Η επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, στην Κύπρο, από τις 27 μέχρι τις 29 Ιουλίου, έχει ως στόχο να επαναφέρει το Κυπριακό σε τροχιά διαπραγμάτευσης, δήλωσε σήμερα, Δευτέρα, η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, μετά τη συνάντησή της με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη.
Η Ολγκίν ανέφερε ότι ο Γκουτέρες αναμένεται να φτάσει στην Κύπρο το βράδυ της Δευτέρας και οι επαφές της τόσο με τον Νίκο Χριστοδουλίδη όσο και με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Ερχιουρμάν, «προετοίμασαν το έδαφος». «Ο γενικός γραμματέας προωθεί και στηρίζει τις προσπάθειες για την επίλυση του Κυπριακού εδώ και σχεδόν δέκα χρόνια», δήλωσε, εκφράζοντας την ελπίδα ότι «θα μπορέσουμε να σημειώσουμε κάποια πρόοδο».
Η ίδια αποκάλυψε ότι τις προηγούμενες ημέρες επισκέφθηκε τις Βρυξέλλες και την Άγκυρα, όπου είχε, όπως είπε, «καλές συναντήσεις» και συζήτησε όλα τα ζητήματα που πρέπει να τεθούν επί τάπητος ώστε να υπάρξει πρόοδος.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Κατά την παρουσία του στο νησί, ο κ. Γκουτέρες θα πραγματοποιήσει χωριστές συναντήσεις με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Ερχιουρμάν, ενώ στις 29 Ιουλίου αναμένεται να πραγματοποιηθεί κοινή συνάντηση στην κατοικία του Ειδικού Αντιπροσώπου του ΟΗΕ, εντός της νεκρής ζώνης, στον χώρο του παλαιού αεροδρομίου Λευκωσίας.
Στόχος μια νέα διευρυμένη διάσκεψη
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, δήλωσε ότι η κ. Ολγκίν ενημέρωσε τον κ. Χριστοδουλίδη για τις επαφές που προηγήθηκαν και εξέφρασε την ελπίδα ότι η επίσκεψη του Γκουτέρες θα αποτελέσει «το εφαλτήριο για τη σύγκληση μιας διευρυμένης συνάντησης» για το Κυπριακό.
Όπως ανέφερε, η σχετική πρωτοβουλία είχε αναληφθεί από τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ ήδη από τον Μάρτιο, ωστόσο η κυπριακή κυβέρνηση παραμένει ρεαλιστική ως προς τις πιθανότητες προόδου.
«Είμαστε ρεαλιστές και γνωρίζουμε τις προκλήσεις που υπάρχουν μπροστά μας, κυρίως λόγω της τουρκικής αδιαλλαξίας», σημείωσε.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι μένει να φανεί κατά πόσο η Τουρκία είναι διατεθειμένη να ευθυγραμμιστεί με το διεθνές δίκαιο.
«Η μόνη λύση είναι η Διζωνική, Δικοινοτική ομοσπονδία»
Ο Κ. Λετυμπιώτης επισήμανε ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες πραγματοποιεί την επίσκεψη σε μια περίοδο κατά την οποία υπάρχουν εξελίξεις στις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας.
«Αν υπάρχει έστω και η παραμικρή αχτίδα ελπίδας, ένα παράθυρο ευκαιρίας, θα το αξιοποιήσουμε», ανέφερε. Τόνισε ακόμη ότι η μόνη λύση που επιδιώκει ο ΟΗΕ και βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι εκείνη που προβλέπεται από τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας. «Αυτή είναι η λύση που προωθεί ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ. Αυτή είναι η λύση που στηρίζει η διεθνής κοινότητα και προς αυτήν εργαζόμαστε», δήλωσε.
Ξεκαθάρισε, επίσης, ότι δεν μπορεί να υπάρξει οποιαδήποτε συζήτηση που να αποκλίνει από το συμφωνημένο πλαίσιο της Διζωνικής, Δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, όπως προβλέπεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, στόχος της ελληνοκυπριακής πλευράς παραμένει η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων από το σημείο όπου διακόπηκαν το 2017 στο Κραν Μοντανά.
Ωστόσο, υπενθύμισε ότι από το 2021 η επίσημη θέση της Τουρκίας είναι η προώθηση λύσης δύο κρατών.
Ο Κ. Λετυμπιώτης ανέφερε, τέλος, ότι όλοι αναμένουν να ακούσουν τις θέσεις του Αντόνιο Γκουτέρες και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την πρωτοβουλία του για μια νέα πολυμερή διάσκεψη, η οποία θα έχει ως αντικείμενο την ουσία του Κυπριακού.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η κυπριακή κυβέρνηση απορρίπτει οποιαδήποτε συμφωνία εκφεύγει του συμφωνημένου πλαισίου, το οποίο στηρίζουν τόσο η διεθνής κοινότητα όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση, χαρακτηρίζοντάς το «κόκκινη γραμμή» της Λευκωσίας.
Το δημοσίευμα του Independent για το αμφιλεγόμενο σχέδιο
Πριν από δύο εβδομάδες, δημοσίευμα του βρετανικού Independent έκανε λόγο για προσχέδιο συμφωνίας του ΟΗΕ για το Κυπριακό, «που θα μπορούσε να θέσει τέλος σε ένα αδιέξοδο 52 ετών» με μια χαλαρή ομοσπονδιακή λύση που προσεγγίζει τις τουρκικές απαιτήσεις για δύο χωριστά κράτη.
Σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα, η Μαρία Άνχελα Ολγκίν, προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για την Κύπρο, εργάζεται πάνω σε μια συμφωνία με την ΤΔΒΚ, υποστηρίζοντας πως το καθεστώς των Τουρκοκυπρίων δεν αντιμετωπίζεται ισότιμα, όπως είχε αρχικά συμφωνηθεί όταν το νησί απέκτησε την ανεξαρτησία του από τη βρετανική αυτοκρατορία το 1960.
Λεπτομέρειες που περιήλθαν σε γνώση του Independent υποδηλώνουν ότι η Ολγκίν προτείνει μια πιο «χαλαρή» λύση εντός της ΕΕ, η οποία απομακρύνεται από το ομοσπονδιακό μοντέλο των προηγούμενων διαπραγματεύσεων.
Η ίδια ευελπιστεί πως η δομή αυτή θα είναι τέτοια ώστε οι Ελληνοκύπριοι να μπορούν να την αποκαλούν ομοσπονδία και οι Τουρκοκύπριοι συνομοσπονδία – γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών μέσω μιας σκόπιμης «εποικοδομητικής ασάφειας».
Υπό τον προηγούμενο πρόεδρο της ΤΔΒΚ, Ερσίν Τατάρ, υποστηριζόμενο από την τουρκική κυβέρνηση στην Άγκυρα, οι Τουρκοκύπριοι πίεζαν για μια καθαρή λύση δύο κρατών. Όμως, μετά τη νίκη του στις εκλογές του περασμένου έτους, ο νέος πρόεδρος της ΤΔΒΚ, Τουφάν Ερχιουρμάν, έχει υιοθετήσει μια πιο ευέλικτη προσέγγιση.
Τι προβλέπει
Καθοριστικής σημασίας είναι ότι το προσχέδιο λύσης του ΟΗΕ θα μπορούσε ενδεχομένως να δημιουργήσει δύο συνιστώσες πολιτείες με πολιτική ισότητα και δραστική μείωση των κοινών αρμοδιοτήτων. Το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής διακυβέρνησης θα ασκείται από τα δύο κράτη, με μια μικρή κεντρική δομή για όσα δεν μπορούν να αφεθούν στην κάθε πλευρά.
Όμως, ως αντάλλαγμα για την αναγνώριση και την αυτονομία, η ΤΔΒΚ θα έπρεπε να παραχωρήσει εδάφη, συμπεριλαμβανομένου του έρημου θερέτρου των Βαρωσίων (Maraş).
Για τις κοινές αρμοδιότητες θα υπήρχε ένα εκ περιτροπής προεδρικό συμβούλιο υπό την ηγεσία των δύο ηγετών (με αναλογία 2-1 ή 3-1 υπέρ της ελληνοκυπριακής πλευράς), ένα γενικό συμβούλιο Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων βουλευτών αντί για ένα άμεσα εκλεγμένο ομοσπονδιακό κοινοβούλιο, καθώς και ένα κοινό υπουργικό συμβούλιο περίπου πέντε ή έξι υπουργείων (Εξωτερικών, Άμυνας, Εσωτερικών/Ιθαγένειας, Οικονομικών, Ευρωπαϊκών Υποθέσεων).
Στο ίδιο πλαίσιο, προτείνεται ως δικλείδα ασφαλείας τουλάχιστον μία θετική ψήφος για Τουρκοκύπριο υπουργό στο υπουργικό Συμβούλιο –στοιχείο κεντρικής σημασίας για την πραγματική πολιτική ισότητα–, η οποία όμως θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο τριβής στις συνομιλίες.
Για την αντιμετώπιση του συστήματος των εγγυήσεων που θεσπίστηκε το 1960, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Τουρκία και η Ελλάδα θα αντικατασταθούν από μια φόρμουλα του ΝΑΤΟ, επιτρέποντας ενδεχομένως μια μικρή πολυεθνική παρουσία στο νησί.
Γίνεται αντιληπτό ότι ο ΟΗΕ εξετάζει μια μεταβατική περίοδο δύο ή τριών ετών, με αρχικές επιστροφές εδαφών (πρώτα τα Βαρώσια) και τη σταδιακή εισαγωγή των «τριών Α» της τουρκικής πλευράς –απευθείας εμπόριο, απευθείας πτήσεις και απευθείας επαφές (direct trade, direct flights, direct contacts)–, καθώς και τη χαλάρωση των τουρκικών περιορισμών και την πρόσβαση σε τουρκικά λιμάνια.
«Υπάρχει επίσης ελπίδα για πιθανή κινητικότητα στην εκμετάλλευση του φυσικού αερίου, καθώς και μια ρητή σύνδεση μεταξύ της διευθέτησης του Κυπριακού και της ατζέντας Τουρκίας-ΕΕ όσον αφορά την τελωνειακή ένωση, καθιστώντας αυτό το κομμάτι μέρος ενός ευρύτερου πακέτου ΕΕ-Τουρκίας».
Σύμφωνα με τον Independent, «ο πρόεδρος της ΤΔΒΚ, Ερχιουρμάν, είναι πιο έτοιμος να διαπραγματευτεί ένα τέτοιο πλαίσιο, ενώ ο πρόεδρος της Κύπρου, Νίκος Χριστοδουλίδης, είναι πιο διστακτικός, σταθμίζοντας τη διαδικασία έναντι των εγχώριων πολιτικών πιέσεων».
Με πληροφορίες από cyprus-mail.com
