Σοβαρά πολιτικά εκτεθειμένη αφήνει την κυβέρνηση και το οικονομικό επιτελείο που την υποστήριξε η απόπειρα νομοθέτησης μιας πρωτοφανούς διάταξης υπέρ των τραπεζών, των funds και των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων, η οποία προκάλεσε την έντονη αντίδραση του δικηγορικού κόσμου. Πρόκειται για μια νομοθετική πρωτοβουλία που εγείρει μείζονα ζητήματα προστασίας των δανειοληπτών, καθώς επιχειρήθηκε να δοθεί σε ιδιωτικές συμβάσεις ρύθμισης οφειλών η ισχύς εκτελεστού τίτλου, χωρίς προηγούμενη έκδοση διαταγής πληρωμής.
Η πολιτική αντίφαση είναι κραυγαλέα. Την ώρα που η κυβέρνηση επιδιώκει να παρουσιάσει την Ελλάδα ως μια χώρα που έχει αφήσει οριστικά πίσω της τα μνημόνια και την εποχή της αυστηρής μεταμνημονιακής εποπτείας, το ίδιο το οικονομικό επιτελείο προωθεί ρυθμίσεις που, ως προς τις δυνατότητες αναγκαστικής εκτέλεσης που παρέχουν στους πιστωτές, εμφανίζονται ακόμη επαχθέστερες για τους δανειολήπτες από εκείνες που εφαρμόστηκαν στα δύσκολα χρόνια των μνημονίων.
Ούτε κατά την περίοδο των μνημονίων, όταν οι δανειστές ασκούσαν ασφυκτικές πιέσεις για την αντιμετώπιση των κόκκινων δανείων, δεν είχε θεσπιστεί αντίστοιχη γενική δυνατότητα να μετατρέπεται μια ιδιωτική σύμβαση ρύθμισης σε εκτελεστό τίτλο με τα χαρακτηριστικά της προτεινόμενης διάταξης. Και όμως, μια τέτοια παρέμβαση επιχειρήθηκε να εισαχθεί σήμερα, σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση επικαλείται την επιστροφή στην οικονομική κανονικότητα και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο τραπεζικό σύστημα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το ερώτημα που ανακύπτει είναι αμείλικτο: Πώς είναι δυνατόν μια κυβέρνηση που διακηρύσσει ότι η χώρα έχει απαλλαγεί από τις μνημονιακές δεσμεύσεις να επιχειρεί να νομοθετήσει διατάξεις που ενδέχεται να αποδειχθούν σκληρότερες για τους οφειλέτες από εκείνες της μνημονιακής περιόδου;
Η σφοδρή αντίδραση της Συντονιστικής Επιτροπής της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων, που ζήτησε την άμεση απόσυρση της διάταξης, ανέδειξε το μέγεθος του προβλήματος. Διότι εδώ δεν πρόκειται απλώς για μια τεχνική τροποποίηση της νομοθεσίας περί ιδιωτικού χρέους, αλλά για μια ουσιαστική μεταβολή της ισορροπίας μεταξύ πιστωτών και δανειοληπτών, με ευθεία επίδραση στις δικονομικές εγγυήσεις που συνοδεύουν την αναγκαστική εκτέλεση.
Προς αυτή την κατεύθυνση κινήθηκαν και το ΠΑΣΟΚ και η ΕΛΑΣ που επέκριναν σφόδρα την κυβέρνηση.
Ωρστόσο, το πολιτικό ζήτημα, επομένως, δεν εξαντλείται στην απόσυρση της επίμαχης διάταξης. Αφορά πρωτίστως το ποιος τη συνέταξε, ποιος την ενέκρινε και με ποια επιχειρήματα το οικονομικό επιτελείο θεώρησε αναγκαίο να προσφέρει ένα τόσο ισχυρό πρόσθετο εργαλείο στις τράπεζες και στους διαχειριστές των κόκκινων δανείων. Και ως προς το ζήτημα αυτό ο Κυριάκος Πιερρακάκης, ως ο αρμόδιος υπουργός πρέπει να δώσει εξηγήσεις.
Να απαντήσει στο ερώτημα αν υπάρχει ευρωπαϊκό προηγούμενο που να επιτρέπει ειδικά σε τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης να αποκτούν εκτελεστό τίτλο μέσω μιας απλής διμερούς σύμβασης ρύθμισης δανείου, χωρίς πρόσθετες εγγυήσεις ελέγχου της απαίτησης; Η απάντηση είναι δεν υπάρχει.
Τι θα μπορούσε να συμβεί εάν ψηφιζόταν η διάταξη
Το Dnews.gr παραθέτει πέντε παραδείγματα για το τι θα μπορούσε να συμβεί εάν ψηφιζόταν η διάταξη:
Ο δανειολήπτης που ρύθμισε 100.000 ευρώ και καθυστέρησε τέσσερις δόσεις
Ένας δανειολήπτης με οφειλή 100.000 ευρώ υπογράφει σύμβαση ρύθμισης με εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων.
Συμφωνεί να καταβάλλει μηνιαία δόση 500 ευρώ.
Ύστερα από δύο χρόνια αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες και αφήνει απλήρωτες τέσσερις δόσεις, συνολικού ύψους 2.000 ευρώ.
Με την προτεινόμενη διάταξη, επειδή οι καθυστερούμενες καταβολές υπερβαίνουν την αξία τριών δόσεων, ο δανειστής θα αποκτούσε δικαίωμα καταγγελίας της σύμβασης.
Η καταγγελία θα μπορούσε να οδηγήσει στην αναβίωση της αρχικής απαίτησης, με αφαίρεση των ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί και εφαρμογή των προβλεπόμενων όρων εκτοκισμού.
Το αποτέλεσμα: Αντί να διεκδικεί μόνο τις τέσσερις καθυστερούμενες δόσεις, ο δανειστής θα μπορούσε να επιδιώξει την αναγκαστική είσπραξη ολόκληρης της αναβιώσασας απαίτησης, χωρίς προηγούμενη έκδοση διαταγής πληρωμής.
Η οικογένεια που αμφισβητεί το υπόλοιπο του στεγαστικού δανείου
Μια οικογένεια έχει στεγαστικό δάνειο το οποίο έχει μεταβιβαστεί σε fund.
Η εταιρεία διαχείρισης εμφανίζει οφειλή 150.000 ευρώ, ενώ οι δανειολήπτες θεωρούν ότι το πραγματικό ποσό είναι χαμηλότερο, λόγω καταβολών και χρεώσεων που αμφισβητούν.
Προκειμένου να αποφύγουν τον κίνδυνο απώλειας της κατοικίας τους, υπογράφουν συμφωνία ρύθμισης.
Αργότερα, λόγω οικονομικής αδυναμίας, παραβιάζουν τους όρους αποπληρωμής και συγκεντρώνουν καθυστερήσεις μεγαλύτερες από την αξία τριών δόσεων.
Εφόσον ο δανειστής καταγγείλει τη συμφωνία, θα μπορεί να επικαλεστεί την εκτελεστότητα της σύμβασης, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Το αποτέλεσμα: Η οικογένεια θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης χωρίς να έχει προηγηθεί ο δικαστικός έλεγχος που πραγματοποιείται κατά την έκδοση διαταγής πληρωμής.
Θα διατηρούσε τη δυνατότητα δικαστικής αμφισβήτησης, αλλά θα έπρεπε να αναλάβει την πρωτοβουλία και το κόστος της σχετικής διαδικασίας.
Ο μικροεπιχειρηματίας που κινδυνεύει να χάσει την επαγγελματική του περιουσία
Ένας μικροεπιχειρηματίας οφείλει 80.000 ευρώ από επιχειρηματικό δάνειο.
Για να διατηρήσει την επιχείρησή του, συνάπτει συμφωνία ρύθμισης με τον διαχειριστή της απαίτησης.
Για αρκετούς μήνες εξυπηρετεί κανονικά τη συμφωνία.
Ωστόσο, μια προσωρινή πτώση του τζίρου προκαλεί καθυστέρηση δόσεων.
Εάν το συνολικό ποσό των καθυστερήσεων υπερβεί την αξία τριών δόσεων και η σύμβαση καταγγελθεί, ο δανειστής θα μπορεί να χρησιμοποιήσει τη σύμβαση ως εκτελεστό τίτλο.
Το αποτέλεσμα: Ο επιχειρηματίας θα μπορούσε να αντιμετωπίσει κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών ή περιουσιακών στοιχείων, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη διαταγή πληρωμής.
Μια προσωρινή δυσκολία ρευστότητας θα μπορούσε έτσι να εξελιχθεί σε σοβαρή απειλή για τη συνέχιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Ο εγγυητής που υπέγραψε τη ρύθμιση και κινδυνεύει για χρέος άλλου
Ένας πατέρας έχει εγγυηθεί επιχειρηματικό δάνειο του παιδιού του.
Όταν το δάνειο περιέρχεται σε καθυστέρηση, συμμετέχει ως εγγυητής σε νέα σύμβαση ρύθμισης.
Η επιχείρηση όμως αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα και η συμφωνία δεν τηρείται.
Εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις καταγγελίας, η σύμβαση ρύθμισης θα αποτελεί εκτελεστό τίτλο όχι μόνο κατά του πρωτοφειλέτη αλλά και κατά του εγγυητή που έχει συμβληθεί.
Το αποτέλεσμα: Ο δανειστής θα μπορούσε να στραφεί και κατά της περιουσίας του εγγυητή, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη έκδοση διαταγής πληρωμής εναντίον του.
Η διάταξη θα επηρέαζε συνεπώς όχι μόνο τους βασικούς δανειολήπτες αλλά και πρόσωπα που έχουν αναλάβει συμβατικές υποχρεώσεις για την εξασφάλιση των δανείων τους.
Ο οφειλέτης που υπογράφει ρύθμιση και βλέπει να εγγράφεται προσημείωση υποθήκης
Ένας πολίτης οφείλει 60.000 ευρώ από καταναλωτικά και άλλα δάνεια.
Υπογράφει συμφωνία ρύθμισης, επιδιώκοντας να αποπληρώσει σταδιακά τις υποχρεώσεις του.
Η προτεινόμενη διάταξη, ωστόσο, δεν περιοριζόταν στη δυνατότητα αναγκαστικής εκτέλεσης μετά την καταγγελία.
Προέβλεπε επιπλέον ότι η σύμβαση ρύθμισης θα επέτρεπε την εγγραφή συντηρητικής κατάσχεσης και προσημείωσης υποθήκης, σύμφωνα με το άρθρο 724 ΚΠολΔ.
Το αποτέλεσμα: Ο δανειστής θα αποκτούσε ένα πρόσθετο μέσο εξασφάλισης της απαίτησής του, το οποίο θα μπορούσε να επηρεάσει την ακίνητη περιουσία του οφειλέτη, ακόμη και πριν από την οριστική αποτυχία της ρύθμισης, εφόσον συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Αυτό θα μπορούσε να δυσχεράνει τη μεταβίβαση ή την αξιοποίηση του ακινήτου.
Η σιωπή των τραπεζών και των servicers μετά την απόσυρση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, πάντως, η στάση των τραπεζών και των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) μετά την απόσυρση της επίμαχης διάταξης. Εκπρόσωποί τους δεν αντέδρασαν στην κυβερνητική υπαναχώρηση, υποστηρίζοντας ότι η απόσυρση δεν επηρεάζει ουσιαστικά τη δραστηριότητά τους ούτε τις δυνατότητες διεκδίκησης των απαιτήσεών τους.
