Εάν υπήρχε βραβείο ευρωπαϊκότητας, θα πήγαινε οπωσδήποτε στη Βουλγαρία. Καθώς είναι η μόνη χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ) που ακολουθώντας σχετική προτροπή της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε δύο πρόσωπα, γυναίκα και άνδρα, για τη θέση επιτρόπου. Καμία άλλη χώρα από τις 27, μικρή ή μεγάλη, ούτε καν η Ελλάδα, που ο Πρωθυπουργός έχει τόσο στενή σχέση με την Ούρσουλα, δεν σεβάστηκε την προτροπή της. Πρότειναν ένα και μόνο πρόσωπο, στη μεγάλη πλειοψηφία τους άνδρα (με καθαρά εθνικά πολιτικά κριτήρια). Ετσι θα έχουμε μια ανδροκρατούμενη Επιτροπή με μόνο 8 γυναίκες και 19 άνδρες. Ο στόχος για ισότητα φύλων πάει περίπατο (στην απερχόμενη Επιτροπή έχουμε 12 γυναίκες). Επική ήττα (αν όχι φιάσκο), συμβολική και ουσιαστική, της Φον ντερ Λάιεν. Από τα 27 προτεινόμενα πρόσωπα τα 7 είναι υπηρετούντα μέλη στην Επιτροπή και συνεχίζουν. Ενα μέλος μάλιστα, ο Βάλντις Ντομπρόβσκις (Λετονία), συνεχίζει για τρίτη θητεία! Η Ελλάδα με πάνω από σαράντα χρόνια συμμετοχής στην ΕΕ δεν επέλεξε ποτέ να έχει επίτροπο για δεύτερη θητεία. Γιατί άραγε;
Αλλά πέρα από ανδροκρατούμενη, η νέα Επιτροπή (θα) είναι και περισσότερο δεξιόστροφη. Αφού μόνο 4 μέλη της (θα) έχουν πολιτική προέλευση από σοσιαλιστικά (ή κατ’ όνομα σοσιαλιστικά) κόμματα, ενώ 16 θα προέρχονται από δεξιά κόμματα, μέλη του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ). Η δεξιά μετατόπιση της Επιτροπής αντανακλάται (και) στην πρόταση του Απόστολου Τζιτζικώστα, η επιλογή του οποίου έγινε, όπως έγραψε το «Politico», για τις ακραιφνείς δεξιές, σκληροπυρηνικές του θέσεις. Ακολουθεί έτσι και η Επιτροπή τη γενικότερη τάση πολιτικής μετατόπισης δεξιότερα. Αν και η πρόεδρος Φον ντερ Λάιεν θα επιχειρήσει μια κάποια πολιτική εξισορρόπηση με την τοποθέτηση των (εκτελεστικών) αντιπροέδρων (2 από το ΕΛΚ και 2 από το SD).
Το επόμενο βήμα θα είναι η κατανομή των αρμοδιοτήτων (χαρτοφυλακίων) προκειμένου να υποβληθεί (11 Σεπτεμβρίου) ο κατάλογος των επιτρόπων συνολικά για έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Για τα χαρτοφυλάκια σφάζονται οι χώρες-μέλη, αν και σύμφωνα με τη Συνθήκη οι επίτροποι δεν εκπροσωπούν ούτε προωθούν τα συμφέροντα των κρατών από τα οποία προέρχονται. Και έπεται το τρίτο και πλέον πολιτικά φαρμακερό στάδιο: οι ακροάσεις των (υποψήφιων) επιτρόπων ενώπιον αρμόδιας επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προκειμένου να πιστοποιηθεί η πολιτική τους καταλληλότητα και τεχνοκρατική τους επάρκεια να υπηρετήσουν την ΕΕ. Αν και η διαδικασία αυτή δεν προβλέπεται από τη Συνθήκη, είναι εξόχως βασανιστική. Στο παρελθόν το Κοινοβούλιο έχει απορρίψει ατομικά υποψηφίους (το 2019 απέρριψε 3). Από τα προτεινόμενα μέλη, το «Politico» εκτιμά ότι τουλάχιστον 2 μπορεί να έχουν πρόβλημα και να σκαλώσει η υποψηφιότητά τους: ο επαναπροτεινόμενος σημερινός επίτροπος για τη Διεύρυνση Ολιβερ Βαρχέλι προερχόμενος από την Ουγγαρία και ο σκληροπυρηνικός (όπως τον χαρακτηρίζει) Απόστολος Τζιτζικώστας, ο οποίος «θα πρέπει να εξηγήσει τις απόψεις του για τη Β. Μακεδονία» (Συμφωνία Πρεσπών) και την «εγγύτητά» του με την Ακροδεξιά. Με την ολοκλήρωση των ακροάσεων η Επιτροπή στο σύνολό της εγκρίνεται/απορρίπτεται από το ΕΚ και διορίζεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προκειμένου να αναλάβει καθήκοντα την 1η Δεκεμβρίου.
Σε μια περίοδο πολλαπλών κρίσιμων προκλήσεων για την Ευρώπη, εσωτερικών και εξωτερικών, και με το πολιτικό κέντρο της (Γαλλία – Γερμανία) σε παράλυση, ο ρόλος της νέας Επιτροπής θα είναι κομβικός Θα μπορέσει να ανταποκριθεί; Υπάρχουν ισχυρές αμφιβολίες που συνδέονται με τα πρόσωπα (πρόεδρο Φον ντερ Λάιερ, ύπατη εκπρόσωπο/αντιπρόεδρο Κάγια Κάλλας κ.ά.) μέχρι τις πολιτικές επιλογές και προσανατολισμό.
Αλλά αρχή άνδρα και γυναίκα δείκνυσι…
(Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Τα Νέα")
