· Στις 2/4/ 2021, δηλαδή πριν 44 μήνες, ο Πρωθυπουργός εξήγγειλε την δημιουργία του πάρκου Λεντάκη με την εγκατάσταση εννέα υπουργείων στο οικόπεδο του εργοστασίου των Ελληνικών Αμυντικών Συστημάτων (Ε.Α.Σ.) στον Υμηττό. Εκείνη την περίοδο το εργοστάσιο του Υμηττού εκτελούσε παραγγελίες για το Υπ.Εθ.Α. φυσιγγίων 5,56, πυρομαχικών 40Χ53, φυσιγγίων 30χιλ., κεφαλές πυραύλου Iris-t και είχε εξαγωγικές υποχρεώσεις στην Αύγυπτο, στην Τυνησία και στο Μπαγκλαντές.
· Στις 14/4/2021 ο τότε Υπ. Οικονομικών κ. Σταϊκούρας σε συνέντευξη τεσσάρων υπουργών διευκρίνισε ότι η μετεγκατάσταση θα γίνει στο εργοστάσιο το Λαυρίου με πλήρη επαναλειτουργία των γραμμών παραγωγής.
· Οι εξαγγελίες έγιναν χωρίς να προηγηθεί καμιά σχετική μελέτη. Μετά από 5 μήνες ανατέθηκε στην Deloitte μελέτη μετεγκατάστασης η οποία παραδόθηκε στις 7/12/2021. Προέβλεπε μετεγκατάσταση μικρού τμήματος του εργοστασίου του Υμηττού στο εργοστάσιο της Μάνδρας ενώ για το μεγαλύτερο μέρος , περίπου 75%, αποξήλωση και αποθήκευση. Αποκλειστικό κριτήριο των προτάσεων της μελέτης ήταν η εξυπηρέτηση του κυβερνητικού σχεδιασμού για άμεσο άδειασμα του εργοστασίου του Υμηττού προκειμένου να ανατεθεί σύντομα η εργολαβία για το πάρκο μέσω ΣΔΙΤ χωρίς κανένα ενδιαφέρον για τις συνέπειες στα Ε.Α.Σ.
· Ο κυβερνητικός σχεδιασμός επιβεβαιώθηκε με την έγγραφη εντολή του Υπ. Οικονομικών προς τα Ε.Α.Σ. στις 14/4/2022 σύμφωνα με την οποία έπρεπε να ολοκληρωθεί το άδειασμα του εργοστασίου μέχρι το τέλος του 2022 !!! και προς τούτο η εταιρία όφειλε να εκποιήσει εξοπλισμό και να αποθηκεύσει το τμήμα κατασκευής μεταλλικών κορμών βλημάτων πυροβολικού (105χιλ., 155χιλ., 203χιλ.) , βλημάτων όλμων (81χιλ., 120χιλ.) και βλημάτων φρεγατών (76χιλ.). Λόγω αυτής της εντολής η διοίκηση των Ε.Α.Σ. τον 6ο/2022 έσπευσε να ακυρώσει 3 εξαγωγικές συμβάσεις ύψους 2,64 εκ. ευρώ και να πληρώσει 411.160 ευρώ καταπτώσεις εγγυητικών επιστολών διότι η εκτέλεση τους θα γινόταν στις γραμμές παραγωγής που θα έμπαιναν στις αποθήκες.
· Την ίδια περίοδο, δηλαδή από τα μέσα του 2022, η διεθνής ζήτηση για βλήματα πυροβολικού είχε εκτοξευθεί στα ύψη με τριπλασιασμό των τιμών των βλημάτων 155χιλ. με συνέπεια όλες οι εταιρίες στον κόσμο να προσαρμόζουν ανάλογα τον παραγωγικό τους σχεδιασμό με μοναδική εξαίρεση την Ελλάδα και τα Ε.Α.Σ.
· Το ζήτημα του χώρου της μετεγκατάστασης «ξαναμπήκε στο τραπέζι» με την εκδήλωση του ενδιαφέροντος ξένων εταιριών για συνεργασία με τα Ε.Α.Σ. Το συμφέρον των Ε.Α.Σ. ήταν η εμπορική εκμετάλλευση παραγωγής ολοκληρωμένων πυρομαχικών με την λειτουργία της καθετοποιημένης γραμμής τους δηλαδή η κατασκευή των μεταλλικών κορμών και η γόμωσή τους στο Λαύριο και παράλληλα η συνεργασία με ξένη εταιρία για αξιοποίηση της πλεονάζουσας παραγωγικότητας του εργοστασίου γομώσεων σε σχέση με την γραμμή κατασκευής των μεταλλικών κορμών. Αντίθετα το εμπορικό συμφέρον των ξένων ήταν η διακοπή της εγχώριας παραγωγής μεταλλικών κορμών και η αποκλειστική διαχείριση του εργοστασίου του Λαυρίου για την εκμετάλλευση των γομώσεων με εισαγωγή των μεταλλικών κορμών. Ο έλεγχος του κόστους των εισαγόμενων κορμών και των υπόλοιπων πρώτων υλών και ο έλεγχος των τιμών πωλήσεως του ολοκληρωμένου πυρομαχικού διασφαλίζει τον έλεγχο των ποσοστών κέρδους.
· Η κυβερνητική απόφαση να παραμείνει ανενεργή η παραγωγή των μεταλλικών κορμών και να ιδρυθεί μια νέα Joint Venture μονάδα για την διαχείριση των γομώσεων με συμμετοχή των Ε.Α.Σ. 51% στο μετοχικό κεφάλαιο αλλά με παραχώρηση του management στην ξένη εταιρία παρέχει δυνατότητα στην ξένη εταιρία να ελέγχει το κόστος παραγωγής ενώ οι τελικές τιμές διάθεσης των έτοιμων προς χρήση προϊόντων θα παραμένουν άγνωστες στην ελληνική πλευρά δεδομένου ότι ο τελικός πωλητής δεν προβλέπεται να είναι η Joint Venture αλλά ο ξένος όμιλος στον οποίο ανήκει η ξένη εταιρία.
· Επιπρόσθετα η Κυβέρνηση δέχθηκε να εκχωρήσει για 25 χρόνια την εκμετάλλευση όλων των γραμμών παραγωγής πυρομαχικών, τις εγκαταστάσεις του εργοστασίου στο Λαύριο και αποθήκες σε άλλη περιοχή χωρίς τίμημα. Η κυβέρνηση για την εξυπηρέτηση αυτής της συμφωνίας «ανακάλυψε» μετά από είκοσι οκτώ (28) μήνες ότι η μετεγκατάσταση στο εργοστάσιο της Μάνδρας δεν μπορεί να γίνει ! και θα γίνει στο Λαύριο (αρχική απόφαση για Μάνδρα στην Γ.Σ.Μ. στις 27/7/2022 και τροποποίηση για το Λαύριο στις 19/12/2024 απόφαση του Δ.Σ.των Ε.Α.Σ.). Να σημειωθεί ότι το δημόσιο και τα Ε.Α.Σ. είχαν ήδη δαπανήσει περίπου 1 εκατ. ευρώ για μελέτες μετεγκατάστασης. Συνεπώς η κυβερνητική αλλαγή για μετεγκατάσταση στο Λαύριο ήταν αποτέλεσμα εξυπηρέτησης της J.V. και της ξένης εταιρίας και όχι διόρθωση της απόφασης για την Μάνδρα.
· Ενδιαφέρον όμως παρουσιάζει και η διαδικασία επιλογής της εταιρίας συνεργάτη των Ε.Α.Σ. στην J.V. Υπήρξε εκδήλωση ενδιαφέροντος συνεργασίας από διάφορες εταιρίες του εξωτερικού. Όμως δεν πραγματοποιήθηκε, με βάση το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, διαγωνιστική διαδικασία με δημόσια πρόκληση ενδιαφέροντος, προκαθορισμένες απαιτήσεις και κριτήρια αξιολόγησης. Αντίθετα στις 28/12/2023 ο Υπ. Οικονομικών απευθύνθηκε εγγράφως σε δυο ξένες εταιρίες ζητώντας μέχρι τις πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου 2024 υποβολή επιχειρηματικών σχεδίων. Όμως ήδη η διοίκηση των Ε.Α.Σ., προφανώς με κυβερνητική έγκριση ή και καθοδήγηση, είχε συνάψει συμβατικές σχέσεις με μία συγκεκριμένη ξένη εμπορική εταιρία μικρής οικονομικής επιφάνειας μέλος μεγάλου αμυντικού ομίλου. Μέρος των συμβατικών σχέσεων ήταν η από κοινού κατάθεση επενδυτικής πρότασης στις 11/12/2024 για το εργοστάσιο του Λαυρίου στο κοινοτικό πρόγραμμα A.S.A.P. - Act Support Ammunition Program (δηλαδή δέκα επτά (17) ημέρες πριν την επιστολή Χατζηδάκη).
· Οι «διαπραγματεύσεις» επεκτάθηκαν και πέρα της συνεργασίας στις γομώσεις και αποφασίστηκε η έμμεση ιδιωτικοποίηση του κλάδου πυρομαχικών. Συνεπώς η μετεγκατάσταση βλάπτει τα συμφέροντα των Ε.Α.Σ διότι είναι εργαλείο εξυπηρέτησης αλλότριων στόχων και συμφερόντων σχετικών με την ίδρυση του πάρκου, την ανάθεση της εργολαβίας (η σχετική διακήρυξη του ΤΑΙΠΕΔ έγινε στις 12/7/2024) και την άνευ ανταλλάγματος ιδιωτικοποίηση μέσω της ίδρυσης της Joint Venture.
· Το κυβερνητικό αφήγημα ότι α) η συμφωνία συνεργασίας και η ίδρυση της J.V. θα ενισχύσει τεχνολογικά τα Ε.Α.Σ., β) ότι θα συμβάλλει στην αντιμετώπιση των ελλειμμάτων της και γ) ότι η ξένη εταιρία θα επενδύσει 50 εκ. ευρώ δυστυχώς πάσχει. Διότι α) οι τεχνολογίες που είναι αναγκαίες για την υλοποίηση των συμφωνηθέντων και την λειτουργία της J.V. είναι διαθέσιμες από χρόνια στην ελληνική εταιρία, β) η μέση κερδοφορία που προβλέπεται από την λειτουργία της J.V. είναι μόλις 8,5% προ φόρων για τα Ε.Α.Σ. που σε απόλυτο μέγεθος είναι της τάξεως ετησίως των 12-15 εκ. ευρώ και γ) η ξένη εταιρία θα συν εκμεταλλευθεί εγκαταστάσεις πολλών εκατομμυρίων ευρώ για την υλοποίηση συμβατικών υποχρεώσεων του ομίλου στον οποίο ανήκει δωρεάν. Τα 50 εκ. ευρώ σε 25 χρόνια αντιστοιχούν σε επενδύσεις 2 εκ. ευρώ ετησίως ελάχιστο ποσοστό επί του ετήσιου τζίρου της J.V.
· Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών μετά το πέρας του πολέμου στην Ουκρανία για την αναπλήρωση των αποθεμάτων 155χιλ. θα χρειαστούν δέκα (10) χρόνια παραγωγής. Αυτό προφανώς ισχύει και για την Χώρα μας. Εξ άλλου από ελεύθερες πηγές και ενημερώσεις στην Βουλή οι ανάγκες σε πυρομαχικά 155χιλ., πυρομαχικά μάχης και ασκήσεων φρεγατών 76/62, πυρομαχικών αρμάτων κ.λ.π. θα βρει την Χώρα μας χωρίς παραγωγή των κορμών που αποτελούν το 60-65% της προστιθέμενης αξίας. Συνεπώς η Κυβέρνηση οφείλει να μεριμνήσει για την επαναλειτουργία του τμήματος κατασκευής μεταλλικών κορμών στο εργοστάσιο του Λαυρίου και να επαναδιαπραγματευθεί με τον όμιλο στον οποίο ανήκει η συνέταιρος των Ε.Α.Σ. στην υπό ίδρυση Joint Venture για ικανοποιητικά ανταποδοτικά τεχνολογικά οφέλη, παροχή δίκαιης αμοιβής για την εκχώρηση και εκμετάλλευση των περιουσιακών στοιχείων και τροποποίηση του χρόνου εκχώρησης από 25 έτη σε 5 έτη.
(Ο Παναγιώτης (Τάκης) Μοσχολιός είναι Συνταξιούχος των Ε.ΑΣ.)
