Ο Γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες επισκέπτεται τη Λευκωσία με στόχο «να βάλει το Κυπριακό σε διαπραγματευτικές βάσεις» για την επίλυση του. Το γεγονός της επίσκεψης είναι δηλωτικό του ενδιαφέροντος του Αντόνιο Γκουτέρες για την επίλυση του προβλήματος πριν από την αποχώρησή του από το σημερινό του αξίωμα στο τέλος του έτους. Ενόψει της σημαντικής αυτής επίσκεψης ο πρόεδρος της Κύπρου Ν. Χριστοδουλίδης είχε το Σάββατο την Αθήνα συζητήσεις με την ελληνική κυβέρνηση. Αναγκαίες οι συνομιλίες και ο συντονισμός για τις δύο πλευρές του ελληνισμού. Αλλά σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να σημαίνει ότι Αθήνα και Λευκωσία συναποφασίζουν για το περιεχόμενο της λύσης πέραν της εξωτερικής πτυχής (καθεστώς εγγυήσεων, 5μερής, κ.λπ) για την οποία η Ελληνική πλευρά έχει καταστατικές αρμοδιότητες. Η Λευκωσία είναι αυτή που αποφασίζει και η Αθήνα στηρίζει τις σχετικές αποφάσεις. Κάθε φορά που οι ρόλοι αυτοί μπερδεύτηκαν το αποτέλεσμα υπήρξε καταστροφικό για την Κύπρο.
Από τη δεκαετία του 1950 και μέχρι το 1974 και το προδοτικό πραξικόπημα, η λογική ήταν λίγο πολύ ότι η Αθήνα είναι το εθνικό κέντρο το οποίο θα πρέπει να λαμβάνει τις κρίσιμες αποφάσεις για το πολιτικό μέλλον του νησιού. Τα αποτελέσματα γνωστά. Αλλά δεν μπορεί να παραβλέπεται βεβαίως και το μέγεθος των ευθυνών της Αθήνας για την αποτυχία των δύο σημαντικών ευκαιριών για την επίλυση, το 2004 με το σχέδιο του ΟΗΕ (Ανάν) και το 2017 στο Κραν Μοντανά. Οι δύο προσπάθειες ως γνωστόν ναυάγησαν και γι’ αυτό, όπως έχει τεκμηριωθεί σήμερα, μέγιστη ευθύνη φέρει και η Αθήνα καθώς οι Ελλαδικές κυβερνήσεις εργάσθηκαν (παρασκηνιακώς και όχι μόνο) για την αποτυχία των σχεδίων επίλυσης, ιδιαίτερα του σχεδίου Ανάν. Και στις δύο περιπτώσεις το επιχείρημα ήταν ότι θα υπάρξει μια νέα ευκαιρία που θα επιτρέψει τη συνολική ευνοϊκότερη λύση “για τον ελληνισμό”. Φρούδες ελπίδες και έλλειψη ρεαλισμού που οδηγούσε σ’ ένα χειρότερο τελικά αποτέλεσμα. Έτσι φθάσαμε στο σήμερα όπου, όπως γράφει ο Κυριάκος Πιερίδης, «η αδιαφορία της κοινής γνώμης γύρω από το Κυπριακό κυριαρχεί στο νησί. Μια πλειοψηφία Κυπρίων τηρεί αποστάσεις όχι μόνο από τις ειδήσεις, αλλά και από τα ίδια τα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν την κυπριακή τραγωδία. Ιδίως οι νεότερες γενιές που μεγάλωσαν μετά το ’74.» Δύσκολη δηλαδή προοπτική, ιδιαίτερα εάν υπάρξει συμφωνία που θα απαιτεί έγκριση με δημοψήφισμα.
Υπήρξαν ως γνωστόν και οι σωτήριες πρωτοβουλίες της Αθήνας για την Κύπρο. Όπως, π.χ. αυτή που την έφερε ως πλήρες μέλος στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004. Τον Ιανουάριο 1986 έγραψα ως πρεσβευτής-σύμβουλος του ΥΠΕΞ την πρώτη σχετική εισήγηση στον αείμνηστο Γιάννο Κρανιδιώτη για την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ. Την υιοθέτησε με ενθουσιασμό και με την υποστήριξη των αείμνηστων Θ. Πάγκαλου και Κ. Σημίτη φθάσαμε το 1999 στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι, οι αποφάσεις του οποίου επέτρεψαν την κυπριακή ένταξη (παρά την καθολική σχεδόν αντίθεση της τότε ΕΕ). Με την ένταξη η Κύπρος βρέθηκε με σταθερό αγκυροβόλιο στη γεωπολιτική θύελλα που ακολούθησε με το κυπριακό ως “ευρωπαϊκό πρόβλημα” . Και αυτό δεν είναι λίγο...
(Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ. Από τις εκδόσεις Ι. Σιδέρης κυκλοφορεί το νέο του βιβλίο με τίτλο «Πέρα από τα Στερεότυπα. Νέα Προοδευτική Εξωτερική και Ευρωπαϊκή Πολιτική» - Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Τα Νέα»)
