Ερωτήματα για τον ανταγωνισμό και την ίση μεταχείριση των επενδυτών προκαλεί διάταξη του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία προβλέπει απόλυτη προτεραιότητα στην εξέταση αιτημάτων σύνδεσης στο ηλεκτρικό δίκτυο για data centers πολύ μεγάλης ισχύος. Η ρύθμιση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο λόγω του επενδυτικού σχεδίου ΔΕΗ–Amazon στην Κοζάνη όσο και εξαιτίας της διαφορετικής προσέγγισης που προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ανάπτυξη στρατηγικών ψηφιακών υποδομών.
Η επίμαχη πρόβλεψη περιλαμβάνεται στην παράγραφο 8 του άρθρου 22 του νομοσχεδίου για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση. Ορίζει ότι τα αιτήματα σύνδεσης κέντρων δεδομένων με μέγιστη ισχύ κατανάλωσης άνω των 200 MW εξετάζονται κατά απόλυτη προτεραιότητα έναντι των υπόλοιπων αιτημάτων του κλάδου. Σε μια περίοδο κατά την οποία ο διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος αποτελεί περιορισμένο πόρο, η προτεραιότητα αυτή μπορεί να μετατραπεί σε σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, επιτρέποντας σε ορισμένους επενδυτές να προηγηθούν στην αξιολόγηση έναντι άλλων, ακόμη και αν οι τελευταίοι διαθέτουν ώριμα επενδυτικά σχέδια.
Η ευνοϊκή μεταχείριση συνοδεύεται από συγκεκριμένες ενεργειακές δεσμεύσεις. Για την υπαγωγή στο καθεστώς προτεραιότητας απαιτείται δήλωση κάλυψης τουλάχιστον του 80% της μέγιστης ισχύος κατανάλωσης από κατανεμόμενη μονάδα ηλεκτροπαραγωγής ή/και σύστημα αποθήκευσης, με ελάχιστη χωρητικότητα αποθήκευσης έξι ωρών της μέγιστης κατανάλωσης. Οι εγκαταστάσεις αυτές πρέπει να τεθούν σε λειτουργία μετά την 1η Ιανουαρίου 2027 και πάντως όχι αργότερα από το ίδιο το data center.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Παρότι οι προϋποθέσεις αυτές αποσκοπούν στον περιορισμό της επιβάρυνσης του ηλεκτρικού συστήματος, ενδέχεται να ευνοούν μεγάλους ενεργειακούς ομίλους που διαθέτουν ήδη πρόσβαση σε παραγωγικές υποδομές, έναντι ανεξάρτητων επενδυτών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η συνεργασία της ΔΕΗ με την Amazon Web Services για την ανάπτυξη data center στον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης. Το έργο, που ανακοινώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026, προβλέπει αρχική ισχύ 300 MW, με δυνατότητα επέκτασης έως το 1 GW. Επομένως, υπερβαίνει το νομοθετικό όριο, χωρίς πάντως να έχει επιβεβαιωθεί ότι πληροί όλες τις πρόσθετες προϋποθέσεις.
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία επιδιώκει τον ταχύτερο πολλαπλασιασμό των υποδομών cloud και τεχνητής νοημοσύνης
Η σύγκριση με τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες αναδεικνύει μια ουσιαστική διαφορά φιλοσοφίας. Στις 3 Ιουνίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρόταση Cloud and AI Development Act, προβλέποντας τη δυνατότητα αναγνώρισης στρατηγικών επενδύσεων με κριτήρια όπως η ενεργειακή βιωσιμότητα, η καινοτομία και η συμβολή στη σταθερότητα του ηλεκτρικού δικτύου. Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία επιδιώκει τον ταχύτερο πολλαπλασιασμό των υποδομών cloud και τεχνητής νοημοσύνης, συνδέοντας την ανάπτυξή τους με τη βιωσιμότητα, την καινοτομία και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής τεχνολογικής αυτονομίας
Αντίθετα, η ελληνική ρύθμιση συνδέει την προτεραιότητα πρωτίστως με ένα συγκεκριμένο όριο ισχύος, αποκλείοντας από το ειδικό καθεστώς μικρότερες εγκαταστάσεις, ανεξαρτήτως της ενεργειακής τους αποδοτικότητας.
Τέλος, πέρα από τη διαφορετική ευρωπαϊκή προσέγγιση, η ρύθμιση εγείρει ερωτήματα και υπό το πρίσμα της Οδηγίας 2019/944 για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία κατοχυρώνει αρχές διαφάνειας και μη διακριτικής πρόσβασης στα δίκτυα. Το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσον η απόλυτη προτεραιότητα των έργων άνω των 200 MW στηρίζεται σε επαρκή τεχνική αιτιολόγηση και αποτελεί αναλογικό μέτρο για την προστασία και την εύρυθμη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος.
