Την πρώτη εβδοµάδα του Οκτωβρίου ξεκινάει στο Παρίσι η εβδοµάδα µόδας και αµέσως µετά οι άλλες χώρες αρχίζουν να αντιγράφουν τις εµπνεύσεις τους στην τοπική αγορά µοντέλων της κάθε περιφέρειας. Φέτος όµως τις εντυπώσεις φαίνεται να τις κερδίζει ένα µοντέλο φορολογίας του µεγάλου πλούτου, τα έσοδα από την οποία µπορούν να χρησιµοποιηθούν για να µειώσουν το δηµοσιονοµικό έλλειµµα και να ελαφρύνουν τα µέτρα λιτότητας που επιµένει να περάσει ο Μακρόν.
Το µέτρο ονοµάστηκε «φόρος Ζουκµάν» από τον Γάλλο καθηγητή Γκαµπριέλ Ζουκµάν που τον πρότεινε και αφορά την επιβολή ενός 2% ετησίως σε όσους έχουν περιουσία άνω των 100 εκατ. ευρώ. Ο Ζουκµάν έχει µάλιστα εντοπίσει δύο πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία για τη γαλλική κοινωνία: αφενός ο αριθµός των υπερπλουσίων αυξάνεται ανελλιπώς κάθε χρόνο και αφετέρου ο συνολικός πλούτος τους εκπροσωπεί ένα όλο και µεγαλύτερο µερίδιο του ΑΕΠ. Με λίγα λόγια, η ανισότητα στη Γαλλία καλπάζει τα τελευταία χρόνια και κάτι θα πρέπει να γίνει για να την καταπραΰνει.
Στην Ελλάδα, µας αρέσει να συζητάµε –και ενίοτε να αντιγράφουµε– όσα συµβαίνουν στο Παρίσι, αλλά µέχρι στιγµής καµία απόπειρα δεν έχει γίνει για το τι θα σήµαινε να εφαρµόσουµε στη χώρα µας ένα µοντέλο Ζουκµάν. Στοιχεία αναλυτικά δεν υπάρχουν όπως στη Γαλλία, αλλά χρησιµοποιώντας πηγές από το περιοδικό Forbes και µεγάλα δικηγορικά γραφεία µπορούµε να αντλήσουµε µερικά ενδιαφέροντα στοιχεία. Εχουµε και λέµε λοιπόν: Σύµφωνα µε στοιχεία του 2024, στην Ελλάδα είναι εγκατεστηµένα 105 άτοµα µε πλούτο άνω των 100 εκατοµµυρίων δολαρίων, τα οποία έχουν έδρα ή και κατοικία κυρίως σε Αττική, Μύκονο και Κρήτη (πηγές: LAW Machas, Αυγ. 2024).
Υπάρχουν όµως και δισεκατοµµυριούχοι, οι οποίοι µάλιστα πληθύνονται. Πρόσφατα στοιχεία από το Forbes δείχνουν πως οι Ελληνες δισεκατοµµυριούχοι το 2025 είναι συνολικά 16 άτοµα, ενώ το 2024 είχαµε οκτώ. ∆ηλαδή, φέτος διπλασιάστηκε
ο αριθµός των δισεκατοµµυριούχων και αρκετοί λόγοι υπάρχουν που θα µπορούσαν να το εξηγήσουν: µεγάλα κέρδη στις ναυτιλιακές, υπερκέρδη σε ενεργειακές εταιρείες, σε επιχειρήσεις τουρισµού και ακινήτων και φυσικά σε όσες υπερτιµολογούν και στραγγίζουν τους καταναλωτές.
Εχει πολύ ενδιαφέρον να δει κανείς και το πλήθος των ενδιάµεσων εκατοµµυριούχων µε περιουσία από ένα έως 99 εκατ. ευρώ. Πάλι σύµφωνα µε στοιχεία του Forbes (Φεβρουάριος 2025), στη χώρα είναι εγκατεστηµένοι 64.700 εκατοµµυριούχοι µε περιουσία άνω του ενός εκατ. ευρώ. Την τελευταία δεκαετία ο αριθµός των εκατοµµυριούχων στην Ελλάδα έχει αυξηθεί κατά 14%, ενώ παράλληλα αυξάνεται και ο αριθµός των ξένων που έρχονται στην Ελλάδα για να εκµεταλλευτούν τα φορολογικά προνόµια που τους παρέχει η κυβέρνηση. Στο πλαίσιο αυτό, 1.100 ξένοι εκατοµµυριούχοι µετεγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα το 2024, ενώ άλλοι 1.200 αναµένεται να το κάνουν φέτος. Ο συνολικός πλούτος που έχει µεταφερθεί µόνο από τους ξένους στην Ελλάδα υπολογίζεται στα 7,7 δισ. ευρώ, σύµφωνα µε πηγές από τους Henley και Scan (αµφότερες Ιούνιος 2025). Συνήθως ο πλούτος αυτός δεν επενδύεται σε καµία παραγωγική δραστηριότητα, αλλά κυκλοφορεί στο χρηµατοπιστωτικό σύστηµα εκτοξεύοντας τη ρευστότητα και οδηγώντας σε φαινόµενα προκλητικής κατανάλωσης, όπως πολυτελή αυτοκίνητα, ακριβή διασκέδαση, υψηλά ενοίκια κ.λπ.
Η κυβέρνηση στέκει εν πολλοίς αδιάφορη σε αυτά τα φαινόµενα υπερπλουτισµού και υπερκατανάλωσης, διαφηµίζοντας µόνο την «εµπιστοσύνη» που τάχα δείχνουν στην ελληνική οικονοµία. ∆εν αντιλαµβάνεται πως όταν οι κοινωνικές ανισότητες γιγαντωθούν, η γυαλιστερή επιφάνεια θα σπάσει και οι αντιθέσεις θα αναδυθούν. Αλλωστε τα πρώτα δείγµατα έχουν ήδη αρχίσει να εµφανίζονται και τον χειµώνα θα εκδηλωθούν και άλλο.
Ισως λοιπόν ένας τρόπος να µειωθούν οι ανισότητες είναι να σκεφτούµε να υιοθετήσουµε τον «φόρο Ζουκµάν», µε κάποιες ελληνικές προσαρµογές. Για τον πλούτο άνω των 100 εκατ. ευρώ φορολογία 2% ετησίως, όπως και στη Γαλλία, ενώ για τον πλούτο από ένα έως 99 εκατ. ευρώ φορολογία 1%. Ακόµη κι αν η φορολογία εφαρµοστεί στο κατώτερο επίπεδο κάθε κλιµακίου, τα έσοδα που θα συλλεγούν υπολογίζονται στα 534 εκατ. ευρώ.
Κατά σύµπτωση, το ποσόν αυτό είναι το κόστος από τη χορήγηση του ΕΚΑΣ σε 350.000 χαµηλοσυνταξιούχους, όπως δεσµεύτηκε πρόσφατα το ΠΑΣΟΚ. Φυσικά τα έσοδα θα είναι πολύ περισσότερα, αφού θα εφαρµοστούν στα πραγµατικά επίπεδα πλούτου και όχι µόνο στα ελάχιστα. Τότε θα δούµε ότι µε µία φορολογία που δεν είναι ούτε βαριά ούτε άδικη ούτε στρεβλωτική, κάµποσα θέµατα θα µπορούσαν να αντιµετωπιστούν πιο αποτελεσµατικά.
(Ο Νίκος Χριστοδουλάκης είναι ομότιμος καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο, πρώην υπουργός- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Η Καθημερινή» της Κυριακής)
