Λιγότερη προστασία για τους δανειολήπτες προβλέπει το άρθρο 23 του σχεδίου νόμου του υπουργείου Οικονομικών που εισάγεται προς ψήφιση στη Βουλή, προκαλώντας κύμα αντιδράσεων. Σύμφωνα με τη διάταξη, η σύμβαση ρύθμισης οφειλής με τράπεζα ή εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων (servicer) θα αποτελεί πλέον εκτελεστό τίτλο, ανοίγοντας τον δρόμο για κατασχέσεις και πλειστηριασμούς.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, Ανδρέα Κουτσολάμπρο, με τη αυτή την «απαράδεκτη» ρύθμιση, «Ιδιωτικό έγγραφο μετατρέπεται σε εκτελεστό τίτλο χωρίς βεβαία και εκκαθαρισμένη απαίτηση».
Μάλιστα, σύμφωνα με τον ίδιο, το υπόλοιπο της οφειλής θα καθορίζεται από τους δανειστές (funds/servicers)!
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
«Ο Δανειστής (fund/servicer) μονομερώς θα καθορίζει το υπόλοιπο της οφειλής χωρίς ο οφειλέτης να μπορεί να αντιλέξει», αναφέρει, υπογραμμίζοντας άλλη μία σημαντική αλλαγή: «Δεν θα εκδίδεται διαταγή πληρωμής, όπως γίνεται μέχρι σήμερα μετά από έλεγχο όλων των εγγράφων και παραστατικών».
Αυτό σημαίνει ότι «ο οφειλέτης χάνει το δικαίωμα άσκησης ανακοπής κατά της διαταγής πληρωμής».
Επίσης, σύμφωνα με τον δικηγόρο του ΔΣΑ, «Οι δανειστές δεν θα καταβάλουν κανένα ποσό για δικαστικό ένσημο (και τέλος απογράφου) και λοιπά έξοδα/αμοιβές που όλοι οι υπόλοιποι πολίτες καλούνται να καταβάλουν όταν ζητούν τη δικαστική εξασφάλιση της απαίτησής τους με εκτελεστό τίτλο».
{https://www.facebook.com/adaeus/posts/pfbid0MuYmFsHqmSZAqBrgdoLdcwPN75LFa6pVB3hP6CDH2rRBNuYJ46t7Lazz2enNLJPel}
Δικηγόροι: Προκλητικά ευνοϊκή για τις τράπεζες και τους servicers η νέα ρύθμιση
Ανάλογη ήταν η αντίδραση της Συντονιστικής Επιτροπής της ολομέλειας των προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδας, που κάνει λόγο για μια «προκλητικά ευνοϊκή» ρύθμιση για τις τράπεζες και τους servicers.
Η εν λόγω ρύθμιση «αποστερεί το δικαίωμα δικαστικής προστασίας των πολιτών και δη των πιο ευάλωτων εξ’ αυτών» και εξυπηρετεί μόνο τα συμφέροντα των τραπεζών και των servicers, τονίζουν οι δικηγόροι.
Η ανακοίνωση της Συντονιστικής Επιτροπής της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος:
Στο άρθρο 23 του Σχεδίου Νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με τίτλο «Ενίσχυση εποπτείας των υπό διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις … και λοιπές διατάξεις» εισάγεται ρύθμιση «Προσθήκη άρθρου 63Ε στον ν.5072/2023» σύμφωνα με την οποία. Η σύμβαση ρύθμισης αποτελεί εκτελεστό τίτλο σύμφωνα με την περ. ζ΄ της παρ. 2 του άρθρου 904 του Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α,΄182) για το σύνολο των ανωτέρω απαιτήσεων» (τελευταίο εδάφιο παραγράφου 3).
Με την άνω διάταξη εισάγεται εξαιρετική ρύθμιση, με την οποία παρέχεται εκτελεστός τίτλος με ιδιωτικό έγγραφο. Παρακάμπτεται η προβλεπόμενη διαδικασία έκδοσης διαταγής πληρωμής, ο δανειστής (συνήθως Τράπεζα ή Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων) αποφεύγει την καταβολή δικαστικού ενσήμου και ο οφειλέτης στερείται δικαστικής προστασίας δια της ασκήσεως του ενδίκου βοηθήματος της ανακοπής.
Η προκλητικά ευνοϊκή για τις Τράπεζες και Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων προαναφερόμενη ρύθμιση δημιουργεί αυξημένο κίνδυνο ανασφάλειας δικαίου, καθόσον η επίσπευση της αναγκαστικής εκτέλεσης γίνεται αποκλειστικά και μόνο με βάση ιδιωτικό έγγραφο και μάλιστα χωρίς να διασφαλίζεται ο τρόπος με τον οποίο θα γίνεται η βεβαίωση του υπολοίπου της οφειλής (μετ’ αφαίρεση των καταβληθέντων) ώστε η απαίτηση να είναι βεβαία και εκκαθαρισμένη. Ας μην διαφεύγει, άλλωστε, της προσοχής, ότι, κατά τη σύναψη και λειτουργία της σύμβασης ρύθμισης, κυρίαρχη είναι η βούληση της Τράπεζας ή της Εταιρείας Διαχείρισης Απαιτήσεων και ο οφειλέτης αποτελεί το αδύναμο μέρος αυτής.
Περαιτέρω, η άνω ρύθμιση, η οποία αποστερεί, κατά τα προαναφερόμενα, το δικαίωμα δικαστικής προστασίας των πολιτών και δη των πιο ευάλωτων εξ’ αυτών, ουδέν εξυπηρετεί, πέραν των συμφερόντων των Τραπεζών και των Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων - που δεν θα καταβάλουν και δικαστικό ένσημο- προς βλάβη των συμφερόντων του Δημοσίου.
Η Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος εκφράζει την έντονη αντίθεσή της στην προαναφερόμενη ρύθμιση, η οποία αποτελεί σοβαρή οπισθοδρόμηση ως προς τις δικονομικές εγγυήσεις προστασίας των πολιτών. Θεωρεί ότι το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο είναι απολύτως επαρκές, διασφαλίζει την ισόρροπη αντιμετώπιση δανειστών και οφειλετών και δημιουργεί ασφάλεια δικαίου.
Η Συντονιστική Επιτροπή ζητάει την άμεση απόσυρση της ανωτέρω διάταξης.
Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι της χώρας δεν μπορούν να παραμείνουν αδρανείς απέναντι σε νομοθετικές πρωτοβουλίες που αποδυναμώνουν το δικαίωμα δικαστικής προστασίας των πολιτών. Θα αναλάβουν κάθε πρόσφορη θεσμική και νομική πρωτοβουλία, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, για την προάσπιση των δικαιωμάτων των οφειλετών και τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης όλων στη δικαιοσύνη.
Η προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών και η διαφύλαξη του κράτους δικαίου αποτελούν αδιαπραγμάτευτη θεσμική υποχρέωση.
Δανειολήπτες Νόμου Κατσέλη: Νομιμοποιούνται χρέη έως και τριπλάσια του αρχικού κεφαλαίου
Τις σοβαρές επιφυλάξεις του για το νομοσχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση και αφορά την προστασία των δανειοληπτών εξέφρασε και ο Πανελλήνιος Σύλλογος Δανειοληπτών Νόμου Κατσέλη. Σε ανακοίνωσή του, υποστηρίζει ότι οι προτεινόμενες διατάξεις, αντί να προσφέρουν ουσιαστική ανακούφιση στους οφειλέτες, ενδέχεται να ενισχύσουν τη θέση των funds και των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων, διευκολύνοντας παράλληλα τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης.
Ο Σύλλογος επικεντρώνει την κριτική του στη μετατροπή των συμβάσεων αναδιάρθρωσης σε εκτελεστούς τίτλους, στο ανώτατο όριο της συνολικής οφειλής, στην πρόβλεψη προκαταβολής στις απευθείας διαπραγματεύσεις και στην απουσία αναδρομικής επανεξέτασης παλαιότερων οφειλών.
Στο επίκεντρο το άρθρο 23 για τον εξωδικαστικό μηχανισμό
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στον Σύλλογο το άρθρο 23 του νομοσχεδίου, το οποίο, σύμφωνα με την ανακοίνωση, προβλέπει ότι η σύμβαση αναδιάρθρωσης που συνάπτεται μέσω της πλατφόρμας του εξωδικαστικού μηχανισμού θα αποτελεί πλέον εκτελεστό τίτλο.
Όπως επισημαίνεται, η συγκεκριμένη πρόβλεψη σημαίνει ότι, σε περίπτωση αθέτησης των υποχρεώσεων μιας ρύθμισης, ο πιστωτής θα μπορεί να προχωρήσει σε διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης χωρίς να απαιτείται προηγουμένως η έκδοση διαταγής πληρωμής από δικαστήριο.
Ο Σύλλογος υποστηρίζει ότι με αυτόν τον τρόπο περιορίζονται σημαντικά οι δυνατότητες δικαστικής άμυνας των δανειοληπτών, καθώς, όπως αναφέρει, η προσβολή των σχετικών πράξεων θα μπορεί να γίνει σε μεταγενέστερο στάδιο, αφού έχει ήδη προχωρήσει η κατάσχεση περιουσιακού στοιχείου.
Για τον λόγο αυτό, εκφράζει την άποψη ότι η διάταξη εγείρει ζητήματα συνταγματικότητας, καθώς ενδέχεται να θίγει το δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας και την προστασία της ιδιοκτησίας.
Το όριο των οφειλών και η κριτική για τον τριπλασιασμό του αρχικού κεφαλαίου
Ένα ακόμη σημείο που προκαλεί αντιδράσεις αφορά τον τρόπο υπολογισμού της συνολικής οφειλής. Σύμφωνα με όσα αναφέρει ο Σύλλογος για τις προτεινόμενες διατάξεις, το συνολικό ποσό που προκύπτει από το αρχικό κεφάλαιο, τους τόκους και τις λοιπές χρεώσεις δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου.
Για τα αγροτικά δάνεια προβλέπεται, σύμφωνα με την ανακοίνωση, ειδικό όριο στο διπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου. Οι ρυθμίσεις αφορούν καταναλωτικά, στεγαστικά, επιχειρηματικά και αγροτικά δάνεια, ανεξάρτητα από το αν η διαχείρισή τους βρίσκεται σε τράπεζες, funds ή εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Δανειοληπτών Νόμου Κατσέλη εκτιμά ότι η συγκεκριμένη πρόβλεψη δεν συνιστά πραγματική μείωση των οφειλών, αλλά επιτρέπει τη διατήρησή τους σε επίπεδα έως και 300% του αρχικού κεφαλαίου.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι δεν προβλέπεται επανυπολογισμός παλαιότερων οφειλών για δανειολήπτες που έχουν ήδη υπογράψει συμβάσεις αναγνώρισης χρεών πολύ υψηλότερων από το αρχικό ποσό. Όπως αναφέρει, αρκετοί από αυτούς εξακολουθούν να καταβάλλουν μεγάλα ποσά για την εξυπηρέτηση των ρυθμίσεών τους, ενώ άλλοι έχουν οδηγηθεί σε οικονομικό αδιέξοδο.
Αντιδράσεις για την προκαταβολή έως 15%
Στο στόχαστρο της ανακοίνωσης βρίσκεται και η πρόβλεψη για προκαταβολή κατά την απευθείας διαπραγμάτευση με τον πιστωτή, η οποία, σύμφωνα με τον Σύλλογο, μπορεί να φτάνει έως το 15% του αρχικού κεφαλαίου.
Όπως υποστηρίζει, μέχρι σήμερα η καταβολή προκαταβολής δεν αποτελούσε γενική νομοθετική υποχρέωση, αλλά πρακτική που ακολουθούσαν εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων κατά τη διαπραγμάτευση με οφειλέτες.
Ο Σύλλογος εκτιμά ότι η νέα πρόβλεψη κατοχυρώνει νομοθετικά αυτή την πρακτική και δημιουργεί πρόσθετα εμπόδια για όσους αδυνατούν να συγκεντρώσουν το απαιτούμενο ποσό, ακόμη και όταν επιθυμούν να προχωρήσουν σε διακανονισμό των χρεών τους.
«Δεν αποτελεί καινοτομία η τήρηση μιας ρύθμισης»
Κριτική ασκείται επίσης στην παρουσίαση ως μέτρου προστασίας της πρόβλεψης ότι, όσο παραμένει ενεργή μια ρύθμιση, ο πλειστηριασμός είναι παράνομος και οι πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης άκυρες, όπως περιγράφει ο Σύλλογος.
Κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη πρόβλεψη δεν εισάγει κάποια νέα μορφή προστασίας, αλλά επαναλαμβάνει μια βασική αρχή του δικαίου, σύμφωνα με την οποία οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται.
Ο Σύλλογος υποστηρίζει ότι η ουσιαστική προστασία των οφειλετών δεν μπορεί να εξαντλείται στην επανάληψη ήδη γνωστών αρχών, αλλά απαιτεί αποτελεσματικά μέτρα που θα αποτρέπουν την απώλεια περιουσίας και θα επιτρέπουν τη διαμόρφωση βιώσιμων ρυθμίσεων.
Έκκληση για ουσιαστική προστασία των δανειοληπτών
Στην ανακοίνωσή του, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Δανειοληπτών Νόμου Κατσέλη υπογραμμίζει ότι η αδυναμία εξυπηρέτησης των οφειλών δεν οφείλεται απαραίτητα σε απροθυμία πληρωμής, αλλά συχνά στην πραγματική οικονομική αδυναμία των νοικοκυριών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των ρυθμίσεων.
Όπως αναφέρει, οι προτάσεις που διαμορφώνονται μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού ή από τους servicers δεν είναι πάντοτε προσαρμοσμένες στις οικονομικές δυνατότητες των οφειλετών, με αποτέλεσμα αρκετοί να αδυνατούν να τις τηρήσουν.
Ο Σύλλογος ζητά ουσιαστική προστασία της κύριας κατοικίας και ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, το οποίο θα λαμβάνει υπόψη τις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά και την ακρίβεια.
Παράλληλα, καλεί τους συντάκτες του νομοσχεδίου να αποσαφηνίσουν κατά πόσο οι επίμαχες διατάξεις συνάδουν με το Σύνταγμα και σε ποιο βαθμό μπορούν να προσφέρουν πραγματική προστασία στους οφειλέτες.
