Τις τελευταίες μέρες η χώρα μας πρωταγωνιστεί στον διεθνή Τύπο, ως η μοναδική δυτική χώρα η οποία έχει θεσπίσει την εξαήμερη εργασία. Οι αστειότητες του Υπουργείου Εργασίας, ότι δεν πρόκειται για έκτη μέρα απασχόλησης, αλλά για «έκτακτη βάρδια», προφανώς δεν πείθουν κανέναν.
Το θέμα έχει αναλυθεί επαρκώς στο δημόσιο λόγο. Αυτό που έχει μια σημασία είναι να αναδειχθούν οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης στα χρονικά όρια εργασίας τα τελευταία έτη, που έχουν κυριολεκτικά καταστήσει τους Έλληνες εργαζόμενους, να είναι οι εργαζόμενοι που εργάζονται τις περισσότερες ώρες από κάθε άλλο εργαζόμενο στην Ευρώπη και φυσικά με αμοιβές που συγκρίνονται με αυτές που επικρατούν στην Ρουμανία και στην Βουλγαρία.
Τα επίσημα στοιχεία της Eurostat δεν επιδέχονται αμφισβήτησης: Το 2023, οι πραγματικές εβδομαδιαίες ώρες εργασίας για τα άτομα ηλικίας 20-64 ετών στην κύρια εργασία τους, στην ΕΕ, κυμάνθηκαν κατά μέσο όρο 36,1 ώρες. Στην Ελλάδα καταγράφεται η μεγαλύτερη εβδομάδα εργασίας με 39,8 ώρες.
Πρόκειται όμως, για τυχαίο γεγονός;
Ακόμα και αν δεν λάβουμε υπόψη τις αντεργατικές ρυθμίσεις που θεσπίστηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η κυβέρνηση της ΝΔ έχει τινάξει στον αέρα τα χρονικά όρια εργασίας με απανωτές παρεμβάσεις.
1. Με τον νόμο Χατζηδάκη (ν.4808/2021) θεσπίστηκε ευέλικτη διευθέτηση του χρόνου εργασίας. Ο εργαζόμενος με «δικό του» αίτημα και κατόπιν έγγραφης συμφωνίας με τον εργοδότη μπορεί να εργαστεί με ελαστικό ωράριο. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να εργάζεται έως και 10 ώρες την ημέρα κατά μέγιστο χωρίς πρόσθετη αμοιβή(απλήρωτες υπερωρίες), ανάλογα με τις ανάγκες των επιχειρήσεων. Οι επιπλέον ώρες θα αποθηκεύονται σε «τράπεζα χρόνου» με τη συμβολή και της ψηφιακής κάρτας εργασίας και θα του «επιστρέφονται» εντός έξι μηνών με τη μορφή μειωμένου ωραρίου ή ρεπό ή ημερών αδείας. Επίσης, δόθηκε η δυνατότητα να συμφωνείται η διευθέτηση του χρόνου εργασίας, εκτός από το συλλογικό επίπεδο, και με ατομική σύμβαση.
2. Με τον ίδιο νόμο θεσπίστηκε δήθεν η τετραήμερη εργασία. Μόνο, που αντί να προκύψει μείωση του χρόνου εργασίας χωρίς μείωση αποδοχών όπως συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη, η κυβέρνηση συνέπτυξε το 40ωρο σε 4 ήμερες την εβδομάδα, με εργασία 10 ωρών με ότι σημαίνει αυτό για την ασφάλεια στην εργασία.
3. Αυξήθηκε το πλαφόν των υπερωριών στις 150 ώρες ετησίως, από 96 ώρες, στη βιομηχανία και 120 ώρες στους λοιπούς κλάδους προκαλώντας περαιτέρω εντατικοποίηση της εργασίας.
4. Δόθηκε η δυνατότητα χορήγησης με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων άδειας υπερωριακής απασχόλησης των μισθωτών όλων των επιχειρήσεων και εργασιών, επιπλέον των επιτρεπόμενων ανωτάτων ορίων υπερωριακής απασχόλησης, σε περιπτώσεις επείγουσας φύσης εργασίας, μη επιδεχόμενης αναβολής.
5.Θεσπίστηκε η δυνατότητα παροχής πρόσθετης εργασίας από εργαζόμενο μερικής απασχόλησης («σπαστό ωράριο»), σε ωράριο που δεν είναι συνεχόμενο με το συμφωνημένο ωράριο της ίδιας ημέρας.
6.Θεσπίστηκε εξαίρεση από την υποχρεωτική ανάπαυση της Κυριακής και ημερών αργίας σε μεγάλο φάσμα επιχειρήσεων, εκμεταλλεύσεων και υπηρεσιών, όπως : ταχυδρομικών υπηρεσιών, παραγωγής- αποθήκευσης- μεταφοράς και διανομής προς νοσηλευτικά ιδρύματα φαρμάκων και παραϊατρικού υλικού, εφοδιαστικής αλυσίδας ( logistics) παραλαβής-αποθήκευσης-συλλογής και διανομής εμπορευμάτων, κέντρων κοινών υπηρεσιών (shared services centers) ομίλων επιχειρήσεων ιδίως σε τομείς λογιστικής, ανθρωπίνου δυναμικού, μισθοδοσίας, των Η/Υ (ΙΤ) και άλλων, Κέντρων δεδομένων ( data centers) και εν γένει μηχανογραφικών κέντρων ομίλων επιχειρήσεων και άλλων.
7. Θεσπίστηκε η δυνατότητα λήψης άδειας αναψυχής μέχρι το πρώτο τρίμηνο του επομένου ημερολογιακού έτους.
8.θεσπίστηκε η 13ώρη εργασία σε πολλαπλούς εργοδότες με τον «νόμο Γεωργιάδη».
9. Δόθηκε δώρο μία ώρα απλήρωτης εργασίας στους βιομηχάνους με το πρόσχημα της προετοιμασίας του εργαζόμενου για την ανάληψη της εργασίας και την αποχώρηση από αυτή. Δηλαδή, οι εργαζόμενοι να πηγαίνουν μισή ώρα νωρίτερα στη δουλειά και να φεύγουν μισή ώρα αργότερα κι αυτό το διάστημα να μη θεωρείται χρόνος εργασίας.
10.Με νέες ρυθμίσεις δεν δηλώνεται καθόλου ωράριο σε όσους εργαζόμενους χαρακτηρίζονται ως «διευθυντικά στελέχη». Για τον χαρακτηρισμό αυτό όμως δεν υπάρχει κανένα ουσιαστικό και αντικειμενικό κριτήριο (π.χ. ιδιαίτερα αυξημένες αποδοχές). Δηλαδή θα μπορούν να χαρακτηρίζονται “διευθυντές” και να δουλεύουν με ανοιχτό ωράριο ακόμη και εργαζόμενοι με μερική απασχόληση.
11.Μέσω της ψηφιακής κάρτας εργασίας χαρίζονται μέχρι 3 μέρες το μήνα στην εργοδοσία για να εκμεταλλεύεται τους εργαζόμενους όσες ώρες θέλει, αφού μέχρι 3 μονά χτυπήματα της κάρτας (δηλαδή χωρίς να χτυπηθούν είτε στην έναρξη είτε στη λήξη της βάρδιας) δεν επιφέρουν κανένα πρόστιμο. Δηλαδή, οι εργαζόμενοι θα δουλεύουν για 3 μέρες το μήνα χωρίς κανείς να ξέρει πόσες ώρες εργάστηκαν.
12.Θεσπιστηκαν οι συμβάσεις κατά παραγγελία όποτε και ο εργαζόμενος τίθεται να πάσα στιγμή στην διάθεση του εργοδότη χωρίς προκαθορισμένα ωράρια κλπ.
Αν όλα τα παραπάνω συνδυαστούν με μια υποστελεχωμένη και αδύναμη Επιθεώρηση Εργασίας που αδυνατεί να κάνει ουσιαστικούς ελέγχους, με την αδυναμία πρόσβασης των εργαζομένων (χρονικές καθυστερήσεις και οικονομική επιβάρυνση) στην ελληνική δικαιοσύνη και με την απουσία προστατευτικού συνδικαλιστικού πλαισίου, τότε αντιλαμβάνονται όλοι, ότι η εξαήμερη εργασία είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Τα καθημερινά εργατικά ατυχήματα, οι επαγγελματικές ασθένειες και η φυσική καταπόνηση των εργαζομένων στη χώρα μας καθιστούν την Ελλάδα «ευρωπαϊκή εξαίρεση» από το κοινωνικό κεκτημένο.
Η χώρα βρίσκεται από πλευράς εργατικής νομοθεσίας σε πορεία απόκλισης από την υπόλοιπη Ευρώπη και η ευθύνη βαραίνει εξολοκλήρου την κυβέρνηση της ΝΔ.
Διονύσης Τεμπονέρας
Δικηγόρος - Εργατολόγος
