Σε λίγες μέρες ο Ντόναλντ Τραμπ αναλαμβάνει την εξουσία στις ΗΠΑ και μια καινούργια περίοδος, χωρίς καμία προβλεψιμότητα, ξεκινά για τις ΗΠΑ αλλά και για ολόκληρο τον κόσμο.
Τα πρώτα δείγματα γραφής είναι σαφή και φαίνονται πριν ακόμη αναλάβει: η εμπλοκή του Έλον Μασκ στην πρώτη γραμμή της Διακυβέρνησης, ακόμη και η για πρώτη φορά δημιουργία Ταμείου για την Ορκωμοσία του νέου Προέδρου. Ένα Ταμείο όπου οι μεγαλύτεροι δισεκατομμυριούχοι της Αμερικής προσφέρουν μεγάλα ποσά, γη και ύδωρ για να είναι κοντά στον νέο Πρόεδρο. Το κεφάλαιο πάντα ήταν πίσω από την εξουσία στις ΗΠΑ. Τώρα με άμεσο τρόπο πλέον αναλαμβάνει την διακυβέρνηση από κοινού με τον Πρόεδρο.
Ένα από τα πρώτα θύματα της νέας διακυβέρνησης θα είναι αδιαμφισβήτητα η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ηγεσία της Ένωσης δεν προσκλήθηκε στην ορκωμοσία του Τραμπ λαμβάνοντας έτσι ένα σαφές μήνυμα ότι για τον νέο Πρόεδρο η ΕΕ δεν υπάρχει. Υπάρχουν μόνο τα κράτη μέλη με τα οποία η νέα Διοίκηση θα συναλλάσσεται σε διμερές επίπεδο. Αυτό έχει μεγάλη σημασία: εξασθενίζοντας και μη αναγνωρίζοντας κατά βάση την Ένωση ο Τραμπ θα προσπαθήσει να διασπάσει σε διάφορα θέματα ένα ενιαίο μέτωπο που κάνει την ευρωπαϊκή στάση πιο ισχυρή. Σε αυτό θα βρει συμμάχους εντός της Ένωσης. Η Ουγγαρία, η οποία συστηματικά μπλοκάρει κάθε νέες κυρώσεις προς την Ρωσία ή τα ευρωσκεπτικιστικά κόμματα σε διάφορες χώρες που δυναμώνουν μέρα με τη μέρα υπονομεύουν την ίδια ιδέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης από μέσα. Σε αυτό σημαντική ήταν η συνεισφορά του Έλον Μασκ. Ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου αναμείχθηκε στην προεκλογική συζήτηση στην Γερμανία, υποστηρίζοντας το ακροδεξιό AfD, εγκωμίασε την Τζόρτζια Μελόνι και διατύπωσε απόψεις ακόμη και για την εκτός ΕΕ Μεγάλη Βρετανία!
Είναι προφανές ότι η ΕΕ θα δεχθεί την επόμενη περίοδο μια άνευ προηγουμένου επίθεση από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Το πρώτο επεισόδιο προβλέπεται να είναι σε σχέση με το τέλος του Ουκρανικού Πολέμου όπου η Ένωση θα βρεθεί στο ρόλο απλού παρατηρητή στις αποφάσεις Τραμπ και Πούτιν, ενώ θα κληθεί να επωμιστεί το κόστος ανοικοδόμησης.
Γενικά ο Τραμπ είναι δηλωμένα απέναντι σε κάθε πολυμερή θεσμό και το ΝΑΤΟ είναι εξίσου υποψήφιο για να δεχθεί τα βέλη του. Δηλώσεις ότι οφείλουν τα μέλη του ΝΑΤΟ να διαθέσουν 5% του ΑΕΠ για την άμυνα είναι εκτός πραγματικότητας για όλα τα μέλη της συμμαχίας. Αυτή τη στιγμή τα περισσότερα έχουν πλησιάσει ή ξεπεράσει μετά βίας το 2% του ΑΕΠ (η χώρα μας με την Πολωνία και τις ΗΠΑ είναι πάνω από το 3%) ενώ η Γερμανία είναι παρά τις διακηρύξεις κάτω από το όριο αυτό, στο 1,9%.
Δεδομένης της κατάστασης αυτής αλλά και της πραγματικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, το 5% τίθεται για να μην μπορέσει στην πράξη να το φτάσει κανείς και έτσι να λειτουργήσει διαλυτικά για την Συμμαχία.
Είναι γεγονός ότι η Γερμανία είναι στο στόχαστρο του Τραμπ. Οι δασμοί που επαγγέλλεται θα πλήξουν καίρια την γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία, κινητήριο μοχλό της οικονομίας. Η ενίσχυση που προσφέρει μέσω του Μασκ στο AfD πλήττει εξάλλου τη χώρα από μέσα.
Είναι καθαρό ότι ο Τραμπ προτιμάει να έχει να κάνει με μεμονωμένα κράτη που ακολουθούν εθνικές πολιτικές και είναι έτσι πιο ευάλωτα στις πιέσεις παρά με μια Ένωση η οποία τουλάχιστον στο οικονομικό επίπεδο είναι ένας σημαντικός διεθνής παράγοντας. Δυστυχώς η σύγκρουση προβλέπεται να έχει και ένταση και διάρκεια.
Θα είναι ο Τραμπ ο ηγέτης της Διεθνούς της Ακροδεξιάς; Αν ισχύει το ‘πες μου τους φίλους σου να σου πω ποιος είσαι’, και δούμε ποιοι άνοιγαν σαμπάνιες με την εκλογή του, το ερώτημα έχει απαντηθεί.
Αντισυστημισμός, αναθεωρητισμός, λαϊκισμός, ξενοφοβία, αντιευρωπαϊσμός και αντιμεταναστευτική ρητορική και πράξη και προσπάθεια για ένα όλο και λιγότερο ρυθμισμένο διεθνές σύστημα θα είναι κάποια από τα στοιχεία της νέας διοίκησης.
Θα αντέξει η Ευρωπαϊκή Ένωση; Αυτό είναι ένα από τα μεγάλα στοιχήματα της τετραετίας που αρχίζει.
(Η Μαριλένα Κοππά είναι Καθηγήτρια Συγκριτικής Πολιτικής, Κοσμήτορας της Σχολής Διεθνών Σπουδών, Επικοινωνίας και Πολιτισμού, Πάντειο Πανεπιστήμιο)
