Όταν ήρθε στη δημοσιότητα η αμερικανική Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας αντιμετωπίσθηκε στην Ευρώπη και κύρια στην Ελλάδα σαν «φιλολογικό» κείμενο σαν κι αυτά που δημοσιεύονται καθημερινά και δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική στόχευση των κυρίαρχων κρατών.
Στο συγκεκριμένο κείμενο φαίνεται κάτι που με πρώτη ανάγνωση είναι αντιφατικό.
Από τη μια ο Τραμπ γράφει ότι δεν τον ενδιαφέρει το εσωτερικό καθεστώς των χωρών, δηλαδή αν αυτά είναι δημοκρατικά ή δικτατορικά αρκεί να συνεργάζονται με τις ΗΠΑ και από την άλλη ζητάει αλλαγές στην Ευρώπη και υποστήριξη των «πατριωτικών» κομμάτων για να μη γίνει σε είκοσι χρόνια αγνώριστη από την μετανάστευση.
Οι αντιφάσεις είναι μέρος της απεγνωσμένης προσπάθειάς του να καλύψει τα ελλείμματα και να χρηματοδοτήσει την αμερικανική βιομηχανία μέσω της ενέργειας (δικής του ή λεηλατημένης) για να αντιμετωπίσει την Κίνα.
Ο Τραμπ είναι ο δεύτερος πρόεδρος που δίνει τόσο μεγάλη σημασία στην ενέργεια. Ο πρώτος ήταν ο Νίξον που σύναψε συμφωνία το 1974 με την Σαουδική Αραβία να πληρώνεται το πετρέλαιο με δολάρια (πετροδολάρια).
Παρά τις προεκλογικές υποσχέσεις του για εγκατάλειψη της προηγούμενης πολιτικής «αλλαγής καθεστώτων» και πολέμων αναγκάστηκε από τους κυρίαρχους κύκλους που τον στηρίζουν να επιστρέψει στην ίδια πολιτική και μάλιστα με περισσότερο αυταρχισμό.
Κάνει περισσότερους αλλά πιο «φτηνούς» πολέμους. Βομβαρδίζει και συλλαμβάνει ηγέτες αντί να στέλνει στρατεύματα κατοχής που αποδείχτηκαν αναποτελεσματικά και μεγάλου κόστους.
Το αποτέλεσμα είναι το ίδιο και μάλιστα μπορεί να οδηγηθούμε σε πολλούς περιφερειακούς πολέμους που δεν θα ελέγχονται και θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη ανάφλεξη, σε πολλές περιοχές του πλανήτη.
Αφού απήγαγε τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Μαδούρο και την σύζυγό του, με γκαγκστερικό τρόπο, κλείνει τώρα συμφωνίες με την αντιπρόεδρό του, διατηρώντας το υπάρχον καθεστώς του τσαβισμού.
Κατάλαβε το επιτελείο του ότι μετά την κατάληψη του Ιράκ, η εκδίωξη των μελών του κόμματος Μπάαθ που στελέχωναν τον κρατικό μηχανισμό καθώς και των στρατιωτικών και η αντικατάστασή τους με αμερικανική διοίκηση υπό τον Μπρένερ, επέφερε χάος, απουσία ελέγχου, διαφθορά, καταλήστευση των αποθεμάτων και σπρώξιμο των στρατιωτικών στον μηχανισμό των ισλαμιστών του ISIS που αρχικά τουλάχιστον παρουσιαζόταν σαν ο κύριος μηχανισμός αντίστασης.
Στην Ευρώπη διεκδικεί την Γροιλανδία, γνωρίζοντας τα τεράστια αποθέματα σπάνιων γαιών και πετρελαίου/φυσικού αερίου και παράλληλα την επιθυμία των 57.000 κατοίκων για ανεξαρτησία από την Δανία.
Αδιαφορεί για την πιθανή υποβάθμιση ή διάλυση του ΝΑΤΟ, μια και δεν τον ενδιαφέρουν και πολύ οι διεθνείς Οργανισμοί ακόμη και αυτοί τους οποίους ελέγχει απόλυτα και από το 1945 αποτελούν το κυριότερο εργαλείο της αμερικανικής πολιτικής.
Ξέρει ότι η Ευρώπη έχει ανάγκη την αμερικανική ασφάλεια ενώ του είναι εμπόδιο στα μεγάλα deals και στη στροφή των ΗΠΑ απέναντι στην Κίνα.
Η Ευρώπη από τη μεριά της προσπαθεί να συνεχιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία για να κρατήσει δίπλα της την αμερικανική ομπρέλα χωρίς την οποία δεν μπορεί να συγκροτήσει, σε πρώτη φάση, πάνω από ένα Σώμα Στρατού, δυναμικότητας 30.000 ατόμων περίπου. Αντιρρήσεις επ΄αυτού δεν μπορεί να υπάρξουν γιατί ήταν θέμα αρμοδιότητάς μου στο επιτελείο του ΝΑΤΟ.
Η βρετανική και γαλλική επιμονή να στείλουν στρατεύματα στην Ουκρανία και ειδικά στην Οδησσό για να κρατήσουν την πρόσβαση της Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα, μπορεί να γίνει αιτία σύγκρουσης με την Ρωσία και να επιφέρει την στρατιωτική ήττα της ευρωπαϊκής προσπάθειας να αποκτήσει πάλι γεωστρατηγική δύναμη.
Η Δανία μαζί με την υπόλοιπη Ευρώπη, θα φανεί ότι δεν πρόκειται να φέρουν πολλές αντιστάσεις στην αμερικανική προσάρτηση της Γροιλανδίας που μπορεί να γίνει με ένα τίμημα 100.000 δολαρίων ανά κάτοικο και αποδοχή κάποιων ευρωπαϊκών εταιρειών για να παίρνουν μικρό ποσοστό του υπεδάφους και να σωθούν τα προσχήματα.
Αυτό θα είναι το τίμημα μιας Ευρώπης που δέχτηκε να αποσυνδεθεί από την ρωσική ενέργεια, να αποβιομηχανοποιηθεί και να χρησιμοποιηθεί στην προσπάθεια φθοράς της Ρωσίας.
Τώρα εγκαταλείπεται από την Αμερική, στριμώχνεται από την Ρωσία στρατιωτικά και από την Κίνα εμπορικά και τρέχει να υπογράψει εμπορική συμφωνία με την Mercosur για να σώσει την παρακμάζουσα γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία έναντι εισαγωγής αγροτικών-κτηνοτροφικών προϊόντων που θα γονατίσουν παραπάνω τις νότιες χώρες.
Η Ευρώπη με υποβαθμισμένο ΝΑΤΟ και Ε.Ε., χωρίς την ήπια πολιτική που ανταποκρίνεται στις μεταπολεμικές αντιλήψεις των πολιτών της, χωρίς διεθνή ρόλο και με στρατιωτικό σχεδιασμό χωρίς ισχυρά στρατεύματα, χωρίς εξαγωγική βιομηχανία και έρευνα, θα βρεθεί την επόμενη δεκαετία σε παρακμιακή πορεία.
Η πορεία αυτή θα έχει εσωτερικές αντιστάσεις για ριζικές αλλαγές που θα οδηγήσουν ή σε περισσότερο αυταρχισμό από δεξιές/ακροδεξιές κυβερνήσεις ή σε λαϊκές εξεγέρσεις και σε κοινωνικές αλλαγές.
Ο Τραμπ αφού τρομοκράτησε την Λατινική Αμερική και την Ευρώπη τώρα απειλεί το Ιράν, το καθεστώς του οποίου ταλαντεύεται μπροστά στις αυξήσεις των τιμών των καταναλωτικών αγαθών λόγω των κυρώσεων και της εξαγωγικής εξάρτησης του πετρελαίου σχεδόν μόνο από την Κίνα.
Στο νέο τοπίο φαίνεται μια Αμερική του Τραμπ να προσπαθεί να εκβιομηχανοποιηθεί εκ νέου και να περιορίσει τον ρόλο της Κίνας, παγκόσμια, στερώντας την από τις πηγές ενέργειας.
Συμβιβάζεται με την Ρωσία του Πούτιν ώστε να μην υπάρχουν εντάσεις μεταξύ τους και πιθανόν συμφώνησαν σε διαμοιρασμό ‘’σφαιρών επιρροής’’ αλλά και σε κοινές εμπορικές επιχειρήσεις στην αυριανή ανατολική Ουκρανία και στην Αρκτική.
Οι κυρίαρχοι κύκλοι της Ευρώπης αφήνονται να αναπνεύσουν λίγο με κάποιες συμφωνίες τύπου Mercosur αλλά χάνουν τον γεωπολιτικό τους ρόλο.
Η ελληνική κυβέρνηση άφωνη και κρυμμένη παρακολουθεί τις εξελίξεις λες και δεν μας αγγίζουν.
Ούτε αντίδραση μαζί με την Γαλλία για την Mercosur ούτε απαίτηση για ειδική μεταχείριση των Ελλήνων αγροτών όπως κατόρθωσε η Μελόνι για τη χώρα της.
Δεν συνδέει τα θέματα κυριαρχίας της χώρας μας και της Κύπρου με τη συζήτηση που γίνεται τώρα στην Ευρώπη όπως δεν έκανε με το Ουκρανικό.
Απλά διευκολύνει το κλίμα ώστε να τρώμε φτηνό αργεντίνικο βοδινό και κοτόπουλα για να εξάγει η Γερμανία αυτοκίνητα κι ας θάβουμε τα αρνιά και ας καταστράφηκε η αγροτική παραγωγή.
Την ενδιαφέρει η «κοινωνική ηρεμία» αντί η «κοινωνική προκοπή» και η προστασία της κυριαρχίας της χώρας. Αυτό φαίνεται από τα εργασιακά, την στήριξη των αγροτών μέχρι τα εθνικά θέματα.
Η κυβέρνηση δεν εκμεταλλεύεται τις ρωγμές αλλά και τις συμμαχίες που είναι φανερό ότι δημιουργούνται στην παγκόσμια σκηνή και αντίθετα οξύνει τις διαφορές με μεγάλους παίχτες όπως η Ρωσία και η Κίνα.
Κοιτάει να επωφεληθεί από τα 45 δις που θα δώσει στους Ευρωπαίους αγρότες η φον ντερ Λάιεν για να τους καθησυχάσει και φέτος αντί να προσανατολιστεί στην παραγωγή και σε αναζήτηση νέων αγορών. Σέρνεται πίσω από την αντιπαραγωγική ευρωπαϊκή πολιτική, σε όφελος των σουπερμάρκετ, των μεταφορέων, των εμπόρων όπλων και των εφοπλιστών που την στηρίζουν.
Δυστυχώς η αποπροσανατολιστική πολιτική της κυβέρνησης και η πολιτική αδράνειας, μαζί με την διαφθορά τροφοδοτούν δήθεν απολιτίκ απόψεις και κινήματα «ούτε αριστερά-ούτε δεξιά».
Η συσκότιση θολώνει τις συνειδήσεις. Η πολιτική «ομίχλη» είναι ανάγκη να σπάσει με συγκεκριμένες πολιτικές.
Η λύση βρίσκεται σε πολύ πιο «ταπεινές» αναζητήσεις. Στη μαζική συμμετοχή και πάλη, όπου υπάρχει μικρός χώρος για κοροϊδίες και ψέματα και στον αγώνα που είναι ανηφορικός και ίσως όχι άμεσης απόδοσης.
(Ο Νίκος Τόσκας είναι υποστράτηγος ε.α. και πρώην υπουργός)
