Νέα όρια στη δυνατότητα της φορολογικής διοίκησης να επιβάλλει φόρουςκαι πρόστιμα για παλαιές υποθέσεις θέτει η απόφαση 1246/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Η κρίση του δικαστηρίου ενισχύει την πενταετή παραγραφή, χωρίς όμως να καταργεί κάθε νόμιμη εξαίρεση. Το πρακτικό αποτέλεσμα εξαρτάται από τη φορολογική περίοδο, τον χρόνο του καταλογισμού και τη νομική βάση στην οποία στηρίζεται ο έλεγχος.
To Dnews.gr παραθέτει ένα χρήσιμο οδηγό με τις βασικές ερωτήσεις και απαντήσεις επί του θέματος:
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τι ακριβώς έκρινε το Συμβούλιο της Επικρατείας;
Το ΣτΕ έκρινε ότι η εικοσαετής παραγραφή για περιπτώσεις φοροδιαφυγής υπερβαίνει τα όρια της συνταγματικής αρχής της αναλογικότητας. Παράλληλα, έκρινε αντισυνταγματική τη μεταβατική ρύθμιση του ν. 4646/2019 για δεκαετή παραγραφή παλαιών φορολογικών περιόδων, λόγω της αναδρομικής εφαρμογής της. Στη συγκεκριμένη υπόθεση, που αφορούσε τη χρήση 2013, εφαρμόστηκε η πενταετής παραγραφή.
Ποιες φορολογικές περιόδους αφορά η επίμαχη δεκαετής παραγραφή;
Η μεταβατική διάταξη κάλυπτε τις χρήσεις 2012 και 2013 και τα φορολογικά έτη 2014 έως και 2017, για περιπτώσεις φοροδιαφυγής. Επομένως, η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία για υποθέσεις αυτών των περιόδων που διατηρήθηκαν ανοικτές αποκλειστικά με επίκληση της συγκεκριμένης δεκαετίας. Δεν σημαίνει, πάντως, ότι καταργείται συνολικά κάθε διάταξη που προβλέπει μεγαλύτερο χρόνο παραγραφής.
Γιατί το δικαστήριο έκρινε υπερβολική την εικοσαετία;
Επειδή ο φορολογούμενος δεν μπορεί να βρίσκεται επί υπερβολικά μεγάλο διάστημα σε αβεβαιότητα για τις φορολογικές του υποχρεώσεις. Ο χρόνος παραγραφής πρέπει να επιτρέπει αποτελεσματικούς ελέγχους, αλλά να παραμένει εύλογος και προβλέψιμος. Στην κρίση αυτή συνυπολογίζεται ότι η διοίκηση διαθέτει πλέον ηλεκτρονικά δεδομένα, σύγχρονες ελεγκτικές μεθόδους και εργαλεία ανάλυσης κινδύνου, τα οποία διευκολύνουν τον έγκαιρο εντοπισμό παραβάσεων.
Γίνονται πλέον όλοι οι φορολογικοί έλεγχοι μόνο μέσα σε πέντε χρόνια;
Όχι. Η πενταετία αποτελεί τον βασικό κανόνα, αλλά εξακολουθεί να απαιτείται εξέταση τυχόν άλλης νόμιμης εξαίρεσης. Ενδεικτικά, η ύπαρξη συμπληρωματικών στοιχείων μπορεί να επηρεάζει τον χρόνο παραγραφής, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της εφαρμοστέας νομοθεσίας. Στην υπόθεση που εξέτασε το ΣτΕ, η φορολογική αρχή δεν είχε επικαλεστεί τέτοια στοιχεία. Συνεπώς, η ηλικία μιας υπόθεσης από μόνη της δεν αρκεί για να διαπιστωθεί αν έχει παραγραφεί.
Κλείνουν αυτόματα οι παλαιές υποθέσεις και διαγράφονται τα πρόστιμα;
Δεν προκύπτει γενική, αυτόματη διαγραφή όλων των καταλογισμών. Για κάθε υπόθεση πρέπει να ελεγχθεί αν στηρίζεται αποκλειστικά στις ρυθμίσεις που κρίθηκαν αντισυνταγματικές, αν είχε συμπληρωθεί η εφαρμοστέα παραγραφή και αν υπάρχει διαφορετική νόμιμη βάση για μεγαλύτερη προθεσμία. Σημασία έχει επίσης αν η υπόθεση βρίσκεται ακόμη στον έλεγχο, εκκρεμεί σε προσφυγή ή έχει ήδη κριθεί οριστικά.
Τι χρειάζεται να εξετάσουν οι φορολογούμενοι;
Όσοι έχουν ανοικτό έλεγχο ή αμφισβητούν φόρους και πρόστιμα για τις επίμαχες περιόδους χρειάζεται να ελέγξουν ποια διάταξη επικαλείται η φορολογική αρχή για την παραγραφή. Κρίσιμα είναι η προθεσμία υποβολής της σχετικής δήλωσης, οι ημερομηνίες έκδοσης και κοινοποίησης της πράξης και η τυχόν επίκληση συμπληρωματικών στοιχείων. Η απόφαση μπορεί να στηρίξει ισχυρισμό περί παραγραφής, αλλά δεν υποκαθιστά τις απαιτούμενες διαδικαστικές ενέργειες ούτε αναστέλλει τις προθεσμίες προσφυγής.
Τι σημαίνει η απόφαση για τη φορολογική διοίκηση;
Η διοίκηση χρειάζεται να εξετάζει εγκαίρως την παραγραφή και να τεκμηριώνει ειδικά κάθε εξαίρεση από την πενταετία. Ο χαρακτηρισμός μιας υπόθεσης ως φοροδιαφυγής δεν αρκεί για να στηρίξει καταλογισμό με βάση την εικοσαετή ή την επίμαχη μεταβατική δεκαετή προθεσμία. Παράλληλα, ενισχύεται η ανάγκη ταχύτερης αξιοποίησης των διαθέσιμων στοιχείων και ολοκλήρωσης των ελέγχων μέσα στα συνταγματικά επιτρεπτά χρονικά όρια.
