Η υπόθεση με την Τράπεζα Πειραιώς και την υπερβολική χρέωση συναλλαγών στα ΑΤΜ έφερε ξανά στο προσκήνιο την ασυδοσία του Τραπεζικού συστήματος. Η εξέλιξη ήταν θετική γιατί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κινητοποιήθηκαν οι πολίτες και τα κόμματα της Αντιπολίτευσης. Όμως τα προβλήματα παραμένουν. Οι νομοθετικές ρυθμίσεις της κυβέρνησης δεν αλλάζουν την «μεγάλη εικόνα». Το τραπεζικό σύστημα που σώσαμε με τις θυσίες του ελληνικού λαού αντιμετωπίζει τους πολίτες με άθλιο τρόπο. Τα επιτόκια καταθέσεων είναι στο πάτωμα ενώ τα επιτόκια δανεισμού στο ταβάνι. Η υποστήριξη στις μικρές επιχειρήσεις ανύπαρκτη. Παίζουμε κάθε μέρα κρυφτούλι για κρυφές χρεώσεις. Η ψηφιακή τεχνολογία γίνεται σύμμαχος της γραφειοκρατίας των τραπεζών και όχι της ανθρώπινης επικοινωνίας. Οι εργαζόμενοι στις τράπεζες δουλεύουν σαν είλωτες. Τα φυσικά καταστήματα εξαφανίζονται. Η αλήθεια είναι ότι προς τα εκεί κινείται η Ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Μόνο που αυτή η διαπίστωση έχει σχέση όχι με την αλλαγή εποχής αλλά με την ιδεολογία. Δηλαδή με την νεοφιλελεύθερη κυριαρχία που διευκολύνει τον χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό ακόμα και αν είναι νωπές οι εμπειρίες από την κρίση που ξεκίνησε το 2008 και τραυμάτισε σοβαρά την παγκόσμια οικονομία. Μυαλό δεν έβαλαν! Στόχος τους είναι πάντα το εύκολο κέρδος σε βάρος των κοινωνικών αναγκών.
Στη χώρα μας θα είχε ενδιαφέρον να ξεκινήσει ο διάλογος για την αναγκαιότητα μιας Εθνικής Δημόσιας τράπεζας που θα αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού. Με αιχμή τις αναπτυξιακές προτεραιότητες μία δημόσια τράπεζα- με την στήριξη των πολιτών- θα βελτίωνε τους κανόνες του ανταγωνισμού και θα περιόριζε αντικειμενικά την ασυδοσία των καρτέλ.
Η στρατηγική αυτή αφορά βέβαια πριν από όλα την αλλαγή παραδείγματος στην Οικονομία. Γιατί όσο η κρατούσα οικονομική ορθοδοξία αποδέχεται την παντοδυναμία των ιδιωτικών τραπεζών και δεν ανέχεται την οποιαδήποτε ετερόδοξη οικονομική θεώρηση τότε τα πράγματα θα πηγαίνουν από το κακό στο χειρότερο. Κάθε ιδέα που πέφτει θα θεωρείται παράλογη και θα σκοντάφτει πάνω σε στερεότυπα τα οποία δεν είναι αθώα αλλά εξυπηρετούν σκοπιμότητες της ολιγαρχίας. Φυσικά η ελίτ του Μαξίμου, η οποία με θρησκευτική ευλάβεια υποστηρίζει την νεοφιλελεύθερη μετάλλαξη του καπιταλισμού, όλα αυτά τα θεωρεί «εκτός πραγματικότητας». Ακόμα και αν σε άλλες χώρες το νερό ή ο σιδηρόδρομος ή άλλες κοινωνικές υπηρεσίες έχουν επιστρέψει στην κρατική εξουσία. Η ύπαρξη μίας Δημόσιας Εθνικής τράπεζας είναι ένα σημαντικό εργαλείο για τις επενδύσεις και για μια νέα αναπτυξιακή λογική. Η εμβληματική φιλελεύθερη οικονομολόγος Μαριάννα Ματσουκάτο στο βιβλίο της «Το επιχειρηματικό κράτος» σχολιάζει τον επαναπροσανατολισμό των χρηματοπιστωτικών πρακτικών, ώστε να προκύψουν νέες χρηματοδοτικές μέθοδοι, που θα χρηματοδοτούν καινοτομίες προσαρμοσμένες στις μεταβαλλόμενες ανάγκες του 21ου αιώνα. Η διεθνής οικονομολόγος δεν παραλείπει να επισημάνει ότι στο επίπεδο των καινοτομιών, μόνον μία ή το πολύ δύο επενδύσεις αποδεικνύονται πετυχημένες από πλευράς αποδόσεως. Συνεπώς, σε ένα τέτοιο περιβάλλον, μόνον το κράτος μπορεί να πάρει υψηλά ρίσκα, γιατί μόνον αυτό δεν πιέζεται για να έχει γρήγορες και υψηλές αποδόσεις. Η σημερινή εκδοχή του καπιταλισμού-υπογραμμίζει- δημιούργησε οικονομίες πού διόγκωσαν τις κερδοσκοπικές φούσκες και έκαναν πλουσιότερο το 1% του πληθυσμού. Στην ανάλυση της για μία μεγάλη στροφή σε δημόσιες πολιτικές της Οικονομίας με δυνατές επενδύσεις παραθέτει τα ενδιαφέροντα στοιχεία ενός κοσμογονικού επιτεύγματος όπως είναι το παράδειγμα της Αποστολής στο Φεγγάρι. Ένα συγκλονιστικό παράδειγμα με τις επιχειρήσεις "Απόλλων" που οργάνωσε το Αμερικανικό κράτος. Στοίχισε πολλά δισεκατομμύρια αλλά τα χρήματα πού δαπανήθηκαν ήταν τελικά λιγότερα τόσο με τις πολεμικές δαπάνες στο Βιετνάμ, στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν αλλά και από όσα χρειάστηκαν για την διάσωση των τραπεζών το 2008.
Η συζήτηση αυτή λοιπόν πρέπει να ανοίξει με επίκεντρο το κοινωνικό πρόσημο της Οικονομίας. Οι δυνάμεις της Κεντροαριστεράς με αφορμή την ΔΕΘ θα πρέπει να δώσουν έμφαση σε μία νέα ατζέντα που δεν θα εγκλωβίζει την αναζήτηση λύσεων στην σημερινή νεοφιλελεύθερη «ορθοδοξία». Ακόμα και αν αφορά ένα θέμα ταμπού όπως οι τράπεζες. Γιατί τότε οι όποιες λύσεις δεν θα είναι εναλλακτικές. Θα είναι σαν να παίζεις χαρτιά με σημαδεμένη τράπουλα.
(Ο Θόδωρος Μαργαρίτης είναι μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ και γραμματέας της πολιτικής κίνησης Ανανεωτική Αριστερά- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την «Εφημερίδα των Συντακτών»)
