που δεν εγκαταλείπει κανέναν στην πιο ευάλωτη στιγμή του;
Το ΕΣΥ δε χρειάζεται άλλα επικοινωνιακά θαύματα.
Πολιτική βούληση, σταθερή χρηματοδότηση και ισχυρή δημόσια παρουσία είναι προαπαιτούμενα. Δομές που λειτουργούν όχι μόνο την ημέρα των εγκαινίων, αλλά κάθε ημέρα και κάθε νύχτα αναγκαίες. Πάνω από όλα όμως πρέπει να σεβόμαστε τους εργαζομένους. Αυτούς τους ανθρώπους έχουμε χρέος να τους στηρίξουμε πριν η δική τους εξάντληση γίνει η οριστική κατάρρευση όλων μας. Η κατάσταση δεν παίρνει αναβολή, η ώρα είναι τώρα.
(Ο Μίλτος Τόσκας είναι Φαρμακοποιός, Μέλος της πανελλήνιας ένωσης κριτικών κινηματογράφου, Δημοσιογράφος, Κριτικός βιβλίων)
