Η αιφνίδια και μαζική είσοδος νέων από το Μαρόκο στη Θέουτα, δεν αποτελεί απλώς ένα ισπανικό συνοριακό επεισόδιο. Αγγίζει ταυτόχρονα τη μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις διμερείς σχέσεις με τις Μεσογειακές χώρες, τη σταθερότητα της εκάστοτε κυβέρνησης και τώρα του Σάντσες, την επιρροή της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς, την πολιτική εργαλειοποίηση της μετανάστευσης από την κυβέρνηση Τραμπ.
Το έκτακτο Συμβούλιο των υπουργών Εσωτερικών της ΕΕ, την Τρίτη 4 Αυγούστου 2026, που έχει ζητηθεί τόσο από την ισπανική κυβέρνηση όσο και από 22 κράτη-μέλη, θα ανοίξει ταυτοτικό θέμα, χρηματοδοτικό, δημοσιονομικό και πολιτικών «πολλαπλών ταχυτήτων». Μια συζήτηση στην οποία η χώρα μας θα βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων, αποφάσεων και μηχανισμών αλληλεγγύης.
Από τις 12 Ιουνίου 2026 εφαρμόζεται στην ΕΕ,πλήρως το νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου, το ενδιαφέρον του οποίου επικεντρώνεται σε ορισμένες αποφάσεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
1.Καθορισμός ως σημείο αναφοράς οι 21.000 μετεγκαταστάσεις ή άλλες πράξεις αλληλεγγύης αλλά και χρηματοδοτικές συνεισφορές 420 εκατ. ευρώ. Τα κράτη δεν υποχρεώνονται όλα να δεχθούν συγκεκριμένο αριθμό ανθρώπων, αλλά οφείλουν να συνεισφέρουν μέσω μετεγκαταστάσεων, χρημάτων ή επιχειρησιακής υποστήριξης. Το πρόβλημα είναι ότι το Σύμφωνο εξακολουθεί να δίνει μεγάλο βάρος στο κράτος πρώτης εισόδου. Αυτό μπορεί να οδηγήσει την Ισπανία, την Ελλάδα, την Ιταλία, τη Μάλτα και την Κύπρο σε μόνιμη πίεση, ενώ τα κράτη του ευρωπαϊκού Βορρά ή της Κεντρικής Ευρώπης περιορίζονται πολλές φορές σε οικονομική συνεισφορά.
2.Νομικά, ένα κράτος-μέλος, όπως η Ισπανία το 2026, διατηρεί σημαντική αρμοδιότητα να χορηγεί εθνικές άδειες διαμονής και εργασίας σε υπηκόους τρίτων χωρών που εργάζονται στο έδαφός της. Δεν μπορεί όμως να δεσμεύσει μονομερώς τις υπόλοιπες χώρες να τους δεχθούν, ούτε μια ισπανική άδεια διαμονής μπορεί να μετατρέπεται αυτομάτως σε απεριόριστο δικαίωμα εγκατάστασης και εργασίας σε κάθε κράτος της ΕΕ.
3.Μια μεγάλης κλίμακας νομιμοποίηση δεν πρέπει να πραγματοποιείται χωρίς ευρωπαϊκή συνεννόηση κι αυτό διότι μια παρόμοια εθνική επιλογή θα έχει συνέπειες στον κοινό χώρο Σένγκεν, με επαναφορά εθνικών ελέγχων, αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής ελευθερίας μετακίνησης και βαθύτερο κατακερματισμό της ΕΕ.
Η ισπανική επιλογή του 2026 με την νομιμοποίηση ανθρώπων που ήδη εργάζονται είναι σημαντική, διότι περιορίζει τη μαύρη εργασία, αυξάνει τις ασφαλιστικές εισφορές, προστατεύει τους νόμιμους εργαζομένους από αθέμιτο μισθολογικό ανταγωνισμό και διευκολύνει την κοινωνική ένταξη. Η Ισπανία έχει σταδιακά μετατρέψει τις μεταναστευτικές ροές σε ανταγωνιστικό παραγωγικό παράγοντα και συγκριτικό πλεονέκτημα σε σχέση με τις άλλες χώρες της ΕΕ. Η επιλογή της αυτή, πέρα του ιδεολογικού ζητήματος μπαίνει στο στόχαστρο των συζητήσεων για την μελλοντική ανταγωνιστικότητα και παραγωγικότητα της ΕΕ.
Στην Ισπανία, η κρίση της Θέουτα μπορεί να αυξήσει την πίεση για πρόωρες εκλογές, να δυσκολέψει τη συνοχή της κυβερνητικής πλειοψηφίας, να επιτρέψει στο Vox να επιβάλει τη θεματολογία του στο Λαϊκό Κόμμα που έχει υιοθετήσει σε αρκετές περιπτώσεις σκληρότερη γραμμή ή συνεργασίες με την Ακροδεξιά , να μετατρέψει την κοινωνική ανασφάλεια σε ταυτοτική σύγκρουση, να επισκιάσει τα οικονομικά και κοινωνικά αποτελέσματα της κυβέρνησης.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Τραμπ έχει πολιτική επιδίωξη να παρουσιάσει την ΕΕ ως ανίκανη να προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα, ενώ αξιοποιεί τέτοιες κρίσεις για να ενισχύσει το αφήγημα ότι οι προοδευτικές κυβερνήσεις αδυνατούν να ελέγξουν τη μετανάστευση και ότι μόνο οι εθνικές, αυστηρές πολιτικές μπορούν να προσφέρουν ασφάλεια.
Στο Συμβούλιο στις 4 Αυγούστου είναι σκόπιμο να υπάρχει ενεργοποίηση των προοδευτικών δυνάμεων.
Να υπάρξει μια πρόταση που θα οικοδομείται πάνω στις αρχές των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών για ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, νόμιμες οδούς, προστασία του ασύλου και κοινωνική ένταξη, που θα αξιοποιεί την εμπειρία της προοδευτικής κυβέρνησης της Ισπανίας, ενώ θα μεταφέρει στην ευρωπαϊκή πολιτική τις τεκμηριωμένες κατευθύνσεις του IOM, της UNHCR, της ILO και του ΟΟΣΑ.
Μια νέα προοδευτική πρόταση
Η Ευρώπη οφείλει να προστατεύει τα κοινά της σύνορα, αλλά δεν μπορεί να αφήνει τα κράτη πρώτης εισόδου μόνα τους ούτε να αναθέτει την ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική σε τρίτες χώρες. Η απάντηση πρέπει να συνδυάζει άμεσο επιχειρησιακό έλεγχο, ατομική προστασία των δικαιωμάτων, κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη, νόμιμη εργασιακή κινητικότητα και πραγματική χρηματοδότηση των κοινωνιών υποδοχής.
Η πρόταση θα μπορούσε να συνοψιστεί σε ένα Ευρωπαϊκό Σύμφωνο Νόμιμης Κινητικότητας και Παραγωγικής Ένταξης, συμπληρωματικό προς το ισχύον Σύμφωνο Μετανάστευσης:
1. Ασφαλή και ελεγχόμενα εξωτερικά σύνορα, με ευρωπαϊκή διοίκηση και κοινοβουλευτικό έλεγχο της Frontex
2. Ταχεία εξατομικευμένη εξέταση ασύλου, με πλήρη νομική προστασία και ειδικές εγγυήσεις για ανηλίκους
3. Άμεσες επιστροφές μόνο μετά από νόμιμη κρίση, όχι συλλογικές απωθήσεις
4. Ευρωπαϊκές νόμιμες άδειες εργασίας, συνδεδεμένες με πραγματικές ανάγκες ανά κλάδο και περιφέρεια σε συνδυασμό πληθυσμού, ΑΕΠ, δημογραφικών αναγκών
5. Μόνιμος μηχανισμός νομιμοποίησης μακροχρόνια διαμενόντων, αντί περιοδικών μαζικών «αμνηστιών»
6. Ευρωπαϊκό Ταμείο Τοπικής Ένταξης στα πλαίσια του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου με μόνιμη γραμμή χρηματοδότησης που θα χρηματοδοτεί δήμους, κατοικία, σχολεία και υπηρεσίες υγείας, στις νότιες περιοχές της ΕΕ
7. Ρήτρα ίσης εργασίας και ίσης αμοιβής, ώστε η μετανάστευση να μη χρησιμοποιείται για συμπίεση μισθών και αποδυνάμωση των συλλογικών συμβάσεων.
8. Συμφωνίες κινητικότητας, που θα περιλαμβάνουν νόμιμη εργασία, επιστροφές, επαγγελματική εκπαίδευση, επενδύσεις στις περιοχές προέλευσης και αυστηρό έλεγχο της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης
9. Ευρωπαϊκό παρατηρητήριο παραπληροφόρησης και διακίνησης, ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως ψηφιακές εκστρατείες που παρακινούν ανθρώπους σε επικίνδυνες μαζικές διελεύσεις.
10. Κοινή πολιτική επικοινωνία με την Ευρώπη να δηλώνει καθαρά ποιοι μπορούν να εισέλθουν, με ποιες διαδικασίες, ποια δικαιώματα αποκτούν και ποιες υποχρεώσεις αναλαμβάνουν.
11. Ευρωπαϊκό πρόγραμμα νόμιμης μετανάστευση για τομείς όπου διαπιστώνονται σοβαρές ελλείψεις εργατικού δυναμικού
Η προοδευτική μεταναστευτική πολιτική δεν είναι πολιτική χωρίς σύνορα. Είναι πολιτική συνόρων με κανόνες, ασύλου με δικαιώματα, εργασίας χωρίς εκμετάλλευση και ένταξης χωρίς κοινωνικό ντάμπινγκ.
