Εχοντας απομακρυνθεί από το ενδεχόμενο επαναϋπολογισμού των συντάξεων, στο υπουργείο Εργασίας επεξεργάζονται σενάρια περιστολής των δαπανών, με στοχευμένες παρεμβάσεις στις υψηλές επικουρικές συντάξεις, στα εφάπαξ των ταμείων πρόνοιας, που από τον Αύγουστο του 2013 έχουν κηρύξει παύση νέων πληρωμών, και στα μερίσματα σε 280.000 πολιτικούς συνταξιούχους, που με πολύ κόπο και με συνεχή δάνεια πληρώνονται το τελευταίο εξάμηνο.
Αναλυτικά, στην επικούριση, το υπουργείο Εργασίας –όπως φαίνεται και από το κείμενο αρχών που κατέθεσε ο κ. Κατρούγκαλος στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ)– σχεδιάζει την αντικατάσταση της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος με έναν κανόνα βιωσιμότητας. Καθώς βέβαια στην πράξη, μέσω του τρίτου μνημονίου, έχει δεσμευθεί ότι το κράτος δεν θα χρηματοδοτεί τα ελλείμματα του ΕΤΕΑ, στο οποίο εντάχθηκαν όλα τα επικουρικά ταμεία, αναζητεί λύσεις για να κλείσει το 2016 «τρύπα» της τάξης των 800 εκατ. ευρώ από την περιουσία ή έστω την απόδοση αυτής, από την αύξηση των εισφορών κατά μία μονάδα και, εάν αυτά δεν επαρκούν, από στοχευμένες, κλιμακωτές μειώσεις συντάξεων. Βάσει του σχεδιασμού, αυτές θα ξεκινούν από 2% στις συντάξεις που ξεπερνούν τα 150 ευρώ και θα φθάνουν έως και το 30% για συντάξεις άνω των 400 ευρώ, με τιμές όμως 2010 (προκειμένου να ενσωματωθεί και η απόφαση του ΣτΕ).
Αυτονομία, με ενοποίηση που όμως θα επιφέρει περικοπές που μπορεί να φτάσουν τα επίπεδα του 10%, προετοιμάζει το υπουργείο Εργασίας, για τη χορήγηση των εφάπαξ βοηθημάτων. Η κατάργηση του μαθηματικού τύπου, που εάν εφαρμοζόταν θα προκαλούσε κατάρρευση των εφάπαξ, αναμένεται να είναι το πρώτο βήμα. Στη συνέχεια, αναμένεται να υπάρξει ενοποίηση των Τομέων Πρόνοιας απονομής εφάπαξ σε ένα Ταμείο, με στόχο να προκύψει ανάλογη ενοποίηση των αποθεματικών που συνολικά ανέρχονται στο 1,3 δισ. ευρώ.
Υπολογίζεται ότι υπάρχουν περίπου 61.500 αιτήσεις απονομής του συγκεκριμένου βοηθήματος, που βρίσκονται στην αναμονή από τον Σεπτέμβριο του 2013 και μετά, από τις οποίες μόνο οι 31.500 προέρχονται από πρώην εργαζόμενους του Δημόσιου Τομέα. Η δαπάνη για να απονεμηθούν όλα τα παραπάνω εφάπαξ, ανέρχεται στο 1,8 δισ. ευρώ, δηλαδή υπερβαίνει κατά πολύ τα συνολικά αποθεματικά των Τομέων Πρόνοιας. Ουσιαστικά, οι απονομές εφάπαξ από τον περασμένο Αύγουστο και μετά έχουν «παγώσει» ακριβώς λόγω της μη πρακτικής εφαρμογής του συγκεκριμένου μαθηματικού τύπου. Άλλωστε, εάν εφαρμοζόταν θα προκαλούσε πρακτική εξαϋλωση των εφάπαξ, αφού σε αρκετές περιπτώσεις θα υποχωρούσαν στα επίπεδα των 5.000 – 6.000 ευρώ, όταν χωρίς τον μαθηματικό τύπο, θα μπορούσαν να υπερβούν τα 30.000 ευρώ.
Το νέο Ταμείο Εφάπαξ όμως θα έχει πρόσθετη βοήθεια από δύο τομείς για να καταφέρει να ξεμπλοκάρει τη διαδικασία και από τους πρώτους μήνες του νέου έτους, να καταφέρει να καταβάλλει στους δικαιούχους τα ποσά που τους αναλογούν. Η πρώτη και κύρια βοήθεια έρχεται από τις εισφορές που καταβάλλουν οι δημόσιοι υπάλληλοι. Παρά τις μειώσεις που έχουν πραγματοποιηθεί σε μισθούς, αλλά και σε ανθρώπινο δυναμικό την τελευταία πενταετία, το ετήσιο έσοδο από την εισφορά των δημοσίων υπαλλήλων, ανέρχεται στα επίπεδα των 300 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, μόνο για το Δημόσιο, έχει προαποφασιστεί, το 2016, να δοθούν άλλα 460 εκατ. ευρώ από το δάνειο στήριξης της ελληνικής οικονομίας, για να μειωθούν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές, άρα και για να απονεμηθούν εφάπαξ.
Η εκτίμηση από αρμόδια υπηρεσιακά στελέχη του υπουργείου Εργασίας, είναι ότι σε βάθος διετίας, μπορεί να υπάρξει εξισορρόπηση στην καταβολή της συγκεκριμένης παροχής, ώστε και να διασωθεί ένα ύψος εφάπαξ, ανάλογο με τις εισφορές που έχουν καταβληθεί, αλλά και να περιοριστούν οι πολύχρονες καθυστερήσεις. Ο λόγος είναι ότι μειώνονται διαρκώς οι αιτήσεις απονομής εφάπαξ, ως απόρροια των νομοθετημάτων που περιορίζουν σημαντικά την πρόωρη συνταξιοδότηση, είτε μέσω της αύξησης των ορίων ηλικίας, είτε μέσω της επιβολής αυξημένων πέναλτυ – ποινών, που ισοδυναμούν με μειώσεις στις συντάξιμες αποδοχές, για όσους προχωρήσουν σε αυτή την επιλογή. Σύμφωνα με στοιχεία που αφορούν το Δημόσιο τομέα, φέτος έως τις 20 Νοεμβρίου έχουν αποχωρήσει από το Δημόσιο 10.278 ασφαλισμένοι, όταν πέρσι ήταν 16.018 το ίδιο διάστημα. Η εκτίμηση που υπάρχει είναι ότι αυτή η πτωτική τάση θα συνεχιστεί και θα αυξηθεί την επόμενη τριετία, έτσι ώστε να μην υπερβαίνουν τις 8.000 αποχωρήσεις ετησίως. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μειωθεί και η δαπάνη για καταβολή εφάπαξ. Συνεπώς, αναμένεται να ισορροπήσει το σύστημα και να αφήσει στο παρελθόν τόσο τις μεγάλες καθυστερήσεις, όσο και τις επίσης μεγάλες περικοπές.
