Την ώρα που η ένταση στην Ανατολική Ουκρανία βρίσκεται στα ύψη, οι αψιμαχίες μεταξύ ουκρανών στρατιωτών και ανταρτών βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, η Μόσχα διαμηνύει πως σε πρώτη φάση δεν σχεδιάζει να δημιουργήσει βάσεις στις ανατολικές περιοχές που αναγνώρισε. Σε διπλωματικό επίπεδο, οι Ευρωπαίοι ετοιμάζονται για κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας, ενώ ο πρόεδρος της Ουκρανίας εκτίμησε πως δεν θα υπάρξει περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση, ούτε γενικευμένη σύγκρουση.
Πόσο πιθανό είναι να πάμε σε πόλεμο;
Αυτό που πρέπει να ξεκαθαριστεί είναι ότι δεν υπάρχει περίπτωση απευθείας στρατιωτικής εμπλοκής μεταξύ ΗΠΑ - Ρωσίας ή ΝΑΤΟ - Ρωσίας». Ακόμα και αν η Ρωσία εισβάλλει στην Ουκρανία το ΝΑΤΟ θα στείλει οπλισμό στην Ουκρανία, θα της έχει παράσχει οποιουδήποτε είδους βοήθεια και μέχρι εκεί.
Άλλωστε η Ουκρανία δεν είναι κράτος - μέλος του ΝΑΤΟ, άρα δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί το Άρθρο 5.
Σε κάθε περίπτωση η Ουκρανία μάλλον δείχνει το δρόμο καθώς επιλέγει την αποφυγή της στρατιωτικής κλιμάκωσης, βάσει των νέων δηλώσεων του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αλλά βρίσκεται υπό εξέταση διακοπή των ρωσο-ουκρανικών διπλωματικών σχέσεων.
«Βλέπουμε επίθεση στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας μας. Το υπουργείο Εξωτερικών μού ζήτησε να διακόψουμε τις διπλωματικές μας σχέσεις με τη Μόσχα, πράγμα που σε λίγα λεπτά θα μελετήσω, μαζί με την κλιμάκωση της αντίδρασής μας. Κατανοούμε τους κινδύνους, και καλούμε ξανά τη Ρωσία να έρθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την εξεύρεση λύσης. Προτείνουμε διάφορους τρόπους διαλόγου με την παρουσία της Ρωσίας. Πρέπει όμως και να υπερασπιστούμε την κυριαρχία μας και το κράτος μας», είπε ο Ουκρανός ηγέτης.
«Αναφορικά με στρατιωτικές επιχειρήσεις εκ μέρους μας, εκτιμούμε ότι δεν θα υπάρξει ανοικτός πόλεμος από τη Ρωσία, αλλά φυσικά εάν υπάρξει θα βάλουμε την Ουκρανία σε κατάσταση πολέμου», τόνισε ο κ. Ζελένσκι.
Παράλληλα ούτε η Ρωσία θα ήθελε να συσπειρώσει περαιτέρω τη Δύση εναντίον της ενώ ούτε τη Δύση τη συμφέρει μια ανοικτή σύγκρουση οπότε μια σύρραξη είναι μ΄΄αλλον απίθανη αν και κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενος ενός... ατυχήματος.
Τι θα κάνει η Ελλάδα σε περίπτωση πολέμου
Στο πλαίσιο της πάγιας πολιτικής της υπέρ του διεθνούς δικαίου και με σεβασμό στις συμμαχικές της δεσμεύσεις, η Ελλάδα παραμένει αλληλέγγυα στα θύματα της επιθετικότητας τρίτων χωρών, προσβλέποντας και απαιτώντας την αλληλεγγύη των συμμάχων μας έναντι της Τουρκίας.
Δυστυχώς, η Ελλάδα δεν έχει το διπλωματικό εκτόπισμα και δεν έχει κάποια ουσιαστική εμπλοκή στο ουκρανικό, για να μπορέσει να παίξει έναν ρόλο διαμεσολαβητή όπως κάνουν για παράδειγμα Γαλλία, Γερμανία παρόλο που η γεωγραφική της θέση αποτελεί κλειδί για τις εξελίξεις.
Έτσι η χώρα μας θα ακολουθήσει τις όποιες κυρώσεις επιβληθούν συνολικά από την ΕΕ της οποίας άλλωστε είναι μέλος όπως και του ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, η αμερικανική παρουσία στην Αλεξανδρούπολη αποτελεί για τους Ρώσους μία προσπάθεια των Αμερικανών να εδραιώσουν την παρουσία τους στην ευρύτερη περιοχή της Μαύρης Θάλασσας και του Εύξεινου Πόντου. Έτσι, οι Ρώσοι θεωρούν ότι η παρουσία των Αμερικανών στην Αλεξανδρούπολη, στρέφεται εναντίον της Ρωσίας και αυτό φυσικά την καθιστά καχύποπτη.
Χαρακτηριστική είναι η ανακοίνωση του ΥΠΕΞ σχετικά με την αναγνώριση της «ανεξαρτησίας» των αποσχιστικών εδαφών του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ. Συγκεκριμένα:
Ως κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου, της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας και των συμφωνιών του Μινσκ χαρακτηρίζει το υπουργείο Εξωτερικών την αναγνώριση από τη Ρωσία της παράνομης και μονομερούς ανακήρυξης «ανεξαρτησίας» των αποσχιστικών εδαφών του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ της Ουκρανίας.
Αναλυτικά, σε ανακοίνωσή του σχετικά με τις εξελίξεις στην Ουκρανία, το υπουργείο Εξωτερικών αναφέρει:
Η αναγνώριση από τη Ρωσία της παράνομης και μονομερούς ανακήρυξης "ανεξαρτησίας" των αποσχιστικών εδαφών του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ της Ουκρανίας αποτελεί κατάφωρη παραβίαση θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου, της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας, και των συμφωνιών του Μινσκ.
Έχουμε τονίσει επανειλημμένα ότι η Ελλάδα τάσσεται υπέρ του σεβασμού της εδαφικής ακεραιότητας, της κυριαρχίας και της ανεξαρτησίας όλων των κρατών και καταδικάζει κάθε απόφαση που αντιβαίνει τις θεμελιώδεις αυτές αρχές του Διεθνούς Δικαίου
Στο πλαίσιο των δεσμεύσεων της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ, η Ελλάδα θα διαβουλευθεί και θα συντονιστεί με τους Ευρωπαίους εταίρους και τους Συμμάχους της αναφορικά με την αντίδραση στην απόφαση αυτή.
Λίγο αργότερα και ο Πρωθυπουργός σχολίασε τις πολιτικές εξελίξεις στην Ουκρανία λέγοντας πως η χώρα μας «ως θεμελιώδη αρχή, σέβεται την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία όλων των κρατών. Καταδικάζει συνεπώς απερίφραστα ενέργειες που αντιβαίνουν σε αυτές τις αξίες και ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ συντονίζεται ήδη με τους εταίρους της ώστε η αντίδρασή της να είναι κοινή και ουσιαστική».
Παράλληλα ο πρωθυπουργός σημείωσε πως η Ελλάδα έχει έναν επιπλέον λόγο ανησυχίας και παρακολούθησης των εξελίξεων: «την προστασία και τη στήριξη της Ελληνικής ομογένειας στην Ουκρανία αλλά και της πολυπληθούς κοινότητας στη Μαριούπολη, η οποία έχει παρουσία 2.000 και πλέον ετών στην περιοχή και για την οποία εργαζόμαστε».
Οι επιπτώσεις
Ακόμα και η μόνο η απειλή για ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, έχει δημιουργήσει σοβαρές συνέπειες σε μια σειρά από οικονομικά μέτωπα: στην αντιμετώπιση του πληθωρισμού, στην ενεργειακή κρίση, στην πρόοδο της «πράσινης μετάβασης», στην πορεία των αγορών κεφαλαίου/χρηματιστηρίων, στη διαμόρφωση «κυρώσεων» κατά της Ρωσίας, στην πορεία των σχέσεων με τις εκτός «δημοκρατικού πλαισίου» χώρες της Ένωσης, αν προσθέσουμε και το μη μετρήσιμο, αλλά απολύτως κρίσιμο, στοιχείο της ψυχολογίας αγορών, κυβερνήσεων και πολιτών, έχουμε μια εικόνα που είναι κάθε άλλο παρά καθησυχαστική.
Ο συνδυασμός ακρίβειας σε πολλά είδη και κυρίως στην ενέργεια, που έχει φέρει τον πληθωρισμό σε πρωτόγνωρα από τη δημιουργία της Ευρωζώνης ύψη και έχει παράλληλα αυξήσει την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, θα αναγκάσει, σε περίπτωση γενίκευσης του πολέμου, στη λήψη μέτρων για να στηριχθούν οικονομίες και τράπεζες και προσπάθεια τιθάσευσης του πληθωρισμού καθυστερώντας για μια ακόμη φορά την «κανονικότητα» που περιμένουμε εδώ και δυο χρόνια πανδημίας να έρθει.
Παράλληλα μια πλήρης ρωσική εισβολή θα μπορούσε να οδηγήσει 1 έως 5 εκατομμύρια πρόσφυγες να εγκαταλείψουν την Ουκρανία, προειδοποίησαν Αμερικανοί αξιωματούχοι και ανθρωπιστικές υπηρεσίες.
Η ενεργειακή κρίση επιδεινώνεται από την κρίση στην Ουκρανία και αποκαλύπτει πόσο ευάλωτη είναι η Ευρώπη στην εργαλειοποίηση της ενέργειας και, ειδικά, του φυσικού αερίου.
Στο πλαίσιο αυτό η φράση του Γάλλου προέδρου ντε Γκωλ « Ποια Ευρώπη;» μοιάζει ποιο επίκαιρη από ποτέ. Η Ευρώπη δεν κατάφερε να γίνει μεγάλη δύναμη, μπορεί οικονομικά να θεωρείται υπερδύναμη και να μπορεί να επιβάλλει κυρώσεις που θα πονέσουν τη Ρωσία, πολιτικά όμως θεωρείται μάλλον αδύναμη για να επιβάλει.
Το ουκρανικό ήρθε για να υπενθυμίσει για μια ακόμη φορά ότι δεν μπορεί η ΕΕ να συμπεριφέρεται ως γίγαντας στην οικονομία με συμπεριφορά νάνου στην εξωτερική πολιτική, διότι κινδυνεύει να διχαστεί ξανά. Η εμβάθυνση της ΕΕ στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής είναι πλέον μονόδρομος.
