Εβδομήντα χρόνια μετά την θέσπιση του επιδόματος ανεργίας του ΟΑΕΔ/ΔΥΠΑ η κυβέρνηση Μητσοτάκη ετοιμάζει τον …«εξορθολογισμό» του, όπως επιτάσσει άλλωστε, η «Έκθεση Πισσαρίδη».
Τι σημαίνει ο …εξορθολογισμός;
Το επίδομα ανεργίας ή επίδομα ασφάλισης ανεργίας (unemployment insurance) εφαρμόζεται με τη μορφή προσωρινής χρηματικής παροχής για την προστασία των εργαζομένων από τον κίνδυνο απώλειας εργασίας και έλλειψης πηγής εισοδήματος. Το επίδομα εφεξής και σύμφωνα με τις εξαγγελίες, θα έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα και δεν θα αποτελεί ένα σταθερό ποσό, όπως ισχύει σήμερα. Όσο περισσότερο έχεις πληρώσει, τόσο μεγαλύτερο επίδομα(και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα) θα παίρνεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
«Δίκαιο φαίνεται» θα πει κανείς…
Κάθε άλλο…
1. Το επίδομα του ΟΑΕΔ ουδέποτε στο παρελθόν είχε ανταποδοτικό χαρακτήρα. Κι αυτό γιατί η απώλεια εισοδήματος λόγω απόλυσης είναι μια πραγματική κατάσταση είτε κάποιος αμείβεται με 500 είτε με 1.500 ευρώ και προφανώς έχει διαμορφώσει τη ζωή του και τις ανάγκες του κατά συγκεκριμένο τρόπο. Άλλωστε με του μισθούς που επικρατούν στη χώρα δυνατότητα αποταμίευσης δεν υφίσταται. Όλοι οι εργαζόμενοι μέσω του μισθού του πληρώνουν εισφορές υπερ ΟΑΕΔ όπως και για περίθαλψη(υγεία) κλπ. Αν μεταφέρουμε την ίδια λογική και στην περίθαλψη(οι εργαζόμενοι πληρώνουν αντίστοιχα ποσοστιαία εισφορές για την προστασία της υγείας τους) τότε εύκολα συμπεραίνει κανείς ότι καλύτερες παροχές υπερ υγείας θα πρέπει να έχουν στα δημόσια συστήματα όσοι έχουν πληρώσει μεγαλύτερες εισφορές, δηλαδή οι υψηλόμισθοι! Έτσι όμως αλλοιώνεται ο σκοπός των κοινωνικών επιδομάτων που είναι η κάλυψη των κινδύνων και καταλήγουμε σε παροχές για εκείνους που φαινομενικά τις έχουν λιγότερο ανάγκη.
2. Αυτό που δεν λέει η κυβέρνηση ακόμα είναι ποιο θα είναι το συνολικό κονδύλι που θα καταβάλλεται με το νέο σύστημα παροχών. Θα εξακολουθήσουν να καταβάλλονται τα 1,8 δισεκατομμύριά ευρώ ετησίως σε επιδόματα ή θα έχουμε άγριο «τσεκούρι» για να διοχετευτούν πόροι αλλού;
3. Η συγκεκριμένη επιλογή σχετίζεται ή όχι με την μείωση των εισφορών υπερ ΟΑΕΔ που αφορούσαν κυρίως επιχειρήσεις και στέρησαν 1 δισεκατομμύριο από τον ΟΑΕΔ τα προηγούμενα χρόνια και ενώ επίκειται και νέα μείωση εισφορών για επιχειρήσεις το 2025 και το 2027 με θύμα και πάλι κατά πάσα πιθανότητα τον ΟΑΕΔ;
4. Η κυβέρνηση ισχυρίζεται, ότι δεν γίνεται να έχουμε μικρότερη ανεργία το διάστημα 2019-2024 κατά 8 περίπου μονάδες και να δίνουμε περισσότερα επιδόματα. Οι αιτίες για το φαινόμενο είναι πολλές και συνδέονται κυρίως με την εποχικότητα της εργασίας και την επισφάλεια(mini jobs, αδήλωτη εργασία). Όμως αφού έχουμε περισσότερες θέσεις εργασίας (405.000 επιπλέον λέει η κυβέρνηση) τότε δεν έχουμε και αύξηση εσόδων του ΟΑΕΔ; Που πάνε τα χρήματα αυτά; Η αύξηση του κατώτατου μισθού δεν συμπαρασύρει μόνο προς τα πάνω τις δαπάνες για το επίδομα ανεργίας(συνδέεται η αύξησή του με τον κατώτατο μισθό), συνεισφέρει και σημαντικούς πόρους αφού αυξάνονται τα έσοδα του ΟΑΕΔ.
5. Σήμερα για να πάρει κανείς το επίδομα του ΟΑΕΔ πρέπει να έχει 125 ημέρες εργασίας το τελευταίο 14μηνο(δίχως να υπολογίζονται οι 2 τελευταίοι μήνες). Ισχύει ότι θα πάμε σε minimum εργασία από 10-12 μήνες με χιλιάδες εργαζόμενους να μένουν εκτός βοηθήματος;
6. Το 2009 το επίδομα ανεργίας ήταν 461, 5 ευρώ. Δεκαπέντε χρόνια μετά και με το κόστος διαβίωσης να έχει σχεδόν διπλασιαστεί το επίδομα ανεργίας είναι μόλις 509 ευρώ το μήνα. Την ώρα που για παράδειγμα οι 5 συστημικές τράπεζες έχουν κέρδη την διετία 2022-2023 8 δισεκατομμύρια ευρώ, η κυβέρνηση που έχει αλλεργία σε ό,τι θυμίζει κοινωνικό κράτος, κοιτάζει να κόψει τα κοινωνικά επιδόματα από τις πλέον ευάλωτες ομάδες.
Η παρούσα κυβέρνηση είναι γεγονός, ότι ελάχιστα ενδιαφέρεται για τους εργαζόμενους και τους ανέργους και το αποδεικνύει στην πράξη, μένοντας πιστή στις νεοφιλελεύθερες εμμονές της.
Ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό σύστημα προστασίας των ανέργων πρέπει να στοχεύει:
-Στην διασφάλιση της διαβίωσης των ανέργων και των οικογενειών τους στο επίπεδο της προ ανεργίας περιόδου (εισόδημα, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, συνταξιοδοτικά δικαιώματα, εκπαίδευση, πολιτισμός).
-Στην διατήρηση της οικογενειακής, ψυχολογικής, κοινωνικής ισορροπίας του ανέργου, ώστε να είναι ικανός για την ομαλή επανένταξη στην εργασία.
-Στην στήριξη των μακροχρόνιων και ηλικιωμένων ανέργων με ειδικότερα και στοχευμένα μέτρα κλπ.
(O Διονύσης Τεμπονέρας είναι Δικηγόρος - Εργατολόγος)
