Αποχαιρετούσα το Ηνωμένο Βασίλειο κάτω από τη Μάγχη με ένα παράξενο αίσθημα χαρμολύπης. Ένα μείγμα ψυχικής ικανοποίησης, μελαγχολίας και φόβου ταυτόχρονα. Τι μας περιμένει τα χρόνια που έρχονται;
Στο Λονδίνο ο καιρός ήταν διαφορετικός από τα μέρη μας. Έβρεχε εδώ και μέρες άλλοτε δυνατά άλλοτε με το γνωστό βρετανικό ψιλόβροχο, κάνοντας το καλοκαίρι να μοιάζει κάπως μακρινή νοσταλγία. Άλλος καιρός και στα πολιτικά. Οι Εργατικοί ξανάρθαν στην εξουσία ενώ οι άθλιοι Τόρις αποχαιρέτησαν την διακυβέρνηση μετά από δεκατέσσερα χρόνια. Η συνεισφορά των Τόρις στην Βρετανία; Τα πάρτι εν μέσω κορονοϊού του Μπόρις Τζόνσον! Αν μη τι άλλο, εκεί οι δεξιοί δεν δέρνουν τους ψηφοφόρους τους, δημοσίως τουλάχιστον.
Αναρωτιέμαι μήπως τα καλά νέα τελειώνουν κάπου εδώ. Γιατί η πτώση των Συντηρητικών στην Βρετανία προκλήθηκε περισσότερο από την ορμή της νέας ακροδεξιάς δύναμης υπό την ηγεσία του λαϊκιστή Νάιτζελ Φάρατζ παρά από την μάλλον αναιμική αντιπολίτευση και άνοδο των Labors.
Οι δυσαρεστημένοι ψηφοφόροι των Συντηρητικών μετακινήθηκαν μαζικά προς το ακροδεξιό Κόμμα Reform του Φάρατζ ενώ μικρή άνοδος των Εργατικών προήλθε κυρίως από την εκλογική κατάρρευση του Σκωτσέζικου Εθνικού Κόμματος. Βεβαίως στην πολιτική, όπως και στη ζωή εξάλλου, δεν πρέπει να κοιτάς τον γάιδαρο στα δόντια όταν σου τον χαρίζουν αλλά από την άλλη, χρειάζεται να κατανοείς τη βάση της νίκης σου ώστε να αξιολογήσεις καλύτερα τις αιτίες της και τις προοπτικές που έχεις μπροστά σου.
Η άνοδος της άκρας δεξιάς στο Ηνωμένο Βασίλειο που άνοιξε το δρόμο για την πανωλεθρία του Σούνακ μας λέει κάτι για το μέλλον ή είναι απλώς η συγκυριακή έκφραση μιας οργής που θα ξεθυμάνει; Ποιος να ξέρει! Όποιος πάντως την αντιμετωπίσει επιπόλαια θα την βρει μπροστά του συντομότερα από ότι φαντάζεται.
Όπως και να έχει, όλες οι εκλογικές αναλύσεις συμφωνούν πως τα πράγματα άλλαξαν: οι βρετανοί εκλογείς έγιναν απρόβλεπτοι. Από τη μια εκλογή στην άλλη κινούνται προς όλες τις κατευθύνσεις. Οι χριστιανοί θα έλεγαν, «ο θεός να βάλει το χέρι του», εμείς οι υπόλοιποι χρειάζεται να σκεφτούμε παραπάνω την πολιτική σε περίοδο κομματικής αποστοίχισης και ρευστότητας.
Στην άλλη πλευρά της Μάγχης, η αγωνία για την εκλογική αναμέτρηση της Κυριακής μεγαλώνει. Μαζί αυξάνεται η πόλωση, ο διχασμός, ο φόβος, το ρατσιστικό μίσος. Αυτό το μίσος μολύνει τη δημόσια σφαίρα. Γεμάτο αυτοπεποίθηση από την νίκη της Λεπέν στο πρώτο γύρο βγαίνει, εκδηλώνεται ακομπλεξάριστο, με απειλητική αυτοπεποίθηση. Ρατσιστικά συμβάντα καταγράφονται σε όλη τη Γαλλία. Επιθέσεις σε μουσουλμάνους, μαύρους, αριστερούς σημειώνονται.
Το Παρίσι προς το παρόν δείχνει ήρεμο. Ο καιρός αρκετά ζεστός, κάπως καλοκαιρινός. Η συννεφιά μπορεί να είναι σημάδι της μπόρας που θα ακολουθήσει ή πάλι ένα συνηθισμένο γύρισμα του καιρού. Χθες Παρασκευή, ο κόσμος ήταν συνωστισμένος στα καφέ και τα μπαρ για να δει την πρόκριση της εθνικής Γαλλίας επί της Πορτογαλίας και χάρηκε. Τίποτε δεν δείχνει στον αέρα ότι ο χειμώνας έρχεται εκτός ίσως από την αστυνομία, τόσο εκκωφαντικά παρούσα στο δημόσιο χώρο, που σου υπενθυμίζει την ανησυχία.
Κάνω ιστορικά παιχνίδια στο μυαλό μου; Είχε άραγε τέτοια ησυχία στη Μαδρίτη πριν μπουν τα στρατεύματα του Φράνκο; Και στο Βερολίνο; Τι να σκέφτονταν οι άνθρωποι λίγες μέρες πριν την 5η Μαρτίου 1933; Πάντως και τότε κάποιοι σκέφτονταν «μην ανησυχείτε, θα τον χαλιναγωγήσουμε τον Χίτλερ».
Προς το παρόν οι δημοσκοπήσεις είναι περισσότερο καθησυχαστικές. Όλες οι τελευταίες δείχνουν πως η Λεπέν είναι μακριά από την αυτοδυναμία ή ένα αποτέλεσμα κοντά σε αυτό, που θα δημιουργούσε δυναμική προσέλκυσης βουλευτών από άλλους δεξιούς σχηματισμούς ώστε να σχηματιστεί μια κυβέρνηση με κύριο κορμό την άκρα δεξιά.
Μετά τα αποτελέσματα της προηγούμενης Κυριακής, και παρά τα αμέτρητα ελαττώματα του, το δημοκρατικό μπλοκ λειτούργησε σχετικά ικανοποιητικά προκειμένου να φράξει το δρόμο της άκρας δεξιάς στην κυβέρνηση. Στο κάτω-κάτω ο αδικαιολόγητος και αξιοθρήνητος κατά τα άλλα Μακρόν τουλάχιστον δεν είναι Χίντεμπουργκ! Οι Γάλλοι φίλοι με τους οποίους μίλησα είναι θλιμμένοι, ανήσυχοι αλλά συγκρατημένα αισιόδοξοι πως τελικά θα αποφευχθεί, προς το παρόν, το χειρότερο. Μετά βλέπουμε! Ο χειμώνας έρχεται μου είπε κάποιος, αλλά όχι αυτήν την Κυριακή. Για να δούμε.
Πάντως, η ακροδεξιά είναι κυρίαρχη, η πρώτη πολιτική δύναμη της Γαλλίας. Αυτό που 20-30 χρόνια πριν έμοιαζε αδιανόητο τώρα είναι μια πραγματικότητα. «Πόσα χρόνια κράτησε την προηγούμενη φορά ο χειμώνας», αναρωτιόταν ένας ήρωας στη διάσημη σειρά “Game of Thrones”. Αναρωτιέμαι κι εγώ, πόσο θα κρατήσει αυτός που έρχεται.
(Ο Νίκος Μαραντζίδης είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας)
