Όπως αναφέρεται στην αιτιολογίκη έκθεση του νομοσχεδίου για τους αγροτικούς συνεταρισμούς που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το 2015 οι αγροτικοί συνεταιρισμοί της χώρας μας συμπληρώνουν έναν αιώνα νομοθετικής θεσμοθέτησης. Οι πρωτεργάτες του συνεργατισμού με τους αγώνες τους εναντίον της αμάθειας, της μοιρολατρίας και των προκαταλήψεων, αλλά εναντίον κυρίως της αισχροκέρδειας και της τοκογλυφίας, έδωσαν στους αγρότες της εποχής εκείνης ένα ισχυρό όπλο αυτοπροστασίας και προόδου. Η θεσμοθέτηση των συνεταιρισμών με το ν. 602/1915 έφερε στην Ελλάδα το πρότυπο του ευρωπαϊκού συνεταιρισμού, που είχε ήδη δοκιμαστεί σε ολόκληρη την Ευρώπη με εκπληκτικές επιδόσεις, με αποτέλεσμα να διαδοθούν και στην χώρα μας με μεγάλη ταχύτητα. Ο συνεταιριστικός θεσμός υπόκειται σε συγκεκριμένους κανόνες, που διαφέρουν από τις άλλες μορφές οικονομικής δράσης και οι οποίοι συνδυάζουν την οικονομική αποτελεσματικότητα με την κοινωνική ευαισθησία.
Οι συνεταιρισμοί αποτελούν ένα «οικονομικό σύστημα με κοινωνικό περιεχόμενο». Οι συνεταιριστικές ΑΡΧΕΣ, που αποτελούν τις κατευθυντήριες γραμμές με τις οποίες οι συνεταιρισμοί θέτουν σε εφαρμογή τις αξίες τους, είναι οι εξής:
1η Αρχή: Εθελοντική και ελεύθερη συμμετοχή, με συνεταιρισμούς ανοιχτούς σε όλα τα πρόσωπα που μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις υπηρεσίες τους και επιθυμούν να αποδεχθούν όμως τις ευθύνες του μέλους.
2η Αρχή: Δημοκρατική διοίκηση εκ μέρους των μελών με τα μέλη να έχουν ίσα δικαιώματα, πχ ψήφου.
3η Αρχή: Οικονομική συμμετοχή των μελών ισότιμα.
4η Αρχή: Αυτονομία και ανεξαρτησία επιδεικνύοντας σύνεση σε θέματα συνεργασιών και χρηματοδότησης προκειμένου να διαφυλάσσουν τη
συνεταιριστική αυτονομία.
5η Αρχή: Εκπαίδευση, πρακτική εξάσκηση και πληροφόρηση ώστε να μπορούν πάνοπλοι να συμβάλλουν αποτελεσματικά στην ανάπτυξη των συνεταιρισμών τους.
6η Αρχή: Συνεργασία μεταξύ συνεταιρισμών, η πεμπτουσία του συνεργατισμού, διότι ισχυροποιούνται οι συνεταιρισμοί όταν συνεργάζονται μεταξύ τους με
συμφωνίες ή με νέα συνεταιριστικά σχήματα.
7η Αρχή: Ενδιαφέρον για την κοινότητα. Οι συνεταιρισμοί πρέπει να εργάζονται και για τη βιώσιμη ανάπτυξη των κοινοτήτων τους
Το οικονομικό περιβάλλον στο οποίο καλούνται σήμερα να δραστηριοποιηθούν οι αγροτικοί συνεταιρισμοί έχει ως κύριο χαρακτηριστικό τον ανταγωνισμό. Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας καθιστά αναγκαία την επιχειρηματική αποτελεσματικότητα ως όπλο για την επιβίωση και την ανάπτυξη. Η συντήρηση, με επιδοτήσεις και προνόμια, μπορεί να ανακουφίζει προσωρινά,
αλλά δεν μπορεί να αποτελεί αναπτυξιακή στρατηγική. Οι συνεταιρισμοί, ως ιδέα και ως εφαρμογή, είναι φορείς που δημιουργούνται για την αύξηση της επιχειρηματικής αποτελεσματικότητας των μικρών και διάσπαρτων ατομικών αγροτικών εκμεταλλεύσεων. Επιδιώκουν να αποκτήσουν διαπραγματευτική δύναμη στην αγορά και να αξιοποιήσουν τις οικονομίες κλίμακας που απολαμβάνει το μεγάλο επιχειρηματικό μέγεθος. Δυστυχώς στη σημερινή εποχή αυτό που αποτελούσε μεγάλο μέγεθος στο παρελθόν, στα πλαίσια της εθνικής οικονομίας, είναι πλέον ανεπαρκές με τα κριτήρια της
παγκοσμιοποιημένης οικονομίας και πέρα από αυτό οι αγροτικοί συνεταιρισμοί της χώρας μας βρίσκονται οικονομικά αποδυναμωμένοι και κοινωνικά αμφισβητούμενοι αδύναμοι να ανταποκριθούν στις νέες εξαιρετικά δύσκολες απαιτήσεις των καιρών.
Το προτεινόμενο σχέδιο νόμου για τους συνεταιρισμούς περιλαμβάνει τις ελάχιστες αναγκαίες ρυθμίσεις και αφήνει στα καταστατικά τις επί μέρους εξειδικεύσεις, έτσι ώστε αυτές να προσιδιάζουν κάθε φορά στις ανάγκες των διαφόρων μορφών συνεταιρισμών και στις βλέψεις και επιλογές των μελών τους.
Με το προτεινόμενο σχέδιο νόμου, που εδράζεται στο άρθρο 12 παρ. 4 του Συντάγματος, το οποίο προβλέπει την προστασία και εποπτεία των συνεταιρισμών από το κράτος, στο οποίο επιβάλλει την υποχρέωση να μεριμνά για την ανάπτυξή τους, επιχειρείται η εκ βάθρων ανασυγκρότηση και εξυγίανση των συνεταιρισμών, η αναβίωση της συνεργατικής ιδέας στα μέλη των συνεταιρισμών και η ενίσχυση των πρωτοβουλιών που λειτουργούν στη βάση της κοινωνικής οικονομίας και συλλογικότητας.
Ο συνεταιρισμός δεν είναι μια πηγή όπου κάποιος μπορεί να αγοράσει φθηνότερα είναι κάτι περισσότερο και πάνω από αυτό, πρέπει να είναι μια άλλη μορφή επιχειρηματικής δραστηριότητας εμπιστοσύνης και συνεργασίας. Στόχος και βασική επιδίωξη του είναι να καταδείξει ότι στην πράξη αγοραστής και πωλητής διαμορφώνουν μια κοινότητα βασισμένη στην αμοιβαιότητα και όχι στην αντίθεση.
Το προϊόν που ανταλλάσσεται έρχεται σε δεύτερη μοίρα σε σχέση με αυτά που μοιράζονται και έχουν οικοδομήσει μεταξύ τους. Ο Συνεταιρισμός προσανατολίζει την παραγωγή του σύμφωνα με τις απαιτήσεις του καταναλωτή και ο αγοραστής με την σειρά του γνωρίζει εκτιμά και εμπιστεύεται τις καλλιεργητικές και εκτροφικές μεθόδους των μελών του συνεταιρισμού. Μεταξύ τους αναπτύσσονται λοιπόν σχέσεις εμπιστοσύνης και αμοιβαίου σεβασμού τόσο για την ποιότητα όσο και για την ασφάλεια και υγιεινή των προϊόντων. Η ανάγκη του καθενός ξεχωριστά μετατρέπεται από απλή επιθυμία για το προϊόν σε ταύτιση παραγωγού και καταναλωτή μια ισχυρή και ακλόνητη σχέση που εδράζεται στο αμοιβαίο όφελος. Οι συνεταιρισμοί με την συγκέντρωση του παραγόμενου προϊόντος τους έχουν το πλεονέκτημα στον πρωτογενή τομέα έναντι του κάθε ιδιώτη παραγωγού, ακόμη και του μεγαλύτερου, να διαθέτουν το συγκριτικό πλεονέκτημα του όγκου για κάθε προϊόν . Αν μάλιστα καταφέρουν να επιβάλουν μεταξύ των μελών τους και κοινές καλλιεργητικές μεθόδους θα αποκτήσουν και το συγκριτικό πλεονέκτημα του προϊόντος με τα ίδια χαρακτηριστικά, τέλος μέσω
των μεθόδων πιστοποίησης μπορεί να αποκτήσουν και το ποιοτικό πλεονέκτημα που θα τους καταστήσει ασυναγώνιστους.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο των Αγροτικών Συνεταιρισμών επιχειρεί να ανατρέψει δημιουργικά μια απαξιωμένη κατάσταση που συνεχίζει να οδηγεί σε ουσιαστική ατροφία και μαρασμό ένα συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα των αγροτών.
Το νομοσχέδιο για τους αγροτικούς συνεταιρισμούς καταργεί τις αναφορές και παραπομπές σε προγενέστερες νομοθεσίες που προκαλούσαν σύγχυση στην εφαρμογή τους, διατηρεί ρυθμίσεις της κείμενης μέχρι τώρα νομοθεσίας που δοκιμάστηκαν και βοήθησαν τη λειτουργία των συνεταιρισμών, ενώ διορθώνει και εισάγει νέες ρυθμίσεις – πολιτικές που θα συμβάλλουν αποφασιστικά στην επανεκκίνηση των συνεταιρισμών.
Δείτε εδώ αναλυτικά το νομοσχέδιο
