Τα πενηντάχρονα της Νέας Δημοκρατίας θα γιορταστούν σε μια παράξενη πολιτική ατμόσφαιρα -όπως άλλωστε είναι παράξενη η συγκυρία που διανύουμε. Κανονικά, ο τόνος θα έπρεπε να είναι πανηγυρικός. Η Νέα Δημοκρατία διανύει τη δεύτερη αυτοδύναμη κυβερνητική θητεία της χωρίς να έχει απέναντι της ανταγωνιστικό πόλο εξουσίας, κάτι που είναι πρωτοφανές στα μεταπολιτευτικά χρονικά.
Από τη σκοπιά της Ιστορίας είναι ακόμα πιο σημαντικό το γεγονός ότι η Νέα Δημοκρατία αποτελεί τη μοναδική πολιτική δύναμη που παρέμεινε κόμμα εξουσίας όλη την πεντηκονταετία της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας. Η Μεταπολίτευση ξεκίνησε με την Ένωση Κέντρου-Νέες Δυνάμεις να είναι ο βασικός αντίπαλος της Δεξιάς, στη συνέχεια το ΠΑΣΟΚ έδωσε τον τόνο, με τη χρεοκοπία έλαμψε το άστρο του ΣΥΡΙΖΑ και τώρα έχουμε… τοπίο στη ομίχλη. Οι αντίπαλοι της άλλαξαν κατά καιρούς, αλλά η ΝΔ είναι σταθερή, εκφράζοντας τη δεξιά πρόταση εξουσία.
Αμηχανία και αβεβαιότητα
Το κλίμα λοιπόν θα έπρεπε να είναι πανηγυρικό αλλά δεν είναι. Η Νέα Δημοκρατία διέρχεται περίοδο αμηχανίας και αβεβαιότητας. Ο πρώτος λόγος είναι ότι η κυβέρνηση βρίσκεται στη χειρότερη φάση της για την τελευταία πενταετία. Το κακό αποτέλεσμα των ευρωεκλογών φαίνεται να σταθεροποιείται ως δημοσκοπικό όριο για τη ΝΔ, η οποία κινείται στην περιοχή του 30%. Με τα σημερινά δεδομένα, η αυτοδυναμία είναι ανέφικτη. Γι’ αυτό άλλωστε άνοιξε το θέμα της αλλαγής του εκλογικού νόμου.
Πέρα από τα ποσοστά της πρόθεσης ψήφου, μεγάλη σημασία έχουν τα ποιοτικά στοιχεία των δημοσκοπήσεων. Στην πρόσφατη έρευνα της Metron Analysis το 66% αξιολογεί αρνητικά την κυβέρνηση.
Η προσπάθεια του πρωθυπουργού να αλλάξει την εικόνα με τις παροχές της ΔΕΘ και τις συνεχείς εξαγγελίες κάθε λογής μέτρων, δεν έχει ευδοκιμήσει. Η Νέα Δημοκρατία δείχνει να μην έχει πλέον αφήγημα για το μέλλον.
Η Ακροδεξιά
Η παρουσία ενός ισχυρού ακροδεξιού χώρου καθιστά την κατάσταση ακόμα πιο δύσκολη τόσο για το παρόν όσο και για το μέλλον. Στις εκλογές του 2019 ο Μητσοτάκης έδωσε την εντύπωση ότι επανέφερε τη ΝΔ στις «εργοστασιακές ρυθμίσεις» της, κατακτώντας το Κέντρο και ενσωματώνοντας το μεγαλύτερο μέρος της Ακροδεξιάς. Το επίτευγμα αποδείχτηκε παροδικό. Στις εκλογές του 2023 και τις ευρωεκλογές του 2024, η Ακροδεξιά πέτυχε ιστορικά υψηλά με 12,89% και 16,71% αντίστοιχα. Στις τελευταίες δημοσκοπήσεις το άθροισμα των ακροδεξιών κομμάτων είναι ακόμα πιο υψηλό.
Ένας τόσο ισχυρός χώρος στα δεξιά της ΝΔ αποτελεί έτσι κι αλλιώς μείζον πρόβλημα, αφού ψαλιδίζει τα ποσοστά της και αποκόπτει κάθε προοπτική αυτοδυναμίας. Αν τώρα διαβάσουμε τους αριθμούς μέσα από τον πρίσμα των ευρωπαϊκών τάσεων, η κατάσταση γίνεται πιο ανησυχητική για τον Μητσοτάκη. Η ρατσιστική Ακροδεξιά (στις διάφορες μορφές της) ενισχύεται παντού στην Ευρώπη και αλλάζει τον πολιτικό χάρτη. Μάλιστα σε χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία και η Αυστρία η Ακροδεξιά έχει γίνει η βασική δύναμη του συντηρητικού χώρου, εκτοπίζοντας την παραδοσιακή Δεξιά.
Η διαφωνία
Υπάρχει βέβαια μια μεγάλη διαφορά μεταξύ της Ελλάδας και των άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Στην Ελλάδα η Ακροδεξιά είναι διασπασμένη και δεν υπάρχει η ηγετική προσωπικότητα που θα μπορούσε να ενοποιήσει τα ακροδεξιά κόμματα. Επομένως, είναι δύσκολο οι εξελίξεις να έχουν τη δυναμική που είδαμε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ωστόσο, σε μια συγκυρία όπου η αδυναμία της κυβέρνησης συνδυάζεται με την απαξίωση του ΣΥΡΙΖΑ και την ευρωπαϊκή τάση της ανόδου της Ακροδεξιάς, το πιο πιθανό σενάριο είναι η διεύρυνση του χώρου στα δεξιά της ΝΔ.
Η αυξανόμενη σημασία του ακροδεξιού χώρου φαίνεται από το πόσο επηρεάζει την κυβερνητική πολιτική και τη συζήτηση μέσα στη ΝΔ. Η κυβέρνηση δεν υπάρχει περίπτωση να επιχειρήσει άλλη προοδευτική μεταρρύθμιση όπως ο γάμος των ομόφυλων. Με κάθε δυνατή ευκαιρία επιχειρεί να ανοίξει διαύλους επικοινωνίας με τα ακροατήρια της σκληρής Δεξιάς. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε ζητήματα όπως η εφηβική βία, υιοθετεί ανοιχτά οπισθοδρομικές και ακραία συντηρητικές θέσεις που προσιδιάζουν σε ακροδεξιό κόμμα.
Την ίδια στιγμή η κριτική που ασκούν στην κυβέρνηση οι Σαμαράς και Καραμανλής είναι (με διαφορετική ένταση) από τα δεξιά. Οι δύο πρώην πρωθυπουργοί εγκαλούν τον Μητσοτάκη για εγκατάλειψη βασικών στοιχείων της δεξιάς πολιτικής χάριν των ανοιγμάτων στον Κέντρο. Στην ουσία, αυτό που προτείνουν είναι μια στροφή προς τα δεξιά, προκειμένου να επιστρέψουν στη ΝΔ όσοι επέλεξαν τα ακροδεξιά κόμματα στις τελευταίες κάλπες. Βέβαια, αυτή τη στροφή έχει ήδη αρχίσει από την κυβέρνηση.
Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι η σκιά της Ακροδεξιάς πέφτει βαριά στην ΝΔ. Στα πεντηκοστά του γενέθλιά του το κυβερνών κόμμα στρέφεται στα δεξιά για να βγει από το τέλμα της αμηχανίας και της αβεβαιότητας. Η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει όμως ότι η υιοθέτηση της ακροδεξιάς ατζέντας από τη Δεξιά και το Ακραίο Κέντρο στο τέλος της ημέρας ευνοεί την original Ακροδεξιά.
(Ο Γιάννης Αλμπάνης είναι δημοσιογράφος)
