Οικονομία 27.02.2016 18:09 UPD 25.11.2021 13:38

Τα 10 πράγματα που πρέπει να ξέρετε για τους μισθούς και τα επιδόματα

Πόσο μισθό δικαιούστε, τι επιδόματα πρέπει να λαμβάνετε και πότε ο εργοδότης μπορεί να σας μειώσει το μισθό

Μισθούς και επιδόματα πολλών και διαφορετικών ταχυτήτων έχουν καθιερωθεί πλέον στην αγορά εργασίας. Οι αμοιβές μπορούν να καθορίζονται πλέον και χωρίς τη συμφωνία των εργαζομένων, οι συμβάσεις από ενιαίες έχουν γίνει πια ατομικές, ή επιχειρησιακές, και σπάνια υπογράφονται συμβάσεις που καλύπτουν ενιαία έναν κλάδο της οικονομίας.

Μέσα στο σκηνικό αυτό, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να είναι ενημερωμένοι περισσότερο από κάθε άλλη φορά, ώστε να ξέρουν τι μπορούν να διεκδικήσουν, τι δικαιούνται και κυρίως πότε δικαιολογούνται μειώσεις στις αποδοχές τους αλλά και τι επιδόματα πρέπει να παίρνουν ανάλογα με την οικογενειακή τους κατάσταση και τα προσόντα που διαθέτουν.

Tα 10 πράγματα που πρέπει να ξέρουν οι εργαζόμενοι για το μισθό τους είναι:

ΒΑΣΙΚΟΣ ΜΙΣΘΟΣ: Ο βασικός μισθός της Εθνικής Σύμβασης Εργασίας για νεοπροσλαμβανόμενο υπάλληλο άνω των 25 ετών, χωρίς προϋπηρεσία και χωρίς ειδικότητα, είναι τα 586,08 ευρώ μικτά και 644,68 ευρώ αν είναι παντρεμένος, οπότε δικαιούται προσαύξηση 10%, ή 58,6 ευρώ με επίδομα γάμου.

ΚΡΑΤΗΣΕΙΣ: Τα καθαρά είναι αυτά που προκύπτουν μετά τις ασφαλιστικές κρατήσεις, που είναι για τους περισσότερους 15,5%, ήτοι 6,67% για κύρια ασφάλιση, 3% για επικουρική, 1,83% για ΟΑΕΔ (ανεργία) 2,55% για ασθένεια, 1,35% για εργατική εστία (κοινωνικός τουρισμός), 0,10% για λογαριασμό κατάρτισης (ΛΑΕΚ). Για τα βαρέα επιπλέον κράτηση 2,20%. Οι κρατήσεις γίνονται στο βασικό μισθό και όχι στα επιδόματα. Δηλαδή ο παντρεμένος με 644,6 ευρώ, έχει ασφαλιστικές κρατήσεις στα 586,08 ευρώ, οπότε οι καθαρές προ φόρου αποδοχές του διαμορφώνονται ως εξής: 586,08Χ15,5%= 90,84 ευρώ. Οπότε 586,08-90,84=495,25 ευρώ. Σε αυτό το ποσό προστίθεται το επίδομα γάμου 10% που υπολογίζεται όμως στις μικτές αποδοχές των 586,08 ευρώ (58,6 ευρώ). Οπότε το σύνολο των καθαρών αποδοχών είναι 495,25 ευρώ+ 58,6 ευρώ= 553,84 ευρώ.

ΚΑΤΩ ΑΠΟ 25 ΕΤΩΝ: Για τους κάτω των 25 ετών ο μισθός είναι 510,95 ευρώ. Και μετά τις ασφαλιστικές εισφορές είναι 431,75 ευρώ (510,95 Χ 15,5%=79,19 ευρώ και επομένως 510,95-79,19=432,75 ευρώ).

ΤΡΙΕΤΙΕΣ: Οσοι αμείβονται με τα 586,08 ευρώ δικαιούνται επίδομα 10% για κάθε κλεισμένη τριετία. Δηλαδή τα 586,08 θα πάρουν την πρώτη τριετία (10%) όταν συμπληρωθούν 3 έτη από την πρόσληψη. Στα 6 συμπληρωμένα έτη θα πάρουν άλλο ένα 5% και στα 9 έτη ακόμη 5%. Υπάλληλος με 10 χρόνια προϋπηρεσίας που προσλαμβάνεται σε άλλον εργοδότη δικαιούται 586,08 με προσαύξηση 30% για τις τρείς τριετίες που έχει συμπληρώσει, άρα 761,90 ευρώ.

ΜΕΧΡΙ ΤΟ 2012: Το επίδομα τριετιών έχει παγώσει από τις 14/2/2012. Αυτό σημαίνει ότι για όσους είχαν μέχρι τότε συμπληρωμένες τρείς τριετίες (9 χρόνια) σταματάνε εκεί και για την εργασία ή τα χρόνια προϋπηρεσίας που «γράφουν» από 14/2/2012 και μετά, δεν θα έχουν προσαύξηση 10% επί του βασικού τους μισθού. Δηλαδή υπάλληλος με 9 χρόνια ως το Φεβρουάριο του 2012 και σήμερα με 12 χρόνια, δικαιούται επίδομα για τα 9 χρόνια και όχι για τα άλλα 3.

ΝΕΟΠΡΟΣΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΟΙ: Για τους νεοπροσλαμβανόμενους από 14/2/2012 και μετά, δεν χορηγούνται επιδόματα προϋπηρεσίας.
ΠΑΛΙΕΣ ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ: Για τους μισθωτούς που είχαν κλαδική σύμβαση (π.χ. λογιστές, τραπεζοϋπάλληλοι, κ.λπ) και η σύμβαση αυτή έληξε αλλά δεν ανανεώθηκε, καταβάλλονται πλέον μόνον 4 επιδόματα: Επίδομα τέκνων (5% για κάθε παιδί). Επίδομα προϋπηρεσίας (ανάλογα με το κλιμάκιο που είχαν βάσει ετών εργασίας). Επίδομα σπουδών (5% για κάθε έτος σπουδών με ανώτατο το 25% για ΤΕΙ, ΑΕΙ, ΚΑΤΕΕ, ή 18% για πτυχίο ΑΕΙ και 13% για ΤΕΙ, ανάλογα με το τι ίσχυε σε κάθε κλαδική σύμβαση) Ανθυγιεινό επίδομα που είναι ανάλογα με την ειδικότητα. Στο Δημόσιο το επίδομα καταβάλλεται σε τρείς κατηγορίες με 150 ευρώ το μήνα, για όσους ανήκουν στην πρώτη κατηγορία, 70 ευρώ για τις ειδικότητες της δεύτερης και 35 ευρώ για τις ειδικότητες της τρίτης κατηγορίας. Στον ιδιωτικό τομέα, το ανθυγιεινό πάει ως ποσοστό επί του μισθού (5%, 10%, 12%).

ΜΟΝΟΜΕΡΗΣ ΜΕΙΩΣΗ ΜΙΣΘΟΥ: Ο μισθός μπορεί να μειωθεί και χωρίς τη συμφωνία του εργαζόμενου, στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) όταν ο εργοδότης επικαλείται μείωση τζίρου με στοιχεία τα οποία προσκομίζει στην Επιθεώρηση Εργασίας και αφού προηγουμένως ενημέρωσε το προσωπικό του. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί –αφού δεν υπήρξε συμφωνία στο προσωπικό- να επιβάλλει μείωση μισθών με εκ περιτροπής εργασία για διάστημα ως 6 μήνες. β) όταν υπάρχει κλαδική σύμβαση που έχει λήξει και δεν έχει ανανεωθεί. Σε αυτή την περίπτωση οι εργαζόμενοι που είχαν κλαδική σύμβαση και είναι στον ίδιο εργοδότη, ή προσλαμβάνονται σε άλλον εργοδότη, χάνουν αυτομάτως τα επιδόματα που προέβλεπε η παλιά τους σύμβαση και δικαιούνται μόνον 4 (σπουδών, παιδιών, προϋπηρεσίας, ανθυγιεινό). Ενώ ο βασικός τους μισθός μπορεί να καθορίζεται στα όρια της Εθνικής Σύμβασης (586,08 ευρώ) ακόμη και αν ο βασικός της κλαδικής τους σύμβασης ήταν υψηλότερος.

ΥΠΕΡΩΡΙΕΣ: Οι εργαζόμενοι δικαιούνται αποζημίωση για υπερωριακή εργασία, για νυχτερινή απασχόληση και για εργασία Κυριακής ή Αργίας. Η νομοθεσία προβλέπει προσαύξηση 75% στο ωρομίσθιο για εργασία Κυριακής ή Αργίας, προσαύξηση 25% για νυχτερινή εργασία, προσαύξηση 20% για τις υπερωρίες από τις 40 ως τις 43 ώρες την εβδομάδα, 40% για την υπερωρία από τις 43η ως την 45η ώρα και 80% για τις λεγόμενες «παράνομες» υπερωρίες, δηλαδή πέραν της 46ης ώρας.

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ: Με ατομική σύμβαση εργασίας, ο μισθός είναι ελεύθερα διαπραγματεύσιμος. Ο εργαζόμενος μπορεί να συμφωνήσει ότι θέλει με τον εργοδότη. Δεν υπάρχουν περιορισμοί. Το ελάχιστο ποσό όμως δεν μπορεί να είναι κάτω από τα 586,08 ευρώ για τους άνω των 25 ετών και κάτω των 510,95 ευρώ για τους κάτω των 25 ετών. Ενας εργαζόμενος με 15 χρόνια δηλαδή που έπαιρνε 2.000 ευρώ με παλιά σύμβαση, μπορεί με ατομική σύμβαση να πέσει μέχρι τα 586,08 ευρώ στο βασικό μισθό και από εκεί και πάνω να πάρει μόνον την προϋπηρεσία, αν την αναγνωρίσει ο νέος εργοδότης. Στις άδειες όμως η προϋπηρεσία αναγνωρίζεται υποχρεωτικά και με ατομική σύμβαση.

ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΓΣΣΕ) Σύμφωνα με το Νόμο 4046/2012 και την Π.Υ.Σ. 6/28-2-2012 και την ερμηνευτική εγκύκλιο 4601/304/12-3-2012
ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ ΑΝΩ ΤΩΝ 25 ΕΤΩΝ
Χρόνια Πρόϋπηρεσίας	Μικτός Μισθός	Επίδομα Τριετίας	Επίδομα Γάμου	Σύνολο Αγάμων	Σύνολο Εγγαμων
0- 3	586,08	0	58,61	586,08	644,69
3-6	586,08	58,61	58,61	644,69	703,3
6-9	586,08	117,22	58,61	703,3	761,91
9 +	586,08	175,82	58,61	761,9	820,51

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ ΜΕΧΡΙ 25 ΕΤΩΝ
Χρόνια Πρόϋπηρεσίας	Μικτός Μισθός	Επίδομα Τριετίας	Επίδομα Γάμου	Σύνολο Αγάμων	Σύνολο Εγγαμων
0- 3	510,95	0	51,1	510,95	562,05
3 +	510,95	51,1	51,1	562,05	613,15

ΕΡΓΑΤΟΤΕΧΝΙΤΕΣ ΑΝΩ ΤΩΝ 25 ΕΤΩΝ
Χρόνια Πρόϋπηρεσίας	Μικτό Ημερομίσθιο	Επίδομα Τριετίας	Επίδομα Γάμου	Σύνολο Αγάμων	Σύνολο Εγγαμων
0- 3	26,18	0	2,62	26,18	28,8
3-6	26,18	1,31	2,62	27,49	30,11
6-9	26,18	2,62	2,62	28,8	31,42
9-12	26,18	3,93	2,62	30,11	32,73
12-15	26,18	5,24	2,62	31,42	34,04
15-18	26,18	6,55	2,62	32,73	35,35
18 +	26,18	7,85	2,62	34,03	36,65

ΕΡΓΑΤΟΤΕΧΝΙΤΕΣ MΕΧΡΙ 25 ΕΤΩΝ
Χρόνια Πρόϋπηρεσίας	Μικτό Ημερομίσθιο	Επίδομα Τριετίας	Επίδομα Γάμου	Σύνολο Αγάμων	Σύνολο Εγγαμων
0- 3	22,83	0	2,28	22,83	25,11
3-6	22,83	1,14	2,28	23,97	26,25
6 +	22,83	2,28	2,28	25,11	27,39

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ ΑΝΩ ΤΩΝ 25 ΕΤΩΝ
Χρόνια Πρόϋπηρεσίας	Μικτός Μισθός	Επίδομα Τριετίας	Επίδομα Γάμου	Σύνολο Αγάμων	Σύνολο Εγγαμων
0- 3	586,08	0	58,61	586,08	644,69
3-6	586,08	58,61	58,61	644,69	703,3
6-9	586,08	117,22	58,61	703,3	761,91
9 +	586,08	175,82	58,61	761,9	820,51

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ ΜΕΧΡΙ 25 ΕΤΩΝ
Χρόνια Πρόϋπηρεσίας	Μικτός Μισθός	Επίδομα Τριετίας	Επίδομα Γάμου	Σύνολο Αγάμων	Σύνολο Εγγαμων
0- 3	510,95	0	51,1	510,95	562,05
3 +	510,95	51,1	51,1	562,05	613,15