Η καταλληλότερη λύση και για τις δύο πλευρές μπορεί να επέλθει μέσω της θέσπισης γενικών αρχών συμπεριφοράς και επικοινωνίας και της εφαρμογής βέλτιστων πρακτικών, διαδικασιών και χρονοδιαγραμμάτων.
Πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα ότι στον Κώδικα Δεοντολογίας του Ν.4224/2013 εμπίπτουν οι δανειακές συμβάσεις σε καθυστέρηση που δεν έχουν καταγγελθεί, ενώ οι βασικές έννοιες που συναντάμε στον ΚΤΔ είναι ο όρος του «συνεργάσιμου δανειολήπτη» της «Τυποποιημένης Κατάστασης Οικονομικής Πληροφόρησης (ΤΥΚΟΠ)» και των «ευλόγων δαπανών διαβίωσης».
Ποιος είναι όμως ο συνεργάσιμος δανειολήπτης κατά τον Κώδικα Δεοντολογίας του Ν.4224/2013;
Ένας δανειολήπτης είναι συνεργάσιμος έναντι των δανειστών του όταν:
(α) παρέχει πλήρη και επικαιροποιημένα στοιχεία επικοινωνίας στους δανειστές ή όποιον ενεργεί νομίμως για λογαριασμό τους και προβαίνει σε ορισμό συγγενικού ή φιλικού προσώπου, ως αντικλήτου επικοινωνίας για κάθε περίπτωση που ο ίδιος δεν είναι διαθέσιμος,
(β) είναι διαθέσιμος σε επικοινωνία με τον δανειστή και ανταποκρίνεται με ειλικρίνεια και σαφήνεια, σε κλήσεις και επιστολές του δανειστή, αυτοπροσώπως είτε διά του αντικλήτου του, με κάθε πρόσφορο τρόπο, εντός 15 εργάσιμων ημερών,
(γ) προβαίνει αυτοπροσώπως είτε διά του αντικλήτου του σε πλήρη και ειλικρινή γνωστοποίηση πληροφοριών προς το δανειστή, αναφορικά με την τρέχουσα οικονομική του κατάσταση, εντός 15 εργασίμων ημερών από την ημέρα μεταβολής της ή εντός 15 εργάσιμων ημερών από την ημέρα που θα ζητηθούν ανάλογες πληροφορίες από το δανειστή ή όποιον ενεργεί νομίμως για λογαριασμό του,
(δ) προβαίνει αυτοπροσώπως είτε διά του αντικλήτου του, σε πλήρη και ειλικρινή γνωστοποίηση πληροφοριών, προς το δανειστή, οι οποίες θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην μελλοντική οικονομική του κατάσταση, εντός 15 εργάσιμων ημερών από την ημέρα που θα περιέλθουν σε γνώση του, και
(ε) συναινεί σε διερεύνηση εναλλακτικής πρότασης αναδιάρθρωσης με το δανειστή, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στον Κώδικα Δεοντολογίας του ν. 4224/2013.
Κατά συνέπεια ως «Μη συνεργάσιμος», χαρακτηρίζεται ο δανειολήπτης που δεν ανταποκρίνεται σε όλες τις ανωτέρω υποχρεώσεις του, με τις ακόλουθες συνέπειες:
(α) Δυνατότητα άμεσης καταγγελίας της χρηματοδοτικής του σύμβασης από το πιστωτικό ίδρυμα.
(β) Δυνατότητα έναρξης ενεργειών αναγκαστικής είσπραξης της απαίτησης (λ.χ. επιβολή κατάσχεσης και πλειστηριασμός επί της μοναδικής κατοικίας του δανειολήπτη).
(γ) Επιβάρυνση οφειλής με τόκους υπερημερίας και δικαστικές δαπάνες.
Ποια είναι η έννοια της «Τυποποιημένης Κατάστασης Οικονομικής Πληροφόρησης» (ΤΥ.Κ.Ο.Π) κατά τον Κώδικα Δεοντολογίας του Ν.4224/2013;
Με τον όρο Τυποποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Πληροφόρησης (ΤΥΚΟΠ) νοείται ένα έγγραφο που αποστέλλεται από το τραπεζικό ίδρυμα και συμπληρώνεται από τον οφειλέτη. Η Τυποποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Πληροφόρησης αφορά δάνειο που είναι ήδη καθυστερημένο τουλάχιστον 30 ημερών.
Ο δανειολήπτης-οφειλέτης έχει προθεσμία 15 ημερών από την παραλαβή της επιστολής να δεχθεί να ενταχθεί στην νέα διαδικασία και στην περίπτωση αυτή πρέπει να προσκομίσει εντός των 15 ημερών στην τράπεζα τα απαραίτητα δικαιολογητικά, όσα δηλαδή του έχουν ζητηθεί από την τράπεζα με την επιστολή.
Ο δανειολήπτης προσκομίζει, μέσα σε 15 εργάσιμες ημέρες από την παραλαβή της επιστολής την Τυποποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Πληροφόρησης και τα επιπλέον δικαιολογητικά που ζητάει η τράπεζα. Τα έγγραφα αυτά παραλαμβάνονται από ειδικό τμήμα της τράπεζας, για το οποίο ο δανειολήπτης θα πρέπει να έχει ενημερωθεί από την τράπεζα.
Σε περίπτωση μη ανταπόκρισης του οφειλέτη, η τράπεζα εντός 15 ημερών από τη λήξη της προθεσμίας θα του στείλει νέα προειδοποιητική αυτή τη φορά επιστολή. Εάν ο οφειλέτης δεν απαντήσει στην τράπεζα θα απολέσει τον χαρακτηρισμό του «συνεργάσιμου» με τις συνέπειες όπως περιγράφηκαν ως άνω.
Ποια είναι η έννοια των «ευλόγων δαπανών διαβίωσης» κατά τον Κώδικα Δεοντολογίας του Ν.4224/2013;
Επιπλέον, για πρώτη φορά εισάγεται η έννοια των «ευλόγων δαπανών διαβίωσης», όπερ έστιν μεθερμηνευόμενον ότι κατά την αξιολόγηση από το πιστωτικό ίδρυμα των οικονομικών στοιχείων του δανειολήπτη λαμβάνεται υπόψη σύμφωνα με τον Κώδικα, μεταξύ άλλων πηγών πληροφόρησης, και το επίπεδο των «εύλογων δαπανών διαβίωσης» του δανειολήπτη.
Ο υπολογισμός των εύλογων δαπανών διαβίωσης στηρίζεται στα στοιχεία της στατιστικής Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών (ΕΟΠ) που διενεργείται κάθε χρόνο από την Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία. Οι πιο βασικές δαπάνες για τη διαβίωση του νοικοκυριού περιλαμβάνονται στην πρώτη ομάδα των εύλογων δαπανών διαβίωσης, όπως αυτή καθορίζεται με βάση την επίσημη μεθοδολογία προσδιορισμού τους και είναι οι εξής: α) οι δαπάνες διατροφής, β) οι δαπάνες ένδυσης και υπόδησης, γ) οι δαπάνες που σχετίζονται με την κατοικία, δ) τα έξοδα κίνησης, συντήρησης και επισκευής μεταφορικών μέσων, ε) οι δαπάνες χρήσης αστικών και υπεραστικών μέσων μαζικής μεταφοράς, στ) οι δαπάνες αγαθών για συνήθη οικιακή κατανάλωση.
Τα ποσά των εύλογων δαπανών διαβίωσης είναι καθαρά μετά την αφαίρεση των φόρων (όπως προκύπτουν στο εκκαθαριστικό σημείωμα της εφορίας) και αφού αφαιρεθεί η δόση του δανείου για τους δανειολήπτες και το ποσό του ενοικίου για τους ενοικιαστές.
Κάθε νοικοκυριό αντιμετωπίζεται ως μια ξεχωριστή περίπτωση με διαφορετικές ανάγκες. Για αυτό και ο προσδιορισμός των εύλογων δαπανών, θα γίνεται σε εξατομικευμένη βάση, με χρήση ειδικών συντελεστών στάθμισης ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού.
Το πιστωτικό ίδρυμα οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης του οφειλέτη, κατά την αξιολόγηση της δυνατότητας αποπληρωμής. Συγκεκριμένα, στην Τυποποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Πληροφόρησης, ο οφειλέτης θα δηλώνει στοιχεία για τις δαπάνες διαβίωσης του νοικοκυριού, τα οποία θα συσχετίζονται με τις προσδιορισμένες εύλογες δαπάνες διαβίωσης.
Μετά από αυτή την αξιολόγηση κάθε ίδρυμα προτείνει προς τον οφειλέτη που καλύπτεται από τον Κώδικα και θεωρείται συνεργάσιμος, μία ή περισσότερες εναλλακτικές λύσεις ρύθμισης ή οριστικής διευθέτησης στον οφειλέτη.
Σε κάθε περίπτωση, εφόσον ο οφειλέτης ως φυσικό πρόσωπο δεν μπορεί να εξυπηρετήσει την παρεχόμενη ρύθμιση διατηρεί το δικαίωμα προσφυγής του στο ν. 3869/2010, όπως τροποποιήθηκε από το ν. 4161/2013 και από το ν. 4336/2015, όπου δικαστικά θα προσδιοριστεί η διευθέτηση της οφειλής.
* Ο Δημήτρης Αυλωνίτης είναι δικηγόρος (e-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. -www.avlonitislaw.gr)
